Bilirubina (Bilirubina całkowita) – co to za badanie?
Badanie bilirubiny całkowitej to laboratoryjny test diagnostyczny służący do pomiaru ilości bilirubiny obecnej we krwi pacjenta. Ma istotne znaczenie w ocenie zdrowia w kontekście funkcji wątroby i układu żółciowego.
Bilirubina powstaje w wyniku rozpadu hemoglobiny, głównie z czerwonych krwinek. To naturalny proces, ponieważ stare czerwone krwinki są stale usuwane z organizmu. Bilirubina jest przekształcana w wątrobie, następnie transportowana z wątroby do pęcherzyka żółciowego, gdzie jest składowana jako składnik żółci. Później jest wydalana z organizmu wraz z żółcią.
Jednym z charakterystycznych objawów wysokiego poziomu bilirubiny jest żółtaczka, czyli żółte zabarwienie skóry, białek oka i błon śluzowych. Objaw ten wynika z nagromadzenia się niesprzężonej bilirubiny w organizmie.
Pomiar poziomu bilirubiny całkowitej we krwi jest przydatny w ocenie ogólnego zdrowia. Wysoki poziom bilirubiny całkowitej może sugerować różne problemy, takie jak uszkodzenie wątroby, zatory lub niedrożność dróg żółciowych, nadmierny rozpad czerwonych krwinek, choroby dziedziczne, zapalenie wątroby czy marskość wątroby.
Bilirubina (Bilirubina całkowita) – normy oraz interpretacja wyniku badania
Chcąc zinterpretować wyniki badania poziomu bilirubiny całkowitej we krwi, należy porównać otrzymany rezultat z zakresem referencyjnym, który widnieje na dokumentacji otrzymanej z laboratorium. Norma dla bilirubiny wynosi zwykle 5,1–20,5 μmol/l (0,3–1,2 mg/dl).
Potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Wśród możliwych przyczyn podwyższonego wyniku bilirubiny wymienia się m.in.:
- choroby dróg żółciowych (np. kamica przewodowa, zapalenie dróg żółciowych, nowotwory dróg żółciowych, rak głowy trzustki),
- hemoliza wewnątrznaczyniowa,
- choroby wątroby (np. marskość, wirusowe zapalenie wątroby, toksyczne uszkodzenie miąższu, zespół Budda i Chiariego, hiperbilirubinemie wrodzone, nowotwór wątroby),
- ciąża – zwiększenie ilości bilirubiny we krwi w przebiegu ciąży określa się żółtaczką ciężarnych, a powodem jej wystąpienia są zmiany hormonalne zachodzące w organizmie kobiety,
- okres noworodkowy – zwiększenie stężenia bilirubiny u noworodka nazywa się żółtaczką noworodków i wynika ona z niedojrzałości enzymatycznej wątroby noworodka.
Zbyt niskie stężenie bilirubiny we krwi nie jest powodem do obaw, ponieważ nie ma żadnego znaczenia klinicznego.
Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania bilirubiny
Głównym czynnikiem, jaki może zaburzać wynik badania całkowitej bilirubiny, jest ekspozycja próbki na silne światło słoneczne. Błąd ten może zdarzyć się w laboratorium lub podczas transportu. Ekspozycja pobranej od pacjenta krwi na światło może spowodować zaniżenie, a tym samym zafałszowanie wyniku.
Na wynik badania bilirubiny wpływać mogą też przyjmowane przez pacjenta leki.
Bilirubina (Bilirubina całkowita) – wskazania do wykonania badania
Wśród wskazań do przeprowadzenia badania bilirubiny całkowitej są przede wszystkim ustalenie przyczyny żółtaczki, a także diagnostyka schorzeń wątroby i dróg żółciowych.
Warto zaznaczyć, że żółtaczka nie jest chorobą, a jedynie objawem, który manifestuje się jako zmiana zabarwienia skóry oraz błon śluzowych na żółty kolor. U wielu chorych żółtaczkę najpierw widać po oczach – następuje zmiana zabarwienia białej części gałki ocznej (twardówki). W zależności od stopnia nasilenia zmian patologicznych w organizmie żółtaczka może być mniej lub bardziej dostrzegalna.
Lekarz może zlecić także badanie bilirubiny celem ogólnej oceny funkcjonowania wątroby oraz w przypadku podejrzenia niedokrwistości (anemii) hemolitycznej. Na anemię wskazują przede wszystkim odbarwienie stolca i ciemna barwa moczu.
Potrzebujesz rzetelnej diagnostyki?
Zobacz, gdzie wykonasz to badanie w Świecie Zdrowia
Badanie bilirubiny w ramach profilaktyki
Badanie bilirubiny zalecane jest ponadto osobom, u których występują niepożądane objawy mogące wskazywać na podniesiony poziom tego związku we krwi. Do dolegliwości związanych z zaburzeniami pracy wątroby, które mogą pojawić się w przebiegu niektórych chorób, należą m.in.:
- ból w prawym podżebrzu,
- zaburzenia krzepnięcia krwi,
- nieprawidłowości w zakresie funkcjonowania OUN (ośrodkowego układu nerwowego),
- wodobrzusze,
- zmiana zabarwienia moczu oraz stolca.
Co istotne, w większości przypadków choroby wątroby rozwijają się przez długi czas całkowicie bezobjawowo. Pierwsze dolegliwości zauważalne są, dopiero gdy choroba wejdzie w zaawansowane stadium, a wtedy możliwości leczenia są dość ograniczone.
Dlatego właśnie tak ważne jest, aby regularnie badać się profilaktycznie. Pozwoli to szybko wykryć ewentualne schorzenia i niezwłocznie podjąć leczenie, aby zapobiec ich rozwojowi.
Bilirubina (Bilirubina całkowita) – przeciwwskazania
Nie ma żadnych przeciwwskazań do badania stężenia bilirubiny całkowitej we krwi. Jest to standardowe badanie krwi, które może być wykonywane u każdego bez względu na wiek.
Bilirubina (Bilirubina całkowita) – przygotowanie do badania
Bilirubinę całkowitą powinno się badać na czczo w godzinach porannych. W związku z tym ostatni posiłek należy spożyć około godziny 18-20 dnia poprzedniego.
Bilirubina (Bilirubina całkowita) – przebieg badania
Badanie bilirubiny całkowitej to tak naprawdę standardowe badanie krwi. Jego przebieg wygląda następująco:
- Pacjent proszony jest o zajęcie miejsca siedzącego i odsłonięcie ręki.
- Na rękę zakładana jest opaska uciskowa celem usprawnienia przepływu krwi i zdezynfekowana zostaje skóra, aby zmniejszyć ryzyko infekcji.
- Za pomocą igły i strzykawki pobierana jest odpowiednia ilość krwi z przedramienia, najczęściej z żyły w okolicy łokcia.
- Krew trafia do probówki, która zostaje oznaczona i wysłana do laboratorium.
- Pacjent informowany jest o konieczności uciskania miejsca wkłucia w celu zatamowania krwawienia i uniknięcia powstania siniaka.
Bilirubina (Bilirubina całkowita) – skutki uboczne i powikłania
Badanie bilirubiny z krwi nie niesie za sobą żadnych poważnych powikłań. Jedyne skutki uboczne pobrania próbki krwi to ból i dyskomfort w wyniku wbicia igły w żyłę, jednak ustępują one od razu po zakończeniu badania. U niektórych osób może pojawić się siniak lub krwiak w miejscu wkłucia, który znika w ciągu kilku dni.
