D-dimery (D-dimer badanie) – co to za badanie?
Badanie D-dimerów jest procedurą diagnostyczną, która przeprowadzana jest z próbki krwi żylnej, najczęściej pobieranej z żyły w dole łokciowym. Test laboratoryjny mierzy ilość fragmentów białka fibrynogenu zwanych D-dimerami we krwi.
Fibrynogen to białko biorące udział w procesie krzepnięcia krwi. Podczas formowania skrzepu krwi fibrynogen ulega przekształceniu w fibrynę, tworząc strukturę skrzepu. Gdy skrzep jest rozpuszczany (rozpad skrzepu), powstają D-dimery.
Wzrost poziomu D-dimerów we krwi wskazuje na występowanie nasilonych procesów rozkładu skrzepów, czyli fibrynolizy. Może to oznaczać występowanie patologicznych zakrzepów w naczyniach krwionośnych.
Badanie poziomu D-dimerów ma istotne zastosowanie w medycynie, szczególnie w diagnostyce chorób związanych z układem krążenia. Najczęściej badanie D-dimerów stosuje się w podejrzeniu zakrzepicy żył głębokich (np. zakrzepicy kończyn dolnych) oraz zatorowości płucnej. Jednak warto podkreślić, że podwyższone stężenie D-dimerów może występować również w innych sytuacjach, takich jak zapalenie, urazy, czy po operacjach. Dlatego też interpretacja wyników badania D-dimerów wymaga uwzględnienia pełnej historii klinicznej pacjenta.
Badanie D-dimerów jest jednym z elementów diagnostyki różnicowej, a jego wyniki pomagają lekarzom w podejmowaniu decyzji o dalszych krokach diagnostycznych czy terapeutycznych.
D-dimery (D-dimer badanie) – normy oraz interpretacja wyniku badania
W krwi zdrowych osób D-dimery nie powinny występować wcale lub powinny utrzymywać się na dość niskim poziomie (śladowe ilości). Przyjęta norma D-dimerów we krwi to 500 µg/l. Warto jednak podkreślić, że zakresy referencyjne mogą różnić się w zależności od metody oznaczania i laboratorium, co trzeba wziąć pod uwagę przy interpretacji wyniku. Jeśli wynik wykracza poza normę, wskazana jest konsultacja z lekarzem.
Potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Wzrost stężenia D-dimerów w surowicy krwi obserwuje się w przypadku takich problemów i przypadłości jak:
- zakrzepica żył głębokich,
- zatorowość płucna,
- zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC),
- choroby nowotworowe (np. rak jajnika, sutka, płuca),
- hiperfibrynoliza,
- terapia trombolityczna,
- sepsa,
- zawał mięśnia sercowego,
- choroba niedokrwienna serca,
- choroby wątroby,
- stan po zabiegach chirurgicznych,
- urazy.
Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania
Zdarza się, że wynik badania D-dimerów jest fałszywie zaburzony. Dotyczy to sytuacji, gdy pacjent przyjmuje jakieś leki (np. hormony, antykoncepcję hormonalną czy leki przeciwzapalne) lub w ostatnim czasie doszło u niego do urazu i uszkodzenia tkanek. Fałszywie zawyżony wynik można też uzyskać, jeśli w surowicy krwi obecne są triglicerydy, bilirbuina lub czynnik reumatoidalny. Ponadto poziom D-dimerów może być podwyższony w ciąży, co jest związane z naturalnymi zmianami w układzie krążenia, a także u osób starszych i nie jest to związane z żadną patologią.
D-dimery (D-dimer badanie) – wskazania do wykonania badania
Badanie krwi na obecność D-dimerów zlecane jest przede wszystkim przy podejrzeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) lub zatorowości płucnej (ZP). Pozostałe wskazania do przeprowadzenia badania to:
- monitorowanie terapii przeciwkrzepliwej – u pacjentów przyjmujących leki przeciwkrzepliwe badanie D-dimerów może być stosowane do monitorowania skuteczności terapii,
- diagnostyka chorób zakrzepowo-zatorowych – badanie przeprowadza się w sytuacjach, gdzie istnieje podejrzenie lub ryzyko chorób zakrzepowo-zatorowych, takich jak zakrzepica żył powierzchownych czy zespół antyfosfolipidowy,
- ocena ryzyka u pacjentów z podejrzeniem chorób układu krążenia – badanie D-dimerów może być stosowane w ramach oceny ryzyka u pacjentów z objawami sugerującymi choroby układu krążenia,
- wykluczenie zakrzepicy u pacjentów z niskim ryzykiem – w niektórych przypadkach, zwłaszcza u pacjentów o niskim ryzyku zakrzepicy, badanie D-dimerów może być używane do wykluczenia obecności skrzepu, co pozwala uniknąć bardziej inwazyjnych procedur diagnostycznych.
Wykonanie badania na D-dimery najczęściej zleca lekarz, jeśli występują u pacjenta specyficzne objawy mogące sugerować jakieś problemy ze zdrowiem.
Potrzebujesz rzetelnej diagnostyki?
Zobacz, gdzie wykonasz to badanie w Świecie Zdrowia
D-dimery (D-dimer badanie) – przeciwwskazania
Nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do wykonania badania krwi pod kątem obecności D-dimerów. Jest to standardowe badanie krwi, które jest bezpieczne dla każdego.
D-dimery (D-dimer badanie) – przygotowanie do badania
Do badania nie trzeba podchodzić na czczo. Mimo wszystko najlepiej nie najadać się przed samym badaniem. Zaleca się jednak, aby dzień przed pobraniem krwi na ocenę stężenia D-dimerów unikać intensywnego wysiłku fizycznego i silnego stresu.
D-dimery (D-dimer badanie) – przebieg badania
Pacjent proszony jest o zajęcie pozycji siedzącej i odsłonięcie ręki do badania. Diagnosta laboratoryjny zakłada na rękę opaskę zaciskową i dezynfekuje skórę celem ograniczenia ryzyka zakażenia. Następnie za pomocą jednorazowej igły pobiera krew, najczęściej z żyły w okolicy łokcia. Krew trafia do specjalnej probówki, która jest oznaczana i wysyłana do laboratorium.
Po badaniu pacjent instruowany jest, aby uciskać miejsce wkłucia, by zapobiec ewentualnemu krwotokowi i uniknąć powstania siniaka. Wynik badania dostępny jest najczęściej kolejnego dnia.
D-dimery (D-dimer badanie) – skutki uboczne i powikłania
Badanie D-dimer jest powszechnie uważane za bezpieczne, ponieważ nie niesie ono za sobą żadnych groźnych konsekwencji dla zdrowia. Jedyne skutki uboczne, jakie mogą się pojawić, są związane z samym pobraniem krwi.
U niektórych pacjentów podczas pobierania krwi może pojawić się dyskomfort lub lekki ból. Po badaniu w okolicy miejsca wkłucia może wystąpić krwiak lub siniak, jednak objaw ten ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni.
Bibliografia:
- Solnica B., Dimer D, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2004 (witryna internetowa:https://www.mp.pl/medycynarodzinna/diagnostyka-kliniczna/badania-pomocnicze/24876,dimer-d).
- Malec E., Dimer D, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2007 (witryna internetowa:https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/174190,dimer-d).
- Wróblewski K., witryna internetowa:https://podyplomie.pl/stanynagle/posts/89.d-dimery-badanie-rutynowe-ale-czy-zawsze-konieczne
Witryna internetowa:https://diag.pl/sklep/badania/d-dimer-ilosciowo/„
