Homocysteina – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Homocysteina – co to za badanie?

Badanie homocysteiny sprowadza się do pobrania próbki krwi od pacjenta i wysłania jej do laboratorium. W ramach jednego badania często oznaczane są też inne parametry krwi, najczęściej wskazane przez lekarza.

Homocysteina jest aminokwasem powstającym w wyniku przemian chemicznych metioniny, czyli naturalnie występującego w organizmie człowieka aminokwasu pochodzenia zwierzęcego. Wykazuje działanie aterogenne, co znaczy tyle, że przyspiesza rozwój zmian miażdżycowych w tętnicach. Dodatkowo wykazuje aktywność prozakrzepową, a zatem powoduje wzrost ryzyka wystąpienia zakrzepicy naczyń. Dlatego właśnie zaleca się badać poziom homocysteiny, aby uniknąć powikłań związanych z jej wysokim poziomem.

Warto w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że stężenie homocysteiny w granicach normy nie stanowi zagrożenia dla zdrowia pomimo faktu, że jest ona określana jako związek toksyczny.

Homocysteina – normy oraz interpretacja wyniku badania

Celem interpretacji wyniku badania homocysteiny należy porównać otrzymaną wartość z normą, która powinna być podana obok na dokumencie od laboratorium. Norma w oznaczeniach laboratoryjnych dla homocysteiny zazwyczaj wynosi 5-15 µmol/l. Trzeba jednak pamiętać, że wartości referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium.

Jeśli wynik badania homocysteiny okaże się nieprawidłowy, wskazana jest konsultacja z lekarzem. Specjalista może zlecić wykonanie kolejnych badań i dopiero na tej podstawie podjąć decyzję o dalszym postępowaniu. Jeśli zajdzie taka konieczność, od razu włączy odpowiednie leczenie.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Przyczyny wysokiego poziomu homocysteiny (hiperhomocysteinemii) można podzielić na: pierwotne (uwarunkowane genetycznie) i wtórne (najczęściej wywołane chorobami).

Za pierwotną przyczynę nadmiernego stężenia homocysteiny we krwi uznaje się mutacje genetyczne w łańcuchu przemian metabolicznych metioniny, tj. aminokwasu, z którego powstaje homocysteina. Stan ten występuje rzadko, zdecydowanie częściej mamy do czynienia z wtórnymi przyczynami homocysteiny.

Do wtórnych przyczyn hiperhomocysteinemii należą:

• niedobory witaminowe (głównie kwasu foliowego oraz witamin B6 i B12),
• choroby przewlekłe (przewlekła niewydolność nerek, choroba Asddisona i Biermera, choroby nowotworowe (np. białaczka limfoblastyczna, rak jajnika), łuszczyca).

Szczególnie groźny jest nadmiar homocysteiny z powodu niewydolności nerek, ponieważ jest ona związana z tzw. mikroalbuminurią, która prowadzi do miażdżycy i zakrzepicy.

Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

Istnieją sytuacje, kiedy może dojść do fałszywego zawyżenia homocysteiny w organizmie. Dotyczy to zwłaszcza osób, które leczone są preparatami zawierającymi S-adenozylo-metioninę. Innym czynnikiem mogącym wpłynąć na wynik badania homocysteiny jest dieta, dlatego właśnie konieczne jest robienie go na czczo.

Homocysteina – wskazania do wykonania badania

Badanie poziomu homocysteiny we krwi zazwyczaj jest wykonywane w celu oceny ryzyka lub diagnozy pewnych stanów zdrowia. Główne wskazania do wykonania tego badania to:

• ocena ryzyka chorób serca – badanie homocysteiny może stanowić wskaźnik ryzyka chorób serca, zwłaszcza u osób, u których występuje nadciśnienie tętnicze, cukrzyca lub obciążenie rodzinne, jak i palaczy papierosów;
• ocena ryzyka udarów – podobnie jak w przypadku chorób serca, wysoki poziom homocysteiny może zwiększać ryzyko udarów;
• zakrzepica i zaburzenia krzepnięcia – badanie homocysteiny może pomóc w ocenie ryzyka zakrzepicy i innych zaburzeń krzepnięcia krwi;
• osteoporoza – wysoki poziom homocysteiny jest związany z obniżoną gęstością kości, co może zwiększać ryzyko osteoporozy i nasilać jej objawy;
• zaburzenia neurologiczne – w niektórych przypadkach badanie homocysteiny jest wykonywane w celu diagnozy lub oceny zaburzeń neurologicznych (np. otępienia, stwardnienia rozsianego);
• planowanie ciąży – zbadanie poziomu homocysteiny może być zalecane kobietom planującym ciążę, ponieważ wysoki poziom homocysteiny może mieć wpływ na rozwój płodu;
• niedobory witamin – w przypadku podejrzenia niedoboru witamin z grupy B (witaminy B6 i B12 lub kwasu foliowego), ponieważ wpływają one na metabolizm homocysteiny;
• monitorowanie terapii – badanie homocysteiny może być stosowane do monitorowania skuteczności leczenia, np. suplementacji witaminami z grupy B w celu obniżenia poziomu homocysteiny.

Homocysteina – przeciwwskazania

Nie ma żadnych przeciwwskazań do wykonania badania homocysteiny. Można je przeprowadzić u każdego.

Homocysteina – przygotowanie do badania

Badanie homocysteiny nie wymaga specjalnego przygotowania. Jedyne, o czym należy pamiętać, to zgłosić się do laboratorium na czczo. Ostatni posiłek najlepiej zjeść dnia poprzedniego między godziną 18 a 20. Zalega się oddać krew do badania w godzinach porannych.

Homocysteina – przebieg badania

Pobieranie próbki krwi do oznaczenia homocysteiny przebiega w standardowy sposób. Pacjent proszony jest o zajęcie miejsca siedzącego i odsłonięcie ręki, następnie diagnosta laboratoryjny zakłada opaskę zaciskową i dezynfekuje skórę. Za pomocą igły pobiera odpowiednią próbkę krwi do probówki, którą później oznacza i wysyła do laboratorium. Pacjent po badaniu instruowany jest, aby uciskać miejsce pobrania krwi celem zatamowania ewentualnego krwotoku i uniknięcia powstania siniaka.

Homocysteina – skutki uboczne i powikłania

Pomiar stężenia homocysteiny robiony jest z krwi, a zatem badanie to nie prowadzi do żadnych groźnych powikłań. Mogą jedynie wystąpić pewne skutki uboczne, jak dyskomfort i ból podczas pobierania krwi w wyniku wkłucia igły w żyłę czy siniak lub krwiak w miejscu wkłucia, jednak objawy te szybko samoistnie ustępują.

Bibliografia:

1. Kapturkiewicz K., Homocysteina, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2017 (witryna internetowa:https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/172473,homocysteina).
2. Solnica B., Homocysteina, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2018 (witryna internetowa:https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.V.27.1.69).
3. Witryna internetowa:https://diag.pl/sklep/badania/homocysteina/.

„