Czym jest rogowacenie słoneczne?
Rogowacenie słoneczne to zmiany, jakie powstają na skórze przewlekle uszkadzanej promieniowaniem słonecznym, na poziomie naskórka. Kiedyś choroba ta nazywana była rogowaceniem starczym, ponieważ obserwowano ją przede wszystkim u osób starszych. Jednak choć rogowacenie skórne dotyczy głównie osób po 50. roku życia, to zmiany na skórze mogą pojawić się także u osób młodszych, co jest związane z wykonywanym zawodem lub uprawianym sportem.Rogowacenie słoneczne – przyczyny
Rogowacenie słoneczne powstaje w wyniku nadmiernej ekspozycji skóry na promieniowanie ultrafioletowe, głównie UVB, zarówno naturalne, jak i pochodzące ze sztucznych źródeł. Znaczenie ma tutaj kumulacyjna dawka promieniowania, która prowadzi do przewlekłego fotouszkodzenia skóry.Promieniowanie UV przyczynia się do powstania zmian w obrębie DNA komórek. Człowiek posiada gen odpowiedzialny za hamowanie proliferacji, który promieniowanie UVB uszkadza. Mówiąc w dużym skrócie, skutkuje to niekontrolowanym wzrostem komórek położonych najbardziej na zewnątrz. Na powierzchni skóry gromadzą się więc starsze, złuszczone komórki naskórka.
Czy rogowacenie słoneczne jest niebezpieczne?
Rogowacenie słoneczne zaliczane jest do stanów przednowotworowych (przedrakowych) skóry, ponieważ po pewnym czasie może ulec progresji do inwazyjnego raka kolczystokomórkowego. Nie oznacza to jednak, że tak się na pewno stanie. W większości przypadków zmiany skórne powstałe przez nadmierną ekspozycję na słońce są łagodne. Pod żadnym pozorem nie powinno się ich jednak bagatelizować. Po rozpoznaniu rogowacenia słonecznego należy rozpocząć leczenie, aby ograniczyć ryzyko rozwoju raka skóry.Rogowacenie słoneczne – objawy
Zmiany skórne w przebiegu rogowacenia słonecznego najczęściej zajmują części ciała najbardziej narażone na promieniowanie słoneczne, czyli twarz i grzbiety dłoni, niekiedy też dekolt, uszy czy nieowłosiona skóra głowy.W wyniku narażenia na słońce skóra staje się mniej sprężysta, wysuszona i wykazuje tendencję do łuszczenia. Z czasem powstają na niej nawarstwienia rogowe o nierównej powierzchni i szarożółtym lub szarobrunatnym zabarwieniu albo ogniska rumieniowo-złuszczające o powierzchni brodawkowej.
Zmiany skórne są wypukłe, twarde, zgrubiałe i szorstkie w dotyku, osiągają średnicę od 1 mm do 1 cm. Jeśli powiększają swoje rozmiary oraz wykazują tendencję do owrzodzeń i krwawień, to najprawdopodobniej rak progresuje.
Diagnostyka rogowacenia słonecznego
Rozpoznanie rogowacenia słonecznego na ogół stawia się na podstawie obrazu klinicznego i przeprowadzonego z pacjentem wywiadu. W diagnostyce różnicowej lekarz powinien uwzględnić m.in. plamy soczewicowate, brodawkę łojotokową oraz powierzchownego raka podstawnokomórkowego. Jeżeli u pacjenta występują zaawansowane zmiany skórne, konieczne jest różnicowanie z rakiem kolczystokomórkowym. Specjalista kieruje wtedy na badanie histopatologiczne.Rogowacenie słoneczne – leczenie
Leczenie rogowacenia słonecznego planuje się z uwzględnieniem obrazu klinicznego i indywidualnych cech pacjenta. Wyróżnia się dwa podejścia terapeutyczne:- leczenie skierowane na zmianę – zalecane w przypadku pojedynczych ognisk, obejmuje metody takie jak krioterapia, elektrokoagulacja i łyżeczkowanie,
- leczenie skierowane na obszar – stosowane w przypadku zmian mnogich, dostępne metody to m.in. laseroterapia, dermabrazja, średniogłębokie pilingi i wszystkie preparaty działające miejscowo.
Profilaktyka rogowacenia słonecznego
Lepiej zapobiegać rogowaceniu słonecznemu niż je leczyć, dlatego warto znać podstawowe zasady profilaktyki i ich przestrzegać. Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania jest skuteczna ochrona przed słońcem.- Unikaj słońca wtedy, gdy jego aktywność jest największa, czyli między godziną 11 a 16.
- Na co dzień stosuj ochronę przeciwsłoneczną w postaci kremów do opalania z filtrem o szerokim spektrum (UVA / UVB) z SPF 15 lub wyższym.
- Pamiętaj o dokładaniu kremów z filtrem zgodnie z instrukcją producenta (np. co 2 godziny, po wyjściu z kąpieli, po nadmiernym poceniu się).
- Noś ubrania w jasnych kolorach, które odbijają promienie słoneczne.
- Po wyjściu z wody zawsze dokładnie wycieraj skórę.
- Podejrzane zmiany zawsze konsultuj z dermatologiem.
Autor: Redakcja
