Brodawka łojotokowa – co to jest?
Brodawka łojotokowa, inaczej nazywana rogowaceniem łojotokowym (łac. seborrheic keratosis), to łagodna zmiana skórna o charakterze nowotworowym. Nie stwarza żadnego zagrożenia dla zdrowia i zwykle nie towarzyszą jej dodatkowe objawy, takie jak krwawienie, poszarpane granice czy nagły rozrost wielkości brodawki. Przy większych brodawkach może jednak dochodzić do zahaczania zmiany np. o ubranie, co może powodować dyskomfort lub naderwanie zmiany.
W odróżnieniu od brodawki wirusowej (zakażenie wirusem HPV), potocznie określanej jako kurzajka, brodawka łojotokowa nie jest zakaźna – jej przyczyną nie jest żaden wirus.
Jak wygląda brodawka łojotokowa?
Brodawka łojotokowa ma dość charakterystyczny wygląd i chropowatą fakturę – często jest określana jako „przyklejona” czy „narośnięta” na skórze. Tworzą ją okrągłe, grudkowate i nieco wypukłe zmiany. W niewielkich szczelinach między tymi zmianami znajdują się fragmenty naskórka i sebum. Całość tworzy większą zmianę w postaci brodawki łojotokowej. Zwykle jest koloru brudnożółtego lub brązowego i ma wielkość od kilku milimetrów do nawet kilku centymetrów.
Brodawka łojotokowa najczęściej występuje na twarzy, tułowiu, powiekach, głowie i ramionach.
Brodawka łojotokowa – czynniki ryzyka
Choć nie ma konkretnej przyczyny pojawienia się brodawki łojotokowej, to za czynniki zwiększające ryzyko jej wystąpienia uważa się:
- nadmierną ekspozycję na promienie słoneczne, niestosowanie filtrów ochronnych latem;
- wiek powyżej 30 lat (ryzyko rozwoju zmian wzrasta z wiekiem);
- czynniki genetyczne – występuje rodzinna tendencja do dziedziczenia brodawek (jeśli występowały u kogoś w rodzinie, to jest duże prawdopodobieństwo ich przekazywania).
Rogowaceniu łojotokowemu nie towarzyszą żadne objawy dodatkowe. Jeśli pojawia się ból, to najczęściej przyczyną jest zbyt ciasne ubranie uwierające brodawkę. Brodawki, w obrębie których stwierdza się obecność nadżerek, stanu zapalnego czy tendencji do krwawienia, powinny być poddane dalszej diagnostyce (biopsja) w celu wykluczenia zmian złośliwych Pojawienie się dużej liczby brodawek łojotokowych (tzw. zespół Lesera-trélata) może świadczyć o przebiegu nowotworu żołądka, nowotworu jelita grubego czy chłoniaka.
Brodawka łojotokowa a raki skóry i czerniak
Zmiany skórne mogą mieć różny charakter – część z nich to zmiany łagodne, a część to nowotwory złośliwe (raki skóry i czerniak złośliwy). Pojawienie się brodawki może wzbudzić pewne obawy. W każdym przypadku pojawienia się nowych niepokojących zmian skórnych należy skonsultować się z dermatologiem i wykonać badanie dermatoskopowe. Nowotwory skóry, zarówno raki (podstawnokomórkowy i kolczystokomórkowy), jak i czerniak są związane z nadmierną ekspozycją na promieniowanie UVA i UVB. Ich wczesne wykrycie daje dużo większą szansę na pełne wyleczenie, a w przypadku zmian zlokalizowanych na twarzy – także na lepszy efekt estetyczny leczenia.
Jednym z algorytmów, jakie możemy wykorzystać w określeniu, czy zmiana jest podejrzana o bycie czerniakiem, jest ABCDE, czyli:
- czy zmiana jest asymetryczna (zmiany łagodne zwykle mają symetryczny wygląd);
- czy zmiana ma regularne brzegi (czerniak zwykle ma poszarpane brzegi);
- kolor zmiany (czerniak złośliwy zwykle ma kolor ciemny, czarny i nierównomiernie wybarwiony, ale należy pamiętać, że występują także czerniaki bezbarwnikowe);
- duży rozmiar (zwiększa ryzyko złośliwości zmiany);
- ewolucja zmiany (czy zmiana skórna się zmienia, czy pojawiła się jako nowa zmiana).
Każdą niepokojącą zmianę skóry należy konsultować z dermatologiem. Czerniak nieleczony jest chorobą śmiertelną. Zaawansowane raki skóry ze względu na swoją miejscową złośliwość mogą prowadzić do znacznych deformacji ciała (np. konieczności amputacji nosa, usunięcia gałki ocznej itp.), a w przypadku raka kolczystokomórkowego może również dojść do wystąpienia przerzutów. Podstawą leczenia zmian podejrzanych o bycie zmianami złośliwymi jest biopsja chirurgiczna i wycięcie zmiany.
Usunięcie brodawki – metody leczenia
W usuwaniu zmian łagodnych, tj. brodawki, najczęściej stosuje się jedną z 3 metod – łyżeczkowanie, krioterapię lub laser ablacyjny.
Laser ablacyjny poprzez naświetlanie wypala brodawkę, na miejscu której powstaje strup. Po ok. 21 dniach od zabiegu strup odpada, pozostawiając niewielką bliznę na skórze.
Usuwanie brodawki metodą krioterapii przebiega podobnie – po pewnym czasie od zabiegu tworzy się strup, samoistnie usuwający się po ok. miesiącu. Krioterapia polega na potraktowaniu brodawki łojotokowej ciekłym azotem o niskiej temperaturze.
Z kolei w łyżeczkowaniu „zdrapuje się” powierzchowną części brodawki. Zabieg przeprowadza się za pomocą specjalnych narzędzi dermatologicznych. Można skorzystać również z elektrokoagulacji – usuwania zmian przy wykorzystaniu prądu – lub z preparatów farmaceutycznych zawierających 40% nadtlenek wodoru czy azotan cynku.
W przypadku większych zmian konieczne może być usunięcie chirurgiczne.
Rogowacenie łojotokowe – który lekarz?
Rogowacenie łojotokowe to schorzenie dotyczące skóry, dlatego należy wybrać się do dermatologa. Określi on dokładny rodzaj zmiany skórnej i zróżnicuje ją od poważniejszych zmian, np. czerniaka. W razie potrzeby doradzi, jaką metodę usunięcia nieestetycznej brodawki wybrać.
Autor: Redakcja
Polecane artykuły:
