Przewlekła choroba nerek jest dzielona na pięć stadiów – klasyfikacja następuje na podstawie wielkości GFR oraz albuminurii. Schyłkowa niewydolność nerek (mocznica) to ostatnie stadium przewlekłej niewydolności nerek. Na przewlekłą chorobę nerek choruje w Polsce ok. 4 mln osób.
Co to jest mocznica?
Do mocznicy dochodzi na skutek zniszczenia nefronów (podstawowych jednostek czynnościowych nerek). Gdy nerki mają upośledzone funkcje, nefrony są przeciążone przez wzmożoną filtrację, następnie przerastają, włóknieją i twardnieją. Dochodzi do zatrucia organizmu tzw. toksynami mocznicowymi (produkty przemiany białek). Toksyny nie są wydalane z moczem, tylko kumulują się we krwi i tkankach, przez co zostaje zaburzone funkcjonowanie organizmu.
Mocznica – objawy
Gdy dochodzi do schyłkowej niewydolności nerek, odczuwają to wszystkie układy i narządy. Objawy charakterystyczne dla mocznicy to:
- osłabienie;
- obniżona temperatura ciała;
- zaburzenia w ilości oddawanego moczu;
- nudności i wymioty;
- zaburzenia elektrolitowe;
- mocznicowe zapalenie osierdzia, opłucnej;
- zaburzenia pracy przewodu pokarmowego;
- obrzęk płuc;
- zaburzenia rytmu serca;
- zapalenie trzustki;
- bóle głowy;
- zaburzenia snu;
- zaburzenia widzenia;
- anemia;
- bóle kostno-stawowe;
- kwasiczy oddech Kussmaula;
- mocznicowa skaza krwotoczna;
- śpiączka mocznicowa.
Przyczyny mocznicy
Do upośledzenia działania nefronów i przewlekłej choroby nerek mogą przyczynić się następujące choroby:
- kłębuszkowe zapalenie nerek;
- nefropatia: nadciśnieniowa, cukrzycowa, niedokrwienna, zaporowa;
- wielotorbielowe zwyrodnienie nerek;
- ostre uszkodzenie nerek;
- zapalenie nerek;
- niedokrwienie nerek;
- zespół hemolityczno-mocznicowy.
Mocznica – jak zdiagnozować?
O schyłkowej niewydolności nerek, czyli mocznicy, możemy mówić, gdy wskaźnik filtracji kłębuszkowej GFR (ang. glomerular filtration rate), który określa wielkość przesączania kłębuszkowego w nerkach, spada poniżej 15 ml/min/1,73 m².
Leczenie mocznicy
Leczenie mocznicy to proces długotrwały i wielokierunkowy. Gdy mocznica nie jest jeszcze nasilona, zaleca się:
- ograniczenie wysiłku fizycznego;
- dietę niskobiałkową;
- systematyczne podawanie leków i okresowe badania laboratoryjne.
Przy nasilonych postaciach choroby stosuje się:
- leczenie nerkozastępcze: dializy – hemodializa (najczęściej stosowana), dializa otrzewnowa (leczenie nerkozastępcze powinno zostać rozpoczęte, zanim rozwiną się symptomy mocznicy i powikłania narządowe);
- przeszczep nerki.
Zabieg hemodializy jest wykonywany w ośrodku dializ najczęściej 3 razy w tygodniu i trwa 3-5 godzin. Dializę otrzewnową pacjent przeprowadza codziennie sam we własnym domu.
Najskuteczniejszą metodą leczenia jest przeszczep nerki (od dawcy żywego lub zmarłego). Przeszczep przywraca czynność wydzielniczą nerki i wydłuża życie.
Mocznica – dieta
Prawidłowa dieta ma ogromne znaczenie w leczeniu pacjenta z niewydolnością nerek. Chory powinien:
- spożywać pełnowartościowe białko, jednak nie więcej niż 0,6-0,8 g na kilogram masy ciała;
- ograniczyć produkty o wysokiej zawartości fosforanu, potasu i soli.
Mocznica u seniorów
Schyłkowe stadium niewydolności nerek jest najczęściej diagnozowane u osób po 60. roku życia (statystycznie nieco częściej u mężczyzn).
