Trzustka – czym jest i za co odpowiada?
Trzustka jest specyficznym organem, ponieważ jednocześnie wydziela substancje „na zewnątrz”, to znaczy do przewodu pokarmowego, i „do wewnątrz”, czyli do krwi. Jej główne zadania to regulacja procesów trawiennych i gospodarki cukrowej organizmu. Wszystko to za sprawą udziału w produkcji:
Sok trzustkowy jest jednym z soków trawiennych. Dzięki zawartości odpowiednich enzymów wpływa na trawienie białek, węglowodanów i tłuszczów.
Trzustka jest więc bardzo ważnym narządem. Wszelkie stany zapalne w jej obrębie mogą skończyć się samostrawieniem organu (enzymy trawienne zaczynają „spożywać” trzustkę) lub nawet doprowadzić do śmierci.
Trzustka – gdzie i jak boli?
Ból trzustki jest odczuwany w okolicy brzucha, najczęściej w nadbrzuszu. Rodzaj i czas trwania bólu w dużej mierze zależy od jego przyczyny.
Silny, promieniujący w okolicę pleców ból w nadbrzuszu (najczęściej po lewej stronie) o charakterze napadowym najprawdopodobniej jest wynikiem ostrego zapalenia trzustki. Z kolei długotrwały ból o w miarę stabilnym natężeniu, z pojawiającymi się biegunkami lub wymiotami może wskazywać na przewlekłe zapalenie trzustki.
W przypadku gdy przyczyną dolegliwości trzustki jest alkohol, ból ma charakter narastający. Nasila się z dnia na dzień i sprawia szczególny dyskomfort w trakcie kasłania, poruszania się czy tuż po zjedzonym posiłku.
Ból brzucha może wystąpić również na skutek przebiegu infekcji, przejedzenia czy przyjmowania niektórych leków. Przyczyn bólu brzucha jest bardzo wiele i zawsze trzeba zwrócić uwagę na okoliczności towarzyszące dolegliwościom.
Czynniki ryzyka – kto jest narażony na choroby trzustki?
Jedną z najbardziej szkodliwych dla trzustki substancji jest alkohol. Z tego powodu osoby zmagające się z alkoholizmem nierzadko mają dodatkowy problem w postaci chorób trzustki. Pozostałe czynniki ryzyka to:
- palenie papierosów,
- niezdrowy tryb życia (dieta zawierająca dużo tłuszczów i cukru),
- wiek 40+,
- płeć męska.
Przyczyny schorzeń tego narządu zależą od rodzaju choroby.
Najczęstsze choroby trzustki
Ostre zapalenie trzustki – rozwija się na skutek nadużywania alkoholu lub jako powikłanie po kamicy żółciowej. Poza silnym i napadowym bólem objawia się wymiotami, nieregularną pracą serca, nudnościami, gorączką, rumieniem twarzy i nadmiernym pragnieniem.
Przewlekłe zapalenie trzustki – początkowo może przebiegać bezobjawowo, ponieważ rozwija się w stosunkowo wolnym tempie. Cechuje się nawracającym bólem, wzdęciami, biegunką, wymiotami, utratą wagi, świądem skóry i wzrostem glukozy. Jest chorobą stałą, co oznacza, że nie jest możliwe jej wyleczenie. W skrajnych przypadkach może doprowadzić do rozwoju cukrzycy.
Torbiele trzustki – są to małe zbiorniki zawierające ciecz. Potrafią uciskać okoliczne struktury, wywołując ból. Ich obecność najczęściej nie daje jednak żadnych objawów i zwykle wykrywa się je przypadkiem w trakcie badania USG. Na ogół rozwijają się w wyniku zaniedbania lub niewłaściwego leczenia jednego ze stanów zapalnych trzustki – ostrego lub przewlekłego.
Rak trzustki – trudny do wykrycia na wczesnym etapie rozwoju. Wpływa to na dość słabe rokowania w jego leczeniu, ponieważ najczęściej jest diagnozowany w zaawansowanym stadium. Nie daje specyficznych objawów, co dodatkowo utrudnia jego wykrycie. Symptomy towarzyszące rakowi trzustki to: spadek wagi i apetytu, bóle brzucha, nudności; może pojawić się także żółtaczka, czasami ból pleców.
Choroby trzustki – metody leczenia
Sposób leczenia zależy przede wszystkim od rodzaju choroby. W przypadku raka trzustki onkolog dobiera odpowiednią terapią pod kątem obecności i rozległości przerzutów oraz ogólnej kondycji chorego (chemioterapia, radioterapia, chirurgiczne usunięcie, leczenie paliatywne).
W przypadku torbieli najczęściej stosuje się drenaż, polegający na odsysaniu cieczy torbieli, co prowadzi do ich zaniku. Nieco bardziej złożone leczenie stosuje się w przypadków stanów zapalnych. Przy ostrym zapaleniu trzustki konieczna jest hospitalizacja. Pacjent jest wówczas karmiony pod ścisłą kontrolą i przyjmuje silne leki przeciwbólowe. Leczenie przewlekłego zapalenia trzustki opiera się głównie na przyjmowaniu enzymów, zmianie diety i zrezygnowaniu z alkoholu.
Ból trzustki – co robić?
Tak naprawdę nie da się samodzielnie odróżnić, który organ jest chory, kiedy boli brzuch. Dolegliwości nie wolno lekceważyć, trzeba natychmiast udać się do lekarza, aby postawił diagnozę i dobrał odpowiednią metodę leczenia. Specjalistą od chorób trzustki jest gastroenterolog, ale również chirurg, jako specjalista od leczenia operacyjnego, będzie w stanie udzielić pomocy. Jeśli nie jesteśmy pewni, czy nasze dolegliwości wynikają ze schorzeń trzustki, najlepiej zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu.
Autor: Redakcja
