Dieta w nadczynności tarczycy – co jeść, a czego unikać?

Osoby zmagające się z nadczynnością tarczycy mają zazwyczaj zwiększone tempo przemian metabolicznych. Chorzy szybko tracą masę ciała, przez co może dojść u nich do powstawania niedoborów lub wyniszczenia organizmu. Oprócz leczenia ważna jest więc dobrze skomponowana dieta, która korzystnie wpłynie na efektywność farmakoterapii i pomoże w łagodzeniu objawów choroby.

Objawy nadczynności tarczycy

Nadczynność tarczycy to stan, kiedy tarczyca produkuje zbyt dużo hormonów. To jedno z najczęstszych schorzeń endokrynologicznych, na które chorują głównie kobiety.

Objawy nadczynności tarczycy to:

• osłabienie,
• bezsenność,
• pobudzenie psychoruchowe,
• drażliwość,
• chudnięcie (mimo zwiększonego apetytu),
• problemy z koncentracją,
• nadmierna potliwość,
• biegunki,
• kołatanie serca,
• drżenie rąk,
• zaburzenia cyklu miesiączkowego,
• objawy oczne, np. wytrzeszcz oczu.

Nadczynność tarczycy – rozpoznanie

Wstępne rozpoznanie nadczynności tarczycy może nastąpić już na podstawie objawów, jednak aby postawić właściwą diagnozę, konieczne jest wykonanie badań laboratoryjnych. Przy nadczynności tarczycy poziom TSH (hormonu tyreotropowego) spada, a poziom hormonów tarczycy (fT3 – wolnej trójjodotyroniny i fT4 – wolnej tyroksyny) rośnie.

Więcej: Nadczynność tarczycy – objawy, rozpoznanie i leczenie

Nadczynność tarczycy – dieta

Dieta dla osób z nadczynnością tarczycy powinna być skonsultowana z dietetykiem, który obliczy, ile kalorii dziennie pacjent powinien spożywać, a poza tym weźmie pod uwagę ewentualne alergie i nietolerancje pokarmowe. U osób z nadczynnością tarczycy zazwyczaj zwiększa się podaż energii w diecie średnio o 15–25 proc.

Oprócz kaloryczności równie ważny jest skład przygotowywanych posiłków oraz częstotliwość ich spożywania. Zalecane jest jedzenie małych porcji, ale często, co przekłada się nawet na 6–7 niewielkich posiłków dziennie. Dania powinny być lekkostrawne, niewskazane jest smażenie i grillowanie, a polecane – gotowanie na parze i duszenie.

Aby w zdrowy sposób zwiększyć kaloryczność w diecie, warto sięgać po wysokokaloryczne produkty, takie jak:

• orzechy, masła orzechowe,
• suszone owoce,
• oleje, oliwy,
• wiórki kokosowe, krem kokosowy,
• awokado,
• pestki, nasiona.

Dieta w nadczynności tarczycy – co jeść?

Wzorcowo skomponowany posiłek pacjenta z nadczynnością tarczycy rozkłada się następująco:

BIAŁKO – powinno stanowić 12–15 proc. wartości energetycznej diety (najlepiej w proporcji: 1/3 białka roślinnego i 2/3 białka zwierzęcego).

Zalecane produkty:

• chude mięsa (dozwolone są: kurczak, indyk, królik, jagnięcina, cielęcina, a także wołowina i chuda wieprzowina),
• jaja (pod każdą postacią),
• ryby (najlepiej dorsz, sandacz, lin, mintaj, flądra),
• nasiona roślin strączkowych – w ograniczonych ilościach (soja, fasola, bób, soczewica, groch).

Dopuszczalne są produkty mleczne (mleko, jogurty, kefir, maślanka, chudy twaróg, serek wiejski).

TŁUSZCZE – powinny stanowić 20–35 proc. wartości energetycznej diety.

Zalecane produkty:

• oliwa z oliwek,
• oleje: lniany, rzepakowy,
• miękka margaryna,
• orzechy (najlepiej włoskie),
• oliwki,
• awokado,
• pestki: dyni, słonecznika,

Dozwolone są również masło i śmietana.

WĘGLOWODANY – powinny dostarczyć 50–70 proc. wartości energetycznej diety (w tym 20–40 g błonnika pokarmowego).

Zalecane produkty:

• produkty zbożowe, najlepiej pełnoziarniste (dozwolone jest pieczywo pszenne i żytnie, jasne i razowe, wszystkie kasze, makarony, ryż, a także biszkopty czy sucharki),
• warzywa (wszystkie surowe, gotowane i mrożone),
• owoce: wszystkie surowe (np. morele, jabłka, pomarańcze, owoce jagodowe), mrożone, a także suszone; najlepiej, jeżeli będą dojrzałe, bez skór i pestek (można z nich robić koktajle i przeciery).

Przyprawy, jakich będziemy używać do przygotowywania posiłków, powinny być łagodne (np. pietruszka, koperek, sok z cytryny, wanilia).

Dieta w nadczynności tarczycy – czego unikać?

Produkty niezalecane dla pacjentów z nadczynnością tarczycy to:

• konserwy rybne i mięsne,
• sery dojrzewające, pleśniowe, topione,
• tłuste mięso,
• margaryny twarde, smalec,
• zasmażone warzywa i smażone potrawy z mąki,
• smażone ryby i mięsa,
• zasmażane zupy,
• potrawy wzdymające,
• produkty wysokoprzetworzone (fast foody, słodkie i słone przekąski),
• ostre przyprawy, takie jak: ocet, musztarda, pieprz, gałka muszkatołowa, papryka (zwiększają pobudliwość układu nerwowego).

Nadczynność tarczycy – co pić?

Osoby z nadczynnością tarczycy powinny wypijać przynajmniej 1,5 litra płynów dziennie (najlepiej wody, ewentualnie słabych herbat lub naparów z ziół). Niewskazane są napoje zawierające kofeinę (kawa, napoje energetyczne), która niepotrzebnie pobudza (może to powodować zaburzenia snu, kłopoty z koncentracją, zaburzenia rytmu serca). Dozwolone są kompoty, soki owocowe i warzywne oraz kawa zbożowa.

Dieta w nadczynności tarczycy – biegunki

Pacjenci z nadczynnością tarczycy często zmagają się z biegunkami. W tym czasie spożycie przez nich płynów powinno wzrosnąć do nawet 3–4 litrów na dobę. Zaleca się również ograniczenie spożycia błonnika na czas biegunki, a więc m.in. gruboziarnistych kasz, razowego, pełnoziarnistego pieczywa czy płatków zbożowych. Lepiej jeść wówczas np. płatki jaglane, ryżowe, kukurydziane.

Czytaj także: Czy suplementy diety działają? Definicja, wskazania, bezpieczeństwo, naturalne suplementy

Ważne składniki dla dobrej pracy tarczycy

• Jod – jest bardzo ważny dla prawidłowej pracy tarczycy, jednak w nadmiarze jej szkodzi (ryzyko rozwoju nadczynności tarczycy). Nie powinniśmy dostarczać go więcej niż 150 μg dziennie, więc należy mocno ograniczyć produkty, które mają szczególnie dużo tego pierwiastka (najwięcej jodu jest m.in. w algach, wodorostach, rybach morskich, owocach morza).
• Goitrogeny – to związki, które przyczyniają się do zmniejszenia przyswajalności jodu z żywności (znajdziemy je np. w kalafiorze, brokule, brukselce, jarmużu, kalarepie czy kapuście włoskiej).
• Wapń – przy nadczynności tarczycy wzrasta ryzyko osteoporozy i osteopenii, dlatego należy spożywać produkty bogate w wapń (najlepsze źródło wapnia to mleko i jego przetwory, ale także np. nasiona sezamu, migdały, fasola, brokuły czy orzechy).
• Witamina D – również jest ważna dla zdrowia kości, gdyż zwiększa wchłanianie wapnia; w okresie jesienno-zimowym w Polsce niezbędna jest jej suplementacja.
• Antyoksydanty (polifenole, beta-karoten, witaminy A, C, E) – przyczyniają się do wzmocnienia układu immunologicznego (znajdziemy je np. w olejach, orzechach, marchwi, szpinaku, papryce, pomidorach, wiśniach czy morelach).
• Kwasy omega-3 – wykazują działanie przeciwzapalne, chronią komórki nerwowe, poprawiają odporność organizmu (są obecne np. w olejach roślinnych, rybach i awokado).

Sprawdź: Jod – właściwości, jod nad morzem i w jedzeniu. Po co jest jod w naszym organizmie?

Autor: Redakcja