Badanie TSH – jak się przygotować? Czy trzeba być na czczo?

Aby zrozumieć, co to jest badanie TSH i w jakim celu się je wykonuje, warto rozwinąć jego skróconą nazwę. Akronim TSH (od ang. thyroid-stimulating hormone) to tyreotropina – hormon glikoproteinowy, który powstaje w przysadce mózgowej. TSH wpływa na funkcjonowanie tarczycy, pobudza ją do wydzielania hormonów tarczycowych – tyroksyny (T4) oraz trójjodotyroniny (T3), powoduje też zwiększenie masy tarczycy i przepływu krwi przez tarczycę.

Prawidłowy wynik TSH – przy pozostałych wynikach utrzymanych w normie – oznacza więc, że tarczyca pracuje prawidłowo. Wynik powinien być jednak zawsze interpretowany przez lekarza – pojedynczy wskaźnik w badaniu laboratoryjnym nie jest podstawą do stawiania pełnej diagnozy. Do kompletnej oceny funkcji tarczycy konieczne jest wykonanie USG tarczycy.

Badanie TSH – koniecznie na czczo?

Czy badanie TSH trzeba robić na czczo? Poziom TSH bada się w surowicy krwi – do badania zaleca się przystąpić na czczo. Najbardziej wiarygodne wyniki umożliwi wykonanie badania TSH na czczo, bez jedzenia co najmniej 8 godzin przed badaniem.

Badanie TSH – jak się przygotować?

Do badania TSH nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Badanie polega na pobraniu krwi z żyły łokciowej w punkcie pobrań przychodni lub w ośrodku laboratoryjnym.

Co może mieć wpływ na wynik TSH?

Ważnym zaleceniem jest wykonanie badania TSH w godzinach porannych (jeśli to kolejne badanie w cyklu diagnostycznym, warto je wykonać w podobnej porze co ostatnie badanie). Wyniki badań TSH mogą się różnić w zależności od pory dnia. Ważnym czynnikiem jest stan psychiczny – silny stres, podobnie jak duży wysiłek fizyczny przed badaniem, może mieć wpływ na wynik.

Kto powinien wykonać badanie TSH?

Badanie TSH jest zlecane w przypadku podejrzenia choroby tarczycy. Inne objawy, które mogą wskazywać na konieczność wykonania badania poziomu TSH:

• zaburzone miesiączkowanie (za długie lub za krótkie miesiączki);
• kołatanie serca;
• inne zaburzenia rytmu serca (nierówne bicie, arytmia);
• rozdwajanie się paznokci;
• wypadanie włosów;
• chroniczne zmęczenie, osłabienie;
• pobudzenie, zdenerwowanie, rozdrażnienie;
• wahania nastroju;
• nagła utrata masy ciała;
• problem ze schudnięciem mimo diety redukcyjnej;
• zimne poty;
• uczucie gorąca;
• mdłości;
• powracające problemy pokarmowe (zaparcia, biegunki);
• problemy z zajściem w ciążę;
• obrzęki.

Badanie TSH – wyniki i norma

Norma TSH jest uzależniona m.in. od wieku, płci oraz metody diagnostycznej danego laboratorium. Inne normy dotyczą również kobiet w ciąży w poszczególnych trymestrach.

Norma w badaniu TSH u osób dorosłych: 0,4 do 4,0 ml U/l (w niektórych laboratoriach: 0,32 do 5,0 mU/l)

Badanie TSH – normy w ciąży

• Norma w badaniu TSH w I trymestrze: 0,1 do 2,5 mIU/l
• Norma w badaniu TSH w II trymestrze: 0,1 do 3,0 mIU/l
• Norma w badaniu TSH w III trymestrze: 0,1 do 3,0 mIU/l

Niski poziom TSH – na co może wskazywać?

Niski poziom TSH może wskazywać na:

• nadczynność tarczycy;
• niedoczynności przysadki (tzw. niedoczynność tarczycy typu wtórnego);
• zespół pozatarczycowy;
• chorobę Gravesa-basedowa.

Objawy nadczynności tarczycy to m.in. wahania nastroju, rozdrażnienie, duszność, zaburzenia miesiączkowania, kołatanie serca.

Zbyt niski poziom TSH w badaniu może również wynikać z przyjmowania niektórych leków (np. dopamina, fenytoina) oraz podeszłego wieku.

Wysoki poziom TSH – na co może wskazywać?

Zbyt wysoki poziom TSH może wskazywać na:

• niedoczynność tarczycy;
• gruczolaka przysadki mózgowej;
• niedoczynność kory nadnerczy typu pierwotnego.

Objawy niedoczynności tarczycy to m.in. stopniowe zwiększanie masy ciała bez wyraźnej przyczyny, zaburzone miesiączkowanie, problemy skórne, zmęczenie, senność, bóle stawów i mięśni.

Zbyt wysoki poziom TSH w badaniu może również wynikać z przyjmowania niektórych leków (np. interferon, leki przeciwtarczycowe – tyreostatyki).