Przysadka mózgowa – wymiary i budowa
Przysadka mózgowa to gruczoł dokrewny umiejscowiony wewnątrz czaszki, o kształcie przypominającym kroplę i wadze ok. 0,7 grama, ściśle powiązany z podwzgórzem, które reguluje jego pracę (razem tworzą układ hormonalny podwzgórzowo-przysadkowy).
Funkcje przysadki mózgowej
Przysadka mózgowa:
- pobudza wzrost kości długich;
- pobudza wzrost organizmu;
- reguluje metabolizm;
- odpowiada za wydzielanie i utrzymanie mleka u matek karmiących;
- pobudza rozkład tłuszczów zapasowych;
- wpływa na rozwój i czynności jąder lub jajników.
Hormony przysadki
Produkowane przez przysadkę hormony to m.in.:
- prolaktyna – zapoczątkowuje i utrzymuje laktację, hamuje menstruację i owulację u kobiet karmiących;
- endorfiny – hormony wywołujące dobre samopoczucie, zadowolenie z siebie i stany euforyczne, tłumiące odczuwanie bólu;
- hormon ACTH – kieruje pracą nadnerczy, które produkują substancje odpowiedzialne za odporność organizmu i metabolizm;
- hormon TSH (tyreotropina) – pobudza do pracy tarczycę.
Część przednia przysadki mózgowej
Hormony wydzielane przez przednią część przysadki:
- hormon wzrostu (GH) – pobudza syntezę czynników wzrostowych;
- prolaktyna (PRL) – pobudza laktację;
- hormon tyreotropowy (TSH) – pobudza wydzielanie hormonów tarczycy;
- hormon luteinizujący (LH) – m.in. stymuluje owulację u kobiet;
- hormon folikulotropowy (FSH) – wpływa na spermatogenezę (mężczyźni), stymuluje dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych (kobiety);
- hormon adrenokortykotropowy (ACTH) – pobudza wydzielanie kortyzolu;
- endorfiny (PEA).
Część środkowa przysadki mózgowej
Hormony wydzielane przez środkową część przysadki:
- proopiomelanokortyna;
- melanotropina (MSH).
Tylna część przysadki mózgowej
W tej części przysadki magazynowane są: wazopresyna oraz oksytocyna.
Choroby przysadki mózgowej
Zaburzenia hormonalne w przysadce mózgowej mogą skutkować następującymi chorobami:
- karłowatość przysadkowa;
- gigantyzm;
- niedoczynność przysadki – pierwotna i wtórna;
- zespół nieprawidłowego wydzielania wazopresyny;
- wtórna nadczynność przysadki.
Autor: jot
