Nadczynność tarczycy to zaburzenie polegające na wytwarzaniu zbyt dużej ilości hormonów przez tarczycę. Przyczyny dysfunkcji mogą być różne. Najczęściej wiąże się ona z autoimmunologiczną chorobą tarczycy, czyli chorobą Gravesa-basedowa. Nadczynność tarczycy może być też skutkiem nadmiernej, samoistnej aktywacji tarczycy w przypadku obecności woli guzkowych nadczynnych czy guzka autonomicznego. Czasami nadczynność tarczycy stanowi pierwszą fazę w przebiegu niedoczynności tarczycy; może wynikać z nadmiernej suplementacji leków stosowanych w leczeniu niedoczynności tego narządu.
Objawy nadczynności tarczycy
Objawy nadczynności tarczycy dotyczą właściwie wszystkich narządów i układów, ponieważ tarczyca jest narządem mającym bardzo zróżnicowane działanie.
Niektóre objawy choroby to:
- pobudzenie psychoruchowe,
- bezsenność,
- trudności z koncentracją,
- osłabienie,
- drażliwość i skłonność do płaczu,
- nadmierna potliwość,
- kołatanie serca,
- delikatne drżenie rąk,
- częste biegunki i niedobory pokarmowe.
Charakterystyczne dla nadczynności tarczycy są objawy oczne:
- objaw Stellwaga – rzadkie mruganie,
- objaw Kochera – widoczny rąbek twardówki nad tęczówką przy spojrzeniu w górę,
- objaw Graefego – widoczny rąbek twardówki nad tęczówką przy spojrzeniu w dół,
- objaw Mobiusa – zbaczanie jednej z gałek ocznych przy badaniu zbieżności wzroku,
- efekt wpatrywania się w ludzi lub przedmioty.
Zaburzenia pracy tarczycy często mają również odzwierciedlenie w pracy układu rozrodczego. Cykle kobiet są bezowulacyjne, w związku z tym choroby tarczycy istotnie utrudniają zajście w ciążę. Często dochodzi również do obniżenia libido.
Objawy u osób starszych nie muszą być tak nasilone i charakterystyczne jak w wypadku osób młodych. U seniorów należy raczej spodziewać się nieswoistych objawów w postaci migotania przedsionków, zaostrzenia choroby niedokrwiennej i niewydolności serca. Może dojść do nasilenia objawów parkinsonizmu, pogorszenia apetytu i powiększenia wątroby.
Bardzo niebezpieczne mogą okazać się objawy ze strony układu krążenia. Hormony tarczycy pobudzają serce do pracy, nasilając siłę i częstotliwość skurczy mięśnia sercowego. U osób bez wcześniejszych patologii w obrębie mięśnia sercowego (poza przyspieszeniem tętna) rzadko obserwuje się poważniejsze powikłania, z kolei u chorych z niewydolnością serca działanie hormonów tarczycy może nasilić objawy niewydolności serca.
Rozpoznanie nadczynności tarczycy
Często wstępne rozpoznanie nadczynności tarczycy następuje na podstawie przedstawionych przez pacjenta objawów. Aby potwierdzić diagnozę, wykonuje się badania laboratoryjne, a konkretnie badanie poziomu TSH, czyli hormonu tyreotropowego wydzielanego przez przysadkę mózgową, pobudzającego tarczycę do wydzielania hormonów. Jeśli dochodzi do pierwotnej nadczynności tarczycy, poziom hormonów tarczycy rośnie, natomiast poziom TSH spada. Wyjątkiem jest wtórna nadczynność tarczycy, kiedy nadmiar hormonów tarczycy wynika z nadmiaru poziomu TSH w organizmie. Oznaczenie hormonów tarczycy powinno się opierać o badanie wolnych hormonów, czyli wolnej trijodotyroniny (FT3 ) i wolnej tyroksyny (FT4).
W przypadku podejrzenia nadczynności tarczycy na tle autoimmunologicznym można wykonać badanie na obecność przeciwciał przeciwko receptorom dla TSH. Są one charakterystyczne dla choroby Gravesa-basedowa. Warto wykonać też badania dodatkowe, ponieważ nadczynność tarczycy wpływa istotnie na funkcje metaboliczne w organizmie. Często dochodzi do rozwoju niedokrwistości, spadku poziomu cholesterolu całkowitego, spadku poziomu białka, wzrostu poziomu wskaźników wątrobowych i poziomu wapnia. Nadczynność tarczycy przyczynia się do nasilenia zmian osteoporotycznych.
W rozpoznaniu choroby tarczycy istotną rolę odgrywa również wykonanie badania ultrasonograficznego (USG).
Nadczynność tarczycy – leczenie
Gdy wyniki badań potwierdzają występowanie nadczynności tarczycy, lekarz dobiera odpowiednią metodę leczenia.
Leczenie nadczynności tarczycy uzależnione jest m.in. od:
- przyczyny choroby,
- stopnia nasilenia,
- wieku pacjenta,
- współistniejących chorób.
Wyróżnia się trzy podstawowe metody leczenia nadczynności: leczenie farmakologiczne, leczenie jodem promieniotwórczym i leczenie operacyjne.
Sprawdź też: Nadczynność tarczycy – możliwe metody leczenia. Leki czy operacja?
Farmakologiczne leczenie nadczynności tarczycy
Polega na przyjmowaniu leków przeciwtarczycowych, tzw. tyreostatyków. Istotą ich działania jest hamowanie produkcji hormonów tarczycowych. Do grupy leków zalicza się tiamazol i propylotiouracyl.
Leczenie nadczynności promieniotwórczym jodem
Polega na jednorazowym podaniu jodu promieniotwórczego (131I), czego skutkiem jest stopniowe i nieodwracalne uszkodzenie komórek tarczycy. Tej formy leczenia nadczynności tarczycy nie stosuje się u kobiet w ciąży i w okresie laktacji.
Operacyjne leczenie nadczynności tarczycy
Operacyjne leczenie nadczynności tarczycy przeprowadzane jest przede wszystkim u pacjentów z wykrytym rakiem tarczycy lub podejrzeniem nowotworu. Operacja wskazana jest także u osób, u których wole urosło do dużych rozmiarów i uciska tchawicę. Skutkiem tego rodzaju leczenia nadczynności jest rozwój niedoczynności tarczycy, co wymusza konieczność stałego przyjmowania preparatów tyroksyny.
Jeśli chodzi o efektywność leczenia nadczynności tarczycy, jest ono duże. Całkowite wyleczenie jest możliwe, jednak wiele zależy od przyczyny choroby.
Może Cię zainteresować: Nieleczona nadczynność tarczycy – do czego może doprowadzić?
Autor: Redakcja
Polecane artykuły:
