Subkliniczna – inaczej utajona, podkliniczna – nadczynność tarczycy jest zaburzeniem tego gruczołu charakteryzującym się obniżeniem poniżej normy poziomu TSH (tyreotropiny) przy jednoczesnych prawidłowych wartościach fT4 (wolnej tyroksyny) i fT3 (trijodotyroniny).
Przyczyny subklinicznej nadczynności tarczycy
Utajona nadczynność tarczycy pojawia się w następstwie chorób, których postęp prowadzi do pełnoobjawowej nadczynności tego gruczołu. Te choroby to:
- choroba Gravesa-basedowa (kiedy komórki układu odpornościowego produkują przeciwciała skierowane przeciw własnym komórkom i stymulują tarczycę do produkcji hormonów),
- choroba de Quervaina (podostre zapalenie tarczycy),
- autonomiczny guzek tarczycy,
- wole guzkowe nadczynne.
W wymienionych przypadkach nadczynność jest wynikiem czynników wewnętrznych (nadczynność endogenna). U pacjentów z endogenną utajoną nadczynnością tarczycy, którzy przekroczyli 60. rok życia, obserwuje się wyższą umieralność w następstwie schorzeń układu sercowo-naczyniowego. Endogenna subkliniczna nadczynność tarczycy zwiększa ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera i demencję u osób po 55. roku życia.
Za wystąpieniem subklinicznej nadczynności tarczycy może stać również stosowanie zbyt wysokich dawek hormonów tarczycy – mówimy wtedy o nadczynności egzogennej, czyli wywołanej przez czynnik zewnętrzny. Rozwiązaniem w takiej sytuacji jest zweryfikowanie podawanych dawek hormonów.
Niekiedy nie jest możliwe ustalenie przyczyny utajonej nadczynności tarczycy. Wiadomo jednak, że jednym z czynników zwiększających ryzyko jej pojawienia się może być podeszły wiek pacjenta.
Subkliniczna nadczynność tarczycy po jakimś czasie może przekształcić się w nadczynność jawną.
Czytaj także: Samodzielne badanie tarczycy. Jak rozpoznać, że choruje tarczyca?
Subkliniczna nadczynność tarczycy – objawy
Objawy subklinicznej nadczynności tarczycy są skąpe, a więc łatwe do przeoczenia. Czasami stan ten przebiega praktycznie bezobjawowo, dlatego trudno go wychwycić. Jeśli objawy występują, to mogą być tożsame z pierwszymi symptomami jawnej nadczynności tarczycy. Są to:
- migotanie przedsionków,
- przerost mięśnia lewej komory,
- tachykardia,
- zaburzenia snu,
- objawy ze strony układu pokarmowego,
- częstsze złamania – w wyniku obniżenia gęstości mineralnej kości (ryzyko osteoporozy),
- pobudzenie,
- obniżenie poziomu cholesterolu,
- większa aktywność enzymów wątrobowych,
- zmiany w tętnicach szyjnych,
- mniejsza tolerancja wysiłku w wyniku osłabienia mięśniowego.
Subkliniczna nadczynność tarczycy w ciąży
Subkliniczna nadczynność tarczycy w ciąży może pojawiać się w pierwszym trymestrze ciąży na skutek oddziaływania gonadotropiny kosmówkowej (β-hCG) na tarczycę (β-hCG stymuluje gruczoł do produkcji hormonów). Stężenie TSH w drugim i trzecim trymestrze się podnosi. Należy mieć to na uwadze, określając postępowanie w związku z utajoną nadczynnością tarczycy w ciąży. Ma ona charakter przejściowy, dlatego nie wymaga specjalnego leczenia, a jedynie obserwacji. Leki przeciwtarczycowe nie są wskazane.
Jeśli kobieta chorowała na subkliniczną nadczynność tarczycy jeszcze przed zajściem w ciążę, to również nie powinna przyjmować leków; wystarczy regularne monitorowanie wyników badań.
Polecamy artykuł: Nadczynność tarczycy w ciąży – jak wpływa na dziecko?
Diagnoza subklinicznej nadczynności tarczycy
Rozpoznanie podklinicznej nadczynności tarczycy nie jest możliwe na podstawie obserwacji objawów, ponieważ nie są one charakterystyczne. Z tego powodu diagnoza subklinicznej nadczynności tarczycy opiera się na porównaniu wyników badań – występuje obniżone stężenie TSH przy fT4 i fT3 w normie. Badanie laboratoryjnie powinno się wykonać dwukrotnie w odstępie kilku tygodni.
Dążąc do zdiagnozowania pierwotnej choroby tarczycy, lekarz może zalecić również USG tarczycy oraz badania izotopowe.
Subkliniczna nadczynność tarczycy – leczenie
Czy leczyć subkliniczną nadczynność tarczycy? Leczenie utajonej nadczynności tarczycy polega przede wszystkim na zapobieganiu progresji stanu w nadczynność jawną. Nie zawsze leczenie jest konieczne, często wystarczy obserwacja.
Decyzję o wdrożeniu leczenia podejmuje lekarz, opierając ją na analizie stanu zdrowia pacjenta, wynikach jego badań, objawach i ewentualnych schorzeniach towarzyszących. Zazwyczaj terapia obejmuje osoby starsze oraz młodsze z chorobami serca. Leczenie ma również na celu niedopuszczenie do rozwoju osteoporozy i zapobieganie migotaniu przedsionków.
Stosuje się:
- w przypadku endogennej nadczynności tarczycy – lek beta-adrenolityczny, w przypadku wola – terapię jodem promieniotwórczym lub operację tarczycy,
- w przypadku egzogennej nadczynności tarczycy – zmniejsza się dawki tyroksyny.
Umów się na e-wizytę u endokrynologa:
Najważniejsze informacje – podsumowanie
- Subkliniczna (utajona) nadczynność tarczycy nie daje charakterystycznych objawów, a problem z tarczycą może wyjść na jaw dopiero po wykonaniu badań laboratoryjnych.
- O stanie tym świadczy wynik TSH (tyreotropiny) poniżej normy przy prawidłowych wartościach fT4 (wolnej tyroksyny) i fT3 (trijodotyroniny).
- Przyczyną utajonej nadczynności tarczycy najczęściej są inne choroby (m.in. choroba Gravesa-basedowa, wole, guzek tarczycy).
- Leczenie subklinicznej nadczynności tarczycy wdraża się w przypadku pacjentów w podeszłym wieku oraz u pacjentów ze stwierdzonymi poważnymi chorobami serca.
- Podkliniczna nadczynność tarczycy jest stanem, który wymaga obserwacji, ponieważ może przechodzić w nadczynność jawną.
Dowiedz się więcej: Rodzaje nadczynności tarczycy – jakie są? Objawy i leczenie
Autor: Redakcja
