Nadczynność tarczycy musi być właściwie leczona, ponieważ nadmiar hormonów tarczycy w organizmie może powodować istotne zaburzenia jego funkcjonowania. Leczenie nadczynności tarczycy może być radykalne (leczenie jodem promieniotwórczym) lub operacyjne. Inną formą terapii jest leczenie farmakologiczne.
Leczenie farmakologiczne nadczynności tarczycy
Lekami stosowanymi w nadczynności tarczycy są tzw. tyreostatyki. Najczęściej wybieranym lekiem jest tiamazol. Lekiem drugiego rzutu jest propylotiouracyl. Efekt działania leków pojawia się po mniej więcej tygodniu ich przyjmowania zgodnie z zaleceniami lekarza. Preparaty stosowane w nadczynności tarczycy hamują bieżącą produkcję hormonów tarczycy, natomiast nie neutralizują hormonów już wytworzonych.
Zdarzają się niestety działania niepożądane leków przeciwtarczycowych, a mianowicie:
- pokrzywka,
- bóle mięśni i stawów,
- nudności lub wymioty,
- spadek poziomu płytek krwi,
- zaburzenia smaku,
- gorączka,
- spadek poziomu granulocytów we krwi.
Doraźnie można zastosować leki zmniejszające stężenie krążących hormonów tarczycy. Podaje się je w sytuacji, kiedy objawy nadczynności tarczycy są na tyle nasilone, że ważne jest szybkie opanowanie poziomu hormonów. Do tej grupy zalicza się jod w jodku potasu, jodowy środek cieniujący, nadchloran sodu lub potasu i węglan litu. Nie bez znaczenia pozostaje leczenie skutków nadczynności tarczycy, np. zaburzeń rytmu serca.
Polecamy artykuł: Nadczynność tarczycy – objawy, rozpoznanie i leczenie
Leczenie jodem promieniotwórczym
Leczenie jodem promieniotwórczym to inaczej jodowanie tarczycy. Chory przyjmuje izotop jodu, który emituje promieniowanie beta. Jod jest wychwytywany wyłącznie przez tarczycę, dlatego działa właśnie w tym narządzie. Powoduje miejscowy stan zapalny w obrębie tarczycy i jej destrukcję. Nie wszyscy mogą jednak zostać zakwalifikowani do leczenia jodem. Nie wolno poddawać terapii kobiet w ciąży i karmiących piersią. Plany związane z powiększeniem rodziny koniecznie należy odłożyć na co najmniej 6 miesięcy od zabiegu jodowania, niezależnie od tego, czy jest on wykonywany u kobiet, czy u mężczyzn. Konieczne jest zachowanie około 2 tygodni przerwy od zabiegu do momentu kontaktu z dziećmi czy kobietami w ciąży. Niekiedy zaleca się także ograniczanie wszelkich kontaktów do minimum, ponieważ wydalany z moczem jod może stanowić zagrożenie nie tylko dla najmłodszych i ciężarnych, ale dla wszystkich.
Leczenie operacyjne nadczynności tarczycy
Bezwzględnym wskazaniem do usunięcia tarczycy jest obecność nowotworu tarczycy. Operacja stanowi pewnego rodzaju alternatywę dla leczenia jodem radioaktywnym, niesie jednak ryzyko pewnych powikłań, do których należą:
- przełom tarczycowy (gwałtowne podniesienie poziomu hormonów tarczycy, grożące śmiercią),
- zaburzenie rytmu serca,
- nasilenie objawów niewydolności serca,
- osteoporoza.
Leczenie operacyjne nadczynności tarczycy, czyli jej usunięcie, przeprowadzane jest w znieczuleniu ogólnym. Chirurg wykonuje poprzeczne cięcie w dolnej części szyi. Ma ono długość kilku centymetrów. Po usunięciu tarczycy skóra zostaje zszyta, a chirurg pozostawia niewielką rurkę, czyli dren, który odprowadza poza szyję płyny gromadzące się miejscowo po zabiegu. Jeśli dren po zabiegu jest czysty, nie wypływa z niego krew ani żadna inna podejrzana wydzielina, zostaje usunięty na drugi dzień, a już w drugiej dobie po zabiegu pacjent może iść do domu. Blizna po zabiegu jest niewielka.
Przez kilka tygodni po usunięciu tarczycy należy unikać dźwigania ciężkich przedmiotów, nadmiernego wysiłku fizycznego. Po zabiegu mogą wystąpić powikłania w postaci krwawienia, podrażnienia nerwów w okolicy gardła, w tym tych odpowiedzialnych za proces mówienia (dlatego jednym z powikłań bywa też chrypka). Powikłaniem może być również niedoczynność przytarczyc, czyli drobnych gruczołów zlokalizowanych na tylnym biegunie tarczycy, odpowiedzialnych za równowagę wapniowo-fosforanową.
Skutki leczenia nadczynności tarczycy
W przypadku zastosowania terapii jodem bądź leczenia operacyjnego istnieje ryzyko rozwoju niedoczynności tarczycy. Jeśli operacja jest radykalna, brak tkanki tarczycowej niesie oczywiste ryzyko braku jej hormonów. Jednak w przypadku usunięcia tylko jednego płata tarczycy nie zawsze musi rozwinąć się niedoczynność. Podobne ryzyko występuje w przypadku jodowania tarczycy. Zabieg jodowania powoduje destrukcję części miąższu, wobec czego po pewnym czasie rozwija się niedoczynność tarczycy.
Rozwój niedoczynności tarczycy nie jest w tym przypadku niepokojący. Stanowi niejako naturalną konsekwencję leczenia nadczynności. Ważne, by chory był poddawany regularnym kontrolom poziomu TSH. Niedoczynność jest bowiem dużo łatwiejsza w leczeniu i zazwyczaj nie stanowi problemu terapeutycznego.
Choroba Gravesa-basedowa – zasady leczenia
W przypadku choroby Gravesa-basedowa istnieje problem nie tylko na gruncie samej niedoczynności. Lekarz podejmuje decyzję co do terapii zasadniczej, uwzględniając możliwość zarówno leczenia farmakologicznego, jak i terapii jodem promieniotwórczym czy operacji. Drugim aspektem leczenia jest terapia tzw. orbitopatii tarczycowej. Hormony tarczycy oddziałują bowiem na tkanki oczodołu, powodując ich obrzęk, włóknienie i stan zapalny. Proces ten stopniowo prowadzi do wytrzeszczu oczu i uszkodzenia wzroku. Łagodna orbitopatia może być po prostu obserwowana. Cięższe formy orbitopatii wymagają poważniejszego leczenia, by zapobiec utracie wzroku. Zalicza się tu glikokortykosteroidy stosowane dożylnie, radioterapię oczodołów oraz leczenie chirurgiczne.
Sprawdź: Choroba Gravesa-basedowa – przyczyny i objawy. Czy jest uleczalna?
Autor: Redakcja
