Układ hormonalny jest siecią gruczołów rozmieszczonych w różnych częściach ciała. Cały ten system odpowiada za homeostazę, czyli wewnętrzną równowagę. Ważną częścią układu hormonalnego są przytarczyce. Jak wskazuje nazwa tych gruczołów – leżą przy tarczycy.
Przytarczyce – budowa. Jak wygląda przytarczyca?
Przytarczyce – cztery niewielkie gruczoły umiejscowione na rogach tarczycy. Produkują jeden hormon (parathormon) i przypominają niewielkie, owalne ziarenka. Mimo niewielkich rozmiarów odgrywają bardzo ważną rolę w organizmie, ponieważ regulują gospodarkę wapniowo-fosforową. Nawet niewielkie zaburzenie pracy przytarczyc może skutkować pojawieniem się zaćmy czy niewydolności serca.
Hormon przytarczyc – parathormon (PTH)
Przytarczyce wydzielają parathormon (PTH), który wraz z kalcytoniną i kalcytriolem (aktywną postacią witaminy D3) reguluje gospodarkę wapniowo-fosforową w organizmie.
Jak działa parathormon? Jego zadaniem jest regulowanie poziomu wapnia we krwi w procesie uwalniania wapnia z kości. Niedobór parathormonu może powodować tężyczkę; nadmiar hormonu przytarczyc może prowadzić do osłabienia kości, rozwoju osteopenii i osteoporozy.
Choroby przytarczyc
Niedostateczne wydzielanie hormonu PTH grozi pojawieniem się zaćmy, niewydolności serca, drętwienia kończyn czy nerwicy. Nadmiar hormonu we krwi powoduje zaś podwyższone stężenie wapnia (hiperkalcemię), która z kolei może prowadzić do zaburzeń pracy układu pokarmowego.
Nadczynność przytarczyc
Nadczynność gruczołów przytarczycznych to choroba, która wynika z nadprodukcji parathormonu. Nadczynność przytarczyc może być pierwotna (przebiega z hiperkalcemią, czyli podwyższonym poziomem wapnia) lub wtórna (w odpowiedzi na hipokalcemię, czyli za niski poziom wapnia we krwi). Przyczyną wtórnej nadczynności przytarczyc mogą być niewydolne nerki; przyczyną pierwotnego typu nadczynności mogą być m.in. gruczolaki przytarczyc.
Niedoczynność przytarczyc
Jeśli dochodzi do obniżonej czynności wewnątrzwydzielniczej przytarczyc, to można mówić o niedoczynności przytarczyc. Zaburzenie endokrynologiczne tego rodzaju może objawiać się tężyczką (skurcze i bóle mięśni), zaćmą oraz zaburzeniami jonowymi, które wynikają z zaburzeń wydzielania parathormonu.
Przytarczyce – badania
W diagnostyce chorób przytarczyc wykonywane są m.in.: RTG, scyntygrafia, badanie USG, a w niektórych przypadkach również tomografia komputerowa. Dodatkowo wykonywane są badania laboratoryjne: oznaczanie stężenia wapnia w surowicy i w moczu, fosforu w surowicy i w moczu oraz PTH. W diagnostyce nadczynności przytarczyc wykonywane są również: badanie gęstości mineralnej kości oraz fosfataza zasadowa.
Autor: jot
