Przełom tarczycowy – czym jest?
Tarczyca to mały gruczoł dokrewny umiejscowiony z przodu i u dołu szyi. Zadaniem tarczycy jest produkcja hormonów, przede wszystkim trójjodotyroniny (T3) i tyroksyny (T4). Hormony te kontrolują przemianę materii w tkankach i narządach organizmu. Prawidłowa praca tarczycy wpływa na układ nerwowy, sercowo-naczyniowy oraz przemiany metaboliczne, zapewniając homeostazę organizmu.Problem pojawia się wtedy, gdy tarczyca zaczyna produkować większe ilości hormonów, niż powinna. Choroba nazywana jest nadczynnością tarczycy. Gdy dojdzie do jej zaostrzenia, pojawia się przełom tarczycowy.
Przyczyny przełomu tarczycowego
Przełom tarczycowy na ogół występuje u osób chorujących na nadczynność tarczycy, które nagle odstawiły dotychczas przyjmowane leki lub ich terapia przebiega w niewłaściwy sposób. Z kolei u osób zdrowych stan ten może wskazywać na nierozpoznaną nadczynność tarczycy.Czynniki ryzyka
Wśród czynników ryzyka można wymienić:- infekcję bakteryjną lub wirusową,
- hipoglikemię,
- uraz,
- poparzenie,
- przedawkowanie hormonów tarczycy,
- zabieg chirurgiczny,
- terapię radiojodem,
- zator tętnicy płucnej,
- ciążę i poród,
- silny stres.
Przełom tarczycowy – objawy
W przebiegu przełomu tarczycowego w pierwszej kolejności pojawia się bardzo wysoka gorączka (39-41°C). Oprócz podniesionej temperatury ciała objawami przełomu tyreotoksycznego są:- potliwość,
- wymioty i biegunka,
- odwodnienie,
- przyspieszona akcja serca (tachykardia),
- pobudzenie,
- chwiejność emocjonalna,
- zaburzenia świadomości i orientacji,
- niepokój i majaczenie,
- drgawki,
- obniżone ciśnienie (hipotensja),
- zaczerwienienie skóry.
Przełom tarczycowy – pierwsza pomoc
Przełom tarczycowy może doprowadzić do zapaści krążeniowej, niewydolności wielonarządowej lub śpiączki. Dlatego po pojawieniu się u chorego objawów świadczących o wystąpieniu przełomu tarczycowego należy niezwłocznie wezwać pogotowie. Stan ten zagraża życiu, a śmiertelność jest bardzo wysoka (rzędu 30-50% wszystkich przypadków), dlatego pacjent musi jak najszybciej trafić do szpitala. Liczy się tutaj tak naprawdę każda minuta.Pierwsza pomoc, jaką można udzielić pacjentowi po wystąpieniu przełomu tarczycowego, polega na obniżaniu temperatury ciała. W tym celu można robić zimne okłady do czasu przyjazdu karetki.
Rozpoznanie przełomu tarczycowego
Diagnostyka przełomu tarczycowego polega przede wszystkim na analizie występujących objawów i ocenie ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Jeśli u pacjenta została wcześniej zdiagnozowana nadczynność tarczycy, jest to kluczowa informacja, która usprawnia działanie, dlatego należy jak najszybciej przekazać ją lekarzowi.Jak leczyć przełom tarczycowy?
Leczenie przełomu tarczycowego jest wielokierunkowe. Najważniejsze jest zahamowanie produkcji i uwalniania hormonów tarczycy oraz usunięcie ich nadmiaru z organizmu. W tym celu choremu podaje się osocze lub krew oraz leki przeciwtarczycowe, np. metizol, nadchloran potasu. Ponadto należy wyeliminować czynnik wywołujący przełom tarczycowy, np. poprzez włączenie antybiotykoterapii, gdy doszło do zakażenia bakteryjnego (kluczowe jest jednoznaczne określenie przyczyny przełomu tarczycowego).Pacjentowi podaje się także preparaty zwalczające niepożądane objawy, np. leki na obniżenie gorączki, elektrolity, leki spowalniające pracę serca. Rodzaj leków należy dostosować do stanu zdrowia chorego.
Przełom tarczycowy – jak zapobiec?
Przełom tyreotoksyczny to stan, któremu nie do końca da się zapobiec. Chory, u którego została zdiagnozowana nadczynność tarczycy, powinien przede wszystkim regularnie się badać. Badania kontrolne powinny obejmować badania umożliwiające ocenę pracy tarczycy (stężenie FT3, Ft4, TSH). Oprócz tego konieczne jest przyjmowanie leków i stała opieka endokrynologa. W żadnym wypadku nie powinno się samemu modyfikować dawek leków, a tym bardziej przerywać leczenia.Na stan zdrowia w przypadku nadczynności tarczycy po części może wpływać dieta, dlatego powinno się przyłożyć do niej szczególną wagę. Posiłki powinny być bogate w białko, antyoksydanty oraz wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Gdy stwierdzone zostaną niedobory witamin i minerałów, lekarz może zalecić suplementację.
Autor: Redakcja
