Jakie są objawy hipoglikemii – po czym poznać, że spada cukier?

Hipoglikemia (inaczej niedocukrzenie) to zbyt niski poziom cukru we krwi u osób chorujących na cukrzycę typu 1. i cukrzycę typu 2. U osób zdrowych zbyt niski poziom glukozy występuje rzadko i nosi nazwę hipoglikemii reaktywnej. O hipoglikemii mówimy wówczas, gdy cukier spada poniżej 70 mg/dl. Im poziom cukru we krwi jest niższy, tym większe istnieje niebezpieczeństwo dla organizmu.

U większości pacjentów z cukrzycą niedocukrzenie daje objawy, dzięki którym diabetyk może się zorientować, że poziom cukru we krwi jest nieprawidłowy, i podjąć odpowiednie działania. Na niedocukrzenie należy reagować szybko, spożywając coś słodkiego, najlepiej czystą glukozę, słodki napój bądź przekąskę bogatą w węglowodany proste.

Objawy hipoglikemii

• głód (szczególnie na słodycze),
• wzmożone pocenie się, tzw. zimny pot (bez przyczyny, w czasie odpoczynku, snu itp.),
• drżenie rąk i nóg,
• nogi „jak z waty”,
• niepokój,
• pobudzenie,
• bladość skóry,
• kołatanie serca (tachykardia).

Wymienione objawy hipoglikemii pochodzą od układu autonomicznego współczulnego; są one wynikiem działania adrenaliny. Przy niskim poziomie cukru we krwi zwiększa się wydzielanie tego hormonu, bo jego zadaniem jest ostrzeganie organizmu o niebezpieczeństwie. A niedocukrzenie niewątpliwie takim niebezpieczeństwem jest (mózg nie jest w stanie funkcjonować bez stałego dopływu glukozy).

Jeżeli nie zareagujemy na te pierwsze objawy niedocukrzenia, deficyt glukozy będzie się pogłębiał i pojawią się kolejne objawy hipoglikemii, tzw. neuroglikopenia, czyli objawy pochodzące z ośrodkowego układu nerwowego.

Objawy hipoglikemii pochodzące z ośrodkowego układu nerwowego:

• osłabienie,
• zawroty głowy,
• zaburzenia równowagi,
• problemy z koncentracją,
• bełkotliwa mowa,
• zaburzenia widzenia,
• zmiany zachowania,
• splątanie, brak orientacji w terenie,
• utrata przytomności.

Funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego jest uzależnione od ciągłego dopływu glukozy. Jej niedobór prowadzi do szybko postępujących zaburzeń kresomózgowia, móżdżku i śródmózgowia. Przedłużająca się neuroglikopenia może się wiązać z trwałymi zaburzeniami neurologicznymi. W przebiegu ciężkiej hipoglikemii mogą wystąpić także nietypowe objawy przypominające np. padaczkę.

Objawy hipoglikemii zależą też od tempa obniżania się glukozy. Jeśli cukier spada szybko, objawy są nasilone. Jeśli glukoza obniża się powoli, wówczas jest to znacznie mniej wyczuwalne dla organizmu.

Objawy hipoglikemii a poziom cukru we krwi

Objawy hipoglikemii powinny pojawić się już przy granicznej wartości cukru – 70 mg/dl, przy której diagnozuje się niedocukrzenie. Im poziom cukru we krwi jest niższy, tym objawy niedocukrzenia stają się bardziej nasilone. Nie można jednak na podstawie danego objawu np. bladej skóry, wyrokować o poziomie cukru we krwi.

Warto wiedzieć, że objawy niedocukrzenia mogą się pojawiać przy bardzo różnych poziomach cukru we krwi. U osoby, która ma niski odsetek hemoglobiny glikowanej i dobrze wyrównaną cukrzycę, glikemia na poziomie 70 mg/dl, która jest już klasyfikowana jako niedocukrzenie, nie musi dawać żadnych objawów. Dzieje się tak dlatego, że organizm jest przyzwyczajony do dość niskich stężeń glukozy.

Podobnie jest u pacjentów, którzy często doświadczają niedocukrzeń, niskich glikemii. Ich organizm przyzwyczaja się do częstych niskich glikemii i nie daje objawów obniżającej się glukozy we krwi. Skrajnie może się zdarzyć, że pacjenci mają pierwsze objawy niedocukrzenia przy glikemiach poniżej 50 mg/dl, co jest szczególnie niebezpieczne i stanowi zagrożenie życia.

Z kolei osoba, która przez dłuższy czas była w stanie hiperglikemii (np. przy nierozpoznanej cukrzycy typu 1.), już przy cukrze około 90 mg/dl może odczuwać nasilone objawy niedocukrzenia. Wynika to z przyzwyczajenia organizmu do zbyt wysokich poziomów cukru we krwi i jego zbyt „nerwowej” reakcji na ciągle jeszcze prawidłową glikemię. Trzeba o tym pamiętać, a przede wszystkim objawy, które interpretujemy jako niedocukrzenie, należy skonfrontować z wynikiem pomiaru glukometrem.

Każdy diabetyk nieco inaczej odczuwa niedocukrzenie. Z całego wachlarza symptomów zbyt niskiego poziomu cukru we krwi u danego pacjenta zwykle na pierwszy plan wysuwają się 2–3 objawy. Co ważne, charakterystyczne dla nas symptomy mogą zmieniać się w czasie. Dlatego trzeba obserwować swój organizm, szukać reakcji typowych dla siebie, mając jednak świadomość, że wraz z trwaniem choroby objawy hipoglikemii mogą się zmieniać. Warto też zwrócić uwagę rodzinie, znajomym i współpracownikom, na jakie symptomy mogące świadczyć o niedocukrzeniu osoby z cukrzycą powinni być wyczuleni.

Objawy niedocukrzenia u dzieci

Dzieci często nie zgłaszają objawów niskiego poziomu cukru we krwi. Szczególnie dotyczy to najmłodszych pacjentów z cukrzycą, którzy nie zauważają, że ich samopoczucie się zmienia lub nie potrafią tych zmian nazwać. Opiekunowie powinni być czujni, kiedy mały diabetyk komunikuje, że jest głodny, szczególnie jeśli dzieje się to niedługo po posiłku. Nasilony głód bywa częstym objawem niskiego poziomu cukru we krwi i jest to stan, który nawet małe dziecko potrafi rozpoznać i określić. Każde niestandardowe zachowanie dziecka, nagła zmiana nastroju oraz zmiany w wyglądzie (blada skóra, rumieńce, rozszerzone źrenice itp.) powinny być sygnałem do kontrolnego pomiaru poziomu cukru we krwi.

Objawy hipoglikemii zależą nie tylko od aktualnego stężenia glukozy we krwi, ale także od:

• szybkości spadku glikemii,
• czasu trwania i stopnia wyrównania cukrzycy,
• wieku pacjenta,
• współistniejących powikłań,
• wcześniejszych epizodów neuroglikopenii.

Dlatego sposób, w jaki stan ten się objawia, częstotliwość jego występowania oraz charakter niedocukrzenia (lekkie, umiarkowane, ciężkie) to kwestie bardzo indywidualne dla każdego diabetyka oraz zmieniające się w czasie.

Każdy pacjent z cukrzycą, który doświadczył klinicznie istotnej hipoglikemii – poniżej 54 mg/dl, powinien mieć w domu glukagon. Glukagon jest hormonem działającym przeciwstawnie do insuliny, stymulującym wzrost poziomu glukozy we krwi. Odbywa się to w wątrobie, gdzie w procesie glikogenolizy z glikogenu jest uwalniana glukoza. Glukagon podaje się w zastrzyku domięśniowo lub podskórnie w przypadku ciężkiej hipoglikemii, gdy kontakt z pacjentem jest utrudniony. Dlatego ważne, aby najbliższa rodzina była zaznajomiona ze sposobem podawania glukagonu.

Niedocukrzenie jest bardzo niebezpieczną sytuacją dla każdego pacjenta z cukrzycą, ponieważ może być stanem zagrażającym życiu. Nowoczesna medycyna i technologia znalazły sposób, aby ustrzec się przed niedocukrzeniem, zwłaszcza u najmłodszych pacjentów. Z pomocą przyszły systemy ciągłego  monitorowania glikemii, które są w stanie poinformować pacjenta o spadku glikemii poniżej 70 mg/dl na 10–15 minut przed jego wystąpieniem. Niestety z uwagi na koszty użytkowania systemów ciągłego monitorowania glikemii stać na nie jedynie niewielką grupę pacjentów. Refundację w Polsce mają wyłącznie dzieci do 18. roku życia.

Polecane artykuły:

Czy można zarazić się toksoplazmozą od psa, który ma kontakt z obcym kotem? Kleszcze a borelioza – jak nie przegapić ukłucia i zapobiec infekcji? Cukrzyca u dzieci – objawy. Jak rozpoznać cukrzycę u dzieci? Jakie badania wykonać? Czy jest możliwość uzyskania refundowanej recepty na inhalator Fostex?