Cukrzyca u dzieci – typ 1. i typ 2. cukrzycy
Jeszcze niedawno cukrzyca typu 2. nazywana była cukrzycą dorosłych – na ten typ cukrzycy chorowały przede wszystkim osoby dorosłe (powyżej 45. roku życia). Obecnie coraz częściej cukrzycę typu 2. stwierdza się u dzieci i młodzieży, a insulinooporność może być stwierdzona nawet w bardzo młodym wieku.Co ciekawe, cukrzyca typu 1. – dawniej nazywana cukrzycą młodzieńczą – dziś diagnozowana jest nawet w późnej starości (chociaż szczyt zachorowań przypada na okres dojrzewania). Cukrzyca o podłożu autoimmunologicznym ujawniająca się u osób dorosłych po 35. roku życia jest określana jako cukrzyca typu LADA.
Wzrost zachorowań na cukrzycę u dzieci
Co roku obserwuje się wzrost zachorowań na cukrzycę typu 1. u dzieci o około 5%. W ciągu ostatnich 25 lat zachorowalność na cukrzycę typu 1. u dzieci zwiększyła się ponad 4-krotnie. W Polsce obecnie mamy ponad 20 tysięcy dzieci z cukrzycą typu 1.Wśród dzieci rośnie również zachorowalność na cukrzycę typu 2., którą warunkuje przede wszystkim coraz częstsza otyłość i nadwaga, związana przede wszystkim z niezdrową dietą i małą aktywnością fizyczną. Rozwój choroby może przebiegać bez wyraźnych objawów, szczególnie w pierwszej fazie.
Cukrzyca u dzieci – objawy cukrzycy typu 1.
- częste oddawanie moczu (polidypsja);
- nagła utrata masy ciała (chudnięcie bez powodu);
- ciągłe zmęczenie, osłabienie;
- częste wstawanie do toalety w nocy;
- moczenie nocne (szczególnie jeśli wcześniej nie występowało);
- zaburzenia widzenia;
- rozdrażnienie;
- brak chęci do nauki;
- zaburzenia rytmu serca;
- zajady w kącikach ust;
- zapach acetonu z ust;
- skurcze mięśni.
W skrajnym przypadku poliuria może prowadzić do odwodnienia, a nawet niewydolności nerek. Utrata masy ciała wiąże się z kolei z niedoborem insuliny w organizmie. Jeśli u dziecka zaobserwujesz nagłe chudnięcie – szczególnie jeśli nie jest ono wynikiem diety redukcyjnej – koniecznie skonsultuj się z lekarzem. Dziecko może również narzekać na bolesne skurcze łydek. Powodem są niedobory potasu w komórkach organizmu (potas transportowany jest do komórek z glukozą).
Przyczyny cukrzycy typu 1. u dzieci
Przyczyną cukrzycy typu 1. u dzieci jest znaczny niedobór insuliny spowodowany autoimmunologicznym zniszczeniem komórek beta wysp trzustkowych Langerhansa, które ją produkują. Wskutek braku insuliny glukoza nie może być przetransportowana przez błonę komórkową i wykorzystana jako źródło energii dla organizmu. W związku z tym rośnie stężenie glukozy we krwi, co określa się hiperglikemią. Do ujawnienia choroby dochodzi, gdy 90% komórek beta trzustki produkujących insulinę zostanie zniszczonych.Mechanizm powstawania cukrzycy typu 1. nie został do końca odkryty. Przyczyną mogą być czynniki genetyczne. Naukowcy badają również wpływ infekcji wirusowych, diety, niedoborów witaminy D.
Cukrzyca u dzieci – objawy cukrzycy typu 2.
- częste napady głodu;
- zmęczenie, senność;
- umiarkowanie zwiększone pragnienie;
- sucha i swędząca skóra;
- infekcje intymne.
Przyczyny cukrzycy typu 2. u dzieci
- nadwaga;
- otyłość;
- niezdrowa dieta;
- brak aktywności fizycznej;
- czynniki genetyczne.
Cukrzyca u dzieci – diagnoza. Jak rozpoznać cukrzycę u dziecka?
Gdy zaobserwujesz pierwsze objawy cukrzycy u dziecka, koniecznie udaj się z nim do lekarza rodzinnego w celu wykonania prostego testu diagnostycznego (badania poziomu glikemii na czczo), który jest rutynowym badaniem diagnostycznym w przypadku podejrzenia cukrzycy.Badania w diagnostyce cukrzycy typu 2. u dzieci
Najważniejsze:- poziom cukru na czczo;
- doustny test obciążenia glukozą (krzywa cukrowa, test OGTT) – u dzieci powyżej 10. roku życia.
- oznaczenie przeciwciał przeciwko antygenom wysp trzustkowych;
- oznaczenie stężenia insuliny lub peptydu C;
- hemoglobina glikowana;
- oznaczenie glukozy w moczu;
- oznaczenie ciał ketonowych w moczu lub krwi;
- badanie poziomu cholesterolu.
Leczenie cukrzycy u dzieci
Jeśli badania wskazują na cukrzycę, należy udać się do diabetologa, który ustali schemat leczenia cukrzycy u dziecka.Leczenie cukrzycy typu 1. polega przede wszystkim na podawaniu odpowiednich dawek insuliny. Cukrzyca typu 2. w pierwszej fazie najczęściej nie jest leczona farmakologicznie – wskazana jest zmiana stylu życia, zmiana diety, zrzucenie zbędnych kilogramów.
Leczenie farmakologiczne lekami doustnymi u dzieci nie jest łatwe. W Polsce rejestrację dla dzieci powyżej 10. roku życia ma metformina. Większość pozostałych leków jest zarejestrowana dopiero po 18. roku życia. O leczeniu i dawkach leków zawsze decyduje lekarz prowadzący.
Cukrzyca u dzieci a dieta
Kluczowym elementem wspierającym leczenie cukrzycy jest tzw. dieta cukrzycowa. We wszystkich typach cukrzycy odżywianie odgrywa dużą rolę, jednak nie jest to dieta ściśle eliminacyjna i z odpowiednią wiedzą można ją swobodnie przekształcać i dostosowywać do swoich upodobań kulinarnych. Dieta małego diabetyka powinna być odpowiednio zbilansowana i urozmaicona – tak aby dostarczać wszystkich niezbędnych witamin i składników mineralnych.Jeśli dziecko ma cukrzycę typu 1., podstawowym wymogiem jest utrzymanie równowagi pomiędzy przyjmowaną insuliną, węglowodanami i aktywnością fizyczną. W przypadku cukrzycy typu 2. kluczowe jest monitorowanie ilości oraz jakości spożywanych węglowodanów – poziom cukru z czasem może się unormować dzięki wprowadzeniu diety niskoglikemicznej. Często wskazane jest również zmniejszenie kaloryczności diety.
Autor: Jacek Krajl
