Cukrzyca MODY (MODY to akronim od Maturity Onset Diabetes of the Young) tworzy grupę uwarunkowanych genetycznie typów cukrzycy. Choroba dziedziczona jest autosomalnie dominująco (tzw. dziedziczenie AD – jeśli rodzic ma cukrzycę MODY, to ryzyko zachorowania dzieci wynosi 50 proc.; ryzyko jest stałe w każdej kolejnej ciąży), dlatego czasami mówi się o „rodzinach MODY”.
Cukrzyca typu MODY występuje rzadko – stanowi ok. 1–2 proc. wszystkich przypadków cukrzycy, jest jednym z typów cukrzycy monogenowej.
Cukrzyca MODY – diagnostyka. Co może wskazywać na cukrzycę MODY?
Źle zdiagnozowana lub niewłaściwie leczona cukrzyca MODY może skutkować poważnymi powikłaniami, takimi jak zawał serca, choroby serca, uszkodzenia wzroku i mózgu. Dlatego bardzo ważne jest postawienie diagnozy i wdrożenie leczenia jak najwcześniej po wystąpieniu pierwszych objawów cukrzycy.
W diagnostyce cukrzycy typu MODY stosowane są standardowe badania w kierunku cukrzycy typu 1., cukrzycy ciążowej i cukrzycy typu 2., czyli badanie poziomu cukru na czczo oraz krzywa cukrowa (test obciążenia glukozą). Dodatkowo wykonywane są badania genetyczne.
Cukrzycę typu 1. u pacjentów z podejrzeniem cukrzycy typu MODY wyklucza się na podstawie braku przeciwciał typowych dla tego typu cukrzycy (tzw. cukrzycy insulinozależnej).
Cukrzyca typu MODY – cechy
- cukrzyca MODY występuje zwykle w 2. lub 3. dekadzie życia;
- ma łagodny przebieg, bez typowych objawów cukrzycy typu 1.;
- u pacjentów z MODY zwykle nie występuje otyłość;
- w większości typów cukrzycy MODY nie występuje insulinooporność;
- cukrzyca MODY występuje w rodzinie;
- niski poziom insuliny we krwi (hipoinsulinemia);
- wystękuje hiperglikemia – podwyższony poziom glukozy we krwi.
Cukrzyca MODY – objawy
- nadmierne pragnienie;
- częste oddawanie moczu;
- senność;
- zmęczenie, ogólne osłabienie;
- utrata wagi bez powodu;
- nadmierny apetyt.
Cukrzyca MODY – leczenie
Wśród form cukrzycy monogenowej wyróżnia się cukrzycę typu MODY, mitochondrialną i noworodkową. Warto wiedzieć, że do tej pory odkryto aż 11 typów cukrzycy MODY – każdy z nich wiąże się z wystąpieniem innego rodzaju zmutowanego genu i wymaga nieco innego rodzaju leczenia.
Mimo że cukrzyca typu MODY pojawia się u osób między 10. a 30. rokiem życia, to pacjenci z MODY nie muszą od razu stosować insulinoterapii. W pierwszej fazie leczenia większości typów cukrzycy monogenowej, w tym cukrzycy typu MODY, wdraża się leczenie pochodną sulfonylomocznika. Po wyczerpaniu możliwości leczenia stosuje się terapię skojarzoną – insulinę z metforminą lub inhibitorem DPP-4 bądź monoterapię insuliną. Metforminy nie poleca się stosować w cukrzycy mitochondialnej.
W leczeniu cukrzycy typu MODY zaleca się unormowanie glikemii, regularny wysiłek fizyczny, stosowanie tzw. diety cukrzycowej.
Od momentu diagnozy warto zadbać o wybór precyzyjnego i nowoczesnego glukometru – z praktycznymi funkcjami, które umożliwią wykonywanie pomiarów nocnych (wyświetlacz z podświetleniem) i oznaczanie pomiarów okołoposiłkowych. W samokontroli pomóc może prowadzenie dzienniczka glikemii. Jeśli zmiany stylu życia nie przyniosą efektów, zalecana jest terapia lekami doustnymi. Terapię insuliną wprowadza się dopiero gdy leki okazują się nieskuteczne.
Cukrzyca typu MODY – dieta
Każda postać cukrzycy wymaga wprowadzenia ogólnych zasad prawidłowej diety, która wcale nie musi być rygorystyczna. Osoby z cukrzycą MODY powinny uwzględniać zasady prawidłowego żywienia:
- jeść mniej, ale częściej;
- unikać węglowodanów prostych;
- wzbogacić dietę o produkty bogate w błonnik;
- wybierać produkty jak najmniej przetworzone;
- utrzymywać prawidłowy wskaźnik masy ciała (BMI);
- zwiększyć ilość ryb w diecie.
Uzupełnieniem tzw. diety cukrzycowej mogą być zioła wspomagające leczenie cukrzycy (np. morwa biała, kozieradka pospolita, ziele rutwicy) oraz produkty superfoods (tzw. superżywność, np. nasiona chia, młody jęczmień, jagody goji, komosa ryżowa, makaron sojowy).
Bibliografia:
Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych z cukrzycą 2021. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, „Diabetologia Praktyczna” 2021, nr 7(1), s. 1–121.
