Przeszczep trzustki – na czym polega?
Zdrową, wytwarzającą insulinę trzustkę przeszczepia się osobie chorej. Co ciekawe, biorcy nie usuwa się jego „starego” organu (jest to zabezpieczenie w przypadku odrzucenia przeszczepu). Nową trzustkę „dokłada się” w inne miejsce. Organ może pochodzić od osoby zmarłej lub – jeżeli w grę wchodzi częściowa trzustka – żywego dawcy. Biorca dzięki przeszczepowi ma szansę na całkowite wyleczenie. Przeszczepiać można również wyspy trzustkowe – ta metoda nie jest jednak tak skuteczna jak transplantacja całego narządu.
Przeszczep trzustki i nerki
Wraz z trzustką bardzo często przeszczepia się również nerkę. Wielu wyniszczonych chorobą pacjentów potrzebuje transplantacji obu tych narządów. Dzięki temu można leczyć zarówno niewydolność nerek, jak i cukrzycę.
Rodzaje transplantacji trzustki
- SKP (simultaneous pancreas-kidney) – przeszczepienie pacjentowi zarówno trzustki, jak i nerki (od jednego dawcy);
- PAK (pancreas after kidney) – przeszczep samej trzustki u pacjentów, którzy wcześniej mieli przeszczepioną nerkę;
- PTA (pancreas transplantation alone) – przeszczepienie samej trzustki u pacjentów, u których nie wystąpiła jeszcze niewydolność nerek.
SKP to najczęściej wykonywany rodzaj przeszczepu trzustki. Do 2010 r. na świecie przeprowadzono ponad 35 tys. zabiegów przeszczepienia trzustki, w większości przypadków (75%) wraz z nerką.
Wskazania do przeszczepu trzustki
Chorzy kwalifikowani do przeszczepu mają najczęściej cukrzycę typu 1. i nie ukończyli 45 lat. Występują u nich również takie powikłania, jak:
- cukrzycowa choroba nerek, zwłaszcza schyłkowa niewydolność nerek;
- retinopatia proliferacyjna;
- częste incydenty ciężkiej hipoglikemii, hipoglikemia nieuświadomiona.
Przeciwskazania do przeszczepu trzustki
Przeszczep trzustki nie jest wskazany u pacjentów:
- bardzo otyłych,
- po udarach mózgu,
- z zaawansowaną miażdżycą,
- cierpiących na nowotwory, choroby płuc, chorobę niedokrwienną serca,
- palących papierosy lub nadużywających alkoholu,
- z chorobami infekcyjnymi.
Powikłania po przeszczepie trzustki
Niestety, powikłania po przeszczepie trzustki są dość częste, mogą występować nawet u co trzeciego pacjenta. Należy pamiętać, że przeszczep to bardzo skomplikowana operacja. Istotny jest tutaj odpowiedni dobór dawcy do biorcy narządu.
Jakie są najczęstsze powikłania po przeszczepie trzustki?
- zakrzepica naczyń,
- zakażenia wewnątrzbrzuszne,
- zapalenie graftu trzustkowego,
- krwawienia,
- odrzucenie narządu.
Ryzyko powikłań zwiększa otyłość.
Leki immunosupresyjne po przeszczepie trzustki
Organizm pacjenta może tuż po operacji lub tak naprawdę w każdej chwili życia odrzucić przeszczepioną trzustkę, uznając ją za obcy narząd, z którym trzeba walczyć. Dlatego tak ważne jest, aby chory do końca życia regularnie przyjmował leki immunosupresyjne.
Najczęściej są to:
- cyklosporyna,
- kortykosteroidy,
- azatiopryna.
Transplantacja trzustki – gdzie wykonują?
Obecnie przeszczepami nerek i trzustki lub samej trzustki zajmuje się pięć ośrodków transplantacyjnych znajdujących się w Katowicach, Szczecinie i Warszawie. Jedyny ośrodek przeszczepiający wyspy trzustkowe jest zlokalizowany w Gdańsku.
Przeszczepy trzustki – ile zabiegów rocznie?
W 2018 r. nerek wraz z trzustkami, trzustek oraz wysp trzustkowych przeszczepiono łącznie 21. W 2019 r. ta liczba wynosiła 34, a w 2020 r. zaledwie 4.Przeszczep trzustki – cena
W Polsce nie ma przeszczepów odpłatnych, prywatnych.
Autor: Emilia Załeńska-zduniak
