Nietolerancja a alergia pokarmowa
Nietolerancja pokarmowa to nieimmunologiczna reakcja organizmu na spożycie produktu żywnościowego, który zazwyczaj jest tolerowany przez populację. Z kolei alergia polega na nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego. Wbrew pozorom nietolerancje stanowią znacznie szerszy problem niż alergie pokarmowe, a objawy są trudne do powiązania z produktem żywnościowym, ponieważ mogą wystąpić nawet po kilku godzinach od zjedzenia danego produktu.
Polecamy: Nietolerancja histaminy – objawy, badania, leczenie
Nietolerancja pokarmowa – występowanie
Nietolerancja pokarmowa występuje u nawet 15–20% osób w populacji europejskiej i amerykańskiej. Znacznie częściej dotyka osoby z zaburzeniami układu pokarmowego. Nawet 80% chorych na zespół jelita drażliwego może mieć nietolerancje na różne pokarmy. To dane szacunkowe, ponieważ niestety nietolerancje pokarmowe nierzadko są błędnie diagnozowane lub pozostają nierozpoznane.
Wśród alergenów uczulających dzieci i dorosłych należy wymienić: białka mleka krowiego, białka jajek, orzechy (zwłaszcza arachidowe), białka pszenicy, białka soi, a także ryby, mięczaki i skorupiaki. Alergeny te odpowiadają w ponad 90 proc. za rozwój alergii pokarmowych.
Przyczyny nietolerancji pokarmowej
Nietolerancja pokarmowa może być spowodowana:
- mechanizmami farmakologicznymi związanymi z działaniem niektórych substancji, na przykład kofeiny czy histaminy;
- brakiem enzymów rozkładających dane składniki pokarmowe – na przykład brak enzymu laktazy powoduje niemożność trawienia laktozy, czyli cukru prostego znajdującego się w mleku;
- wytwarzaniem przeciwciał IgG.
Objawy nietolerancji pokarmowej
Objawy nietolerancji mogą pojawiać się z pewnym opóźnieniem, nawet kilka godzin po spożyciu pokarmu. Można podzielić je na grupy pod względem miejsca występowania:
- skórne – suchość i swędzenie skóry, pokrzywka;
- pokarmowe – uczucie pełności w żołądku, nudności, wzdęcia, gazy, odbijania, biegunki i zaparcia;
- kostno-mięśniowe – bóle mięśni i stawów;
- neurologiczne – nadpobudliwość, lęk, migreny, zaburzenia widzenia;
- pozostałe objawy – brak apetytu, zmęczenie.
Zdarza się, że pojawiają się też problemy z oddychaniem; czasem występuje nawet wstrząs anafilaktyczny zagrażający życiu. Nieleczone nietolerancje pokarmowe mogą prowadzić do zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego oraz obniżenia odporności. Mogą również wystąpić zaburzenia hormonalne.
Jakie choroby przebiegają z nietolerancją pokarmową?
Nietolerancje IgG-zależne bardzo często łączą się z chorobami przewlekłymi, a spożywanie pokarmów, które wywołują reakcję, może powodować nasilenie objawów. Takie schorzenia to na przykład:
- choroba Hashimoto;
- IBS, czyli zespół jelita drażliwego;
- choroba Leśniowskiego-crohna;
- insulinooporność;
- zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego – SIBO;
- RZS – reumatoidalne zapalenie stawów.
Diagnostyka nietolerancji pokarmowej
Badania nietolerancji pokarmowych są niezwykle istotne, ponieważ pomagają w określeniu, które produkty powodują wystąpienie objawów. Szczególnie ważne jest to w przypadku chorób autoimmunologicznych, w których spożywanie produktów wywołujących nietolerancję może prowadzić do zaostrzenia objawów. Z uwagi na to, że objawy występują z opóźnieniem, często nie jesteśmy w stanie sami zaobserwować, które produkty są temu winne. Z pomocą przychodzą testy na nietolerancje pokarmowe.
Rodzaje badań na nietolerancje pokarmowe
Testy na nietolerancje pokarmowe można wykonać samodzielnie w domu bądź w laboratorium. Przeznaczone są one dla osób dorosłych oraz dzieci powyżej 2. roku życia. Testy te badają różne grupy produktów, takie jak warzywa i owoce, różne rodzaje zbóż, nabiał, ryby i owoce morza, mięso, nasiona, orzechy oraz dodatki do żywności. Mając wyniki testów, warto udać się do dietetyka, który pomoże nam dobrać odpowiednią dietę. Jest to o tyle ważne, że jeśli mamy do wyeliminowania kilka produktów, musimy wiedzieć, czym je zastąpić, aby nasz dieta była zbilansowana i dostarczała wszystkich niezbędnych witamin i składników odżywczych.
Testy do wykonania w domu polegają na pobraniu próbki krwi z palca i umieszczeniu jej na specjalnym teście. Wyniki otrzymamy po około 40 minutach. W takich testach zazwyczaj mamy kilkadziesiąt produktów spożywczych. Z kolei testy laboratoryjne są bardziej rozbudowane, a na wynik czeka się od 10 do 14 dni. Zdecydowanie lepiej z problemem alergii pokarmowej udać się do lekarza specjalisty, który nie tylko zleca testy diagnostyczne w laboratorium, ale również przeprowadza niezbędny wywiad i badanie fizykalne pacjenta. Wyniki testów z laboratorium są z pewnością bardziej wiarygodne, pozwalają też na zbadanie szerszej gamy produktów
Leczenie nietolerancji pokarmowej
Niestety jedyną formą leczenia nietolerancji pokarmowej jest dieta eliminacyjna bądź rotacyjna. Pomóc może też stosowanie probiotyków. W przypadku występowania słabych lub umiarkowanych reakcji rozwiązaniem jest dieta rotacyjna, która polega na zamiennym spożywaniu produktów szkodliwych oraz tolerowanych. W cięższych przypadkach zalecane jest całkowite wyeliminowanie produktów powodujących nietolerancję.
Autor: Redakcja
