Jod – właściwości, jod nad morzem i w jedzeniu. Po co jest jod w naszym organizmie?

Właściwości jodu

Wszelkie źródła zgodnie wskazują, że jod jest pierwiastkiem śladowym, co wcale nie czyni go mało ważnym, sytuacja jest dokładnie odwrotna. Jod pełni wiele ważnych funkcji w organizmie. Wychwytywany jest głównie przez tarczycę w ok. 75% [1].

Jod w stanie homeostazy, czyli równowagi naszego organizmu, jest istotny w procesie produkcji hormonów tarczycy – tyroksyny T4 i trójjodotyroniny T3, a pośrednio do prawidłowego funkcjonowania całego organizmu. Hormony tarczycy odpowiadają m.in. za syntezę białek, aktywność enzymatyczną, wpływają na metabolizm. Dodatkowo są niezbędne dla prawidłowego rozwoju i wzrostu systemu kostnego, nerwowego u niemowląt i w trakcie życia płodowego [1].

Jakie są źródła jodu? 

Niektórzy twierdzą, że nie musimy się obawiać o zawartość jodu w diecie, kiedy spożywamy dużo soli. Nie jest to do końca tak. Wielu z nas ogranicza spożycie soli, chociażby przez wzgląd na trendy żywieniowe, a mniej soli jodowanej to mniej jodu. Z drugiej strony producenci soli nie zawsze wzbogacają swój produkt w wystarczającą ilość tego pierwiastka. Trzeba mieć również na uwadze to, że jod w soli nie jest trwały. W zależności od użytego jodku i od sposobu przechowywania jod może się ulatniać [1].

Warto także wiedzieć, że nie istnieje takie zjawisko jak magazynowanie jodu w organizmie. Jest to pierwiastek, który wciąż „w nas” pracuje i jest tak zwanym pierwiastkiem egzogennym, czyli takim, który musi być dostarczany do organizmu ze środowiska zewnętrznego. W jaki sposób? Wraz z dietą, suplementacją, ale także z powietrza. Pozwalają nam na to chociażby długie spacery nad brzegiem morza, gdzie zawartość jodu w powietrzu jest wielokrotnie wyższa niż w innych okolicznościach przyrody. Jod z powietrza jest absorbowany przez skórę i układ oddechowy [1].

Zapotrzebowanie na jod

Po co i dlaczego warto kontrolować poziom jodu w naszym organizmie?  Światowa Organizacja Zdrowia zaleca spożycie 150 μg jodu dziennie, dotyczy to osób dorosłych. U kobiet ciężarnych i karmiących zalecana ilość do spożycia jest wyższa, jest to około 250 μg dziennie [2].

Warto wiedzieć, że od roku 1997 w Polsce funkcjonuje program profilaktyki jodowej, który nakłada obowiązek jodowania soli kuchennej. Jodowanie dotyczy także produktów takich jak odżywki dla niemowląt.

Jod w pokarmie 

Głównymi źródłami jodu w diecie, z wyjątkiem soli kuchennej, są produkty pochodzenia zwierzęcego, nabiał oraz jaja, a zwłaszcza ryby, owoce morza i wodorosty. Spośród ryb bogate w jod są w szczególności: dorsz, okoń morski, flądra, łosoś oraz tuńczyk. Co ciekawe, spore ilości jodu znajdują się w wodzie pitnej. Dostarcza ona ok. 10% zapotrzebowania dziennego na jod.

Dieta bogata w powyższe składniki powinna zapewnić nam optymalny poziom jodu. Jednak wielu z nas z różnych powodów je ogranicza, a ryby i skorupiaki, które zawierają najwięcej jodu, nie goszczą na naszych stołach zbyt często [2, 3].

Autor: Redakcja

Bibliografia:

1. Grabowska I., Jod w diecie, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.
2. Lewandowska M., Jod pierwiastek życia, 2021.
3. Przygoda B., Jod, Medycyna Praktyczna dla Pacjenta, 2012.