Dlaczego nerki są takie ważne, a ich choroby takie groźne? Najważniejszym zadaniem nerek jest usuwanie z organizmu końcowych produktów przemiany materii, np. będącego produktem rozpadu białek mocznika czy kreatyniny.
Nerki filtrują krew, oczyszczają ją ze szkodliwych substancji i wydalają je wraz z moczem. Nie mniej istotną funkcją nerek jest utrzymywanie homeostazy (równowagi) organizmu, regulacja objętości i ciśnienia krwi, a także funkcja endokrynna, polegająca na produkcji ważnych dla organizmu hormonów, np. erytropoetyny – hormonu pobudzającego szpik kostny do wytwarzania czerwonych krwinek.
Przewlekła choroba nerek (PChN) – jak powstaje?
– Przewlekła choroba nerek (PChN) to zespół chorobowy powstały w wyniku trwałego uszkodzenia lub zmniejszenia liczby czynnych nefronów (jednostek czynnościowych nerek obejmujących kłębuszki nerkowe wraz z cewkami nerkowymi odprowadzającymi i zagęszczającymi przesączony w kłębuszkach mocz), które są niszczone przez różnorodne procesy chorobowe zachodzące w miąższu nerek – wyjaśnia prof. dr hab. Przemysław Rutkowski z Kliniki Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.
– W początkowych stadiach PChN może przebiegać bezobjawowo, wręcz skrycie, a pacjent przez długi czas nie będzie odczuwał żadnych niepokojących symptomów. Niestety, im późniejsze wykrycie, tym rokowania mogą być gorsze. Do najczęstszych przyczyn PChN zaliczamy: cukrzycową chorobę nerek, nefropatię nadciśnieniową, kłębuszkowe zapalenie nerek, cewkowo-śródmiąższowe choroby nerek, wielotorbielowate zwyrodnienie nerek, ostrą niewydolność nerek i nefropatię niedokrwienną – dodaje prof. Rutkowski.
Niewydolność nerek – objawy
- uczucie osłabienia;
- utrata apetytu (wrażenie, że jedzenie ma dziwny smak);
- zmniejszenie objętości moczu lub potrzeba oddawania moczu w nocy;
- wymioty i nudności;
- przebarwienia i skłonność do zranień skóry;
- obrzęki wokół kostek i podudzi;
- obniżenie aktywności seksualnej;
- trudności z oddychaniem;
- bóle w klatce piersiowej;
- skurcze i mrowienia;
- świąd.
Niewydolność nerek – trudno zauważyć początek choroby
Co się dzieje, kiedy nerki chorują i nie mogą już należycie spełniać swoich funkcji? Na początku nic, bo organizm jakoś sobie radzi. Jednak postępująca choroba nerek powoduje, że szkodliwe produkty przemiany materii rozprzestrzeniają się po całym organizmie. Z upływem czasu cały organizm zaczyna coraz gorzej pracować.
Niewydolność nerek – profilaktyka
To wszystko bardzo groźnie brzmi, a tymczasem profilaktyka w przypadku niewydolności nerek jest dosyć prosta: zdaniem specjalistów wystarczy zrobić badania krwi i moczu, aby sprawdzić stan swoich nerek. Jeśli wyniki wykażą nieprawidłowości, można podjąć natychmiastowe kroki, aby zatrzymać chorobę.
Badania naukowe dowiodły, że dostarczanie do organizmu zbyt dużej ilości białka (mięsa, sery, wędliny, produkty pochodzące z mleka itd.) zmusza nerki do intensywniejszej pracy i w dłuższym czasie może doprowadzić do ich uszkodzenia. Podstępność choroby nerek polega na tym, że ciągle postępując, prowadzi wcześniej czy później do terapii nerkozastępczej. Jednak u niektórych chorych można spowolnić rozwój choroby i odsunąć w czasie bardzo agresywną dla chorego i kosztowną metodę dializowania czy wreszcie przeszczep nerki.
– Zastosowanie ketoaminokwasów nie tylko istotnie redukuje zatrucie organizmu gromadzącymi się toksynami przemiany białkowej, ale również zapobiega niedożywieniu i hamuje postęp zmian chorobowych w nerkach. Wdrożenie tej terapii we wczesnych stadiach choroby może znacząco odwlec w czasie jej progresję – podkreśla prof. Ryszard Gellert, konsultant krajowy w dziedzinie nefrologii.
– Wprowadzenie ketoaminokwasów do standardowego leczenia przewlekłej choroby nerek w ramach programu lekowego będzie stanowiło nie tylko korzyść dla pacjentów, ale także ogromne oszczędności dla budżetu państwa.
Niestety, w Polsce leczenie PChN z zastosowaniem ketoaminokwasów, w przeciwieństwie do innych krajów Unii Europejskiej, w tym sąsiadujących z Polską Niemiec, Czech czy Słowacji, nie jest refundowane.
Dieta na niewydolność nerek
– W terapii PChN prawidłowo zbilansowana, dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta dieta niskobiałkowa ma szczególne znaczenie terapeutyczne. Niska podaż białka wiąże się z koniecznością kontroli spożycia produktów będących dobrym źródłem tego składnika i monitorowaniem stanu odżywienia pacjenta. Dieta niskobiałkowa sprawia wiele trudności pacjentom, stąd też w zespole terapeutycznym sprawującym opiekę nad chorym powinien być także dietetyk. Zadaniem dietetyka jest nie tylko zaplanowanie optymalnej dla pacjenta ilości energii, białka, pozostałych makro- i mikroskładników, ale także ocena realizacji zaleceń dietetycznych. Niestety, w Polsce dostęp do dietetyka w poradniach nefrologicznych jest bardzo ograniczony – zaznacza dr inż. Danuta Gajewska, prezes Polskiego Towarzystwa Dietetyki, adiunkt w Katedrze Dietetyki Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.
Ostra i przewlekła niewydolność nerek
Ostra niewydolność nerek może nastąpić w wyniku nagłego urazu, niedokrwienia czy działania substancji toksycznych. Możliwa jest sytuacja, w której nerki samoistnie przestaną pracować na określony, niedługi czas, po czym ich czynność częściowo lub nawet całkowicie powróci.
Przewlekła niewydolność nerek ma charakter postępujący, prowadząc do nieodwracalnego pogarszania się stanu nerek. Przyczyną mogą być: nawracające zakażenia, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca lub wady wrodzone układu moczowego.
Niewydolność nerek – badania
Badania w diagnostyce PChN:
- pomiar ciśnienia krwi,
- stężenie kreatyniny we krwi (na jej podstawie wylicza się wielkość filtracji kłębuszkowej – GFR),
- badanie moczu metodą paskową na obecność albuminy.
Badania dodatkowe w diagnostyce niewydolności nerek, pomagające wykryć ewentualne niekorzystne zmiany w nerkach:
- cholesterol,
- kwas moczowy,
- poziom elektrolitów,
- USG jamy brzusznej.
Badania profilaktyczne należy wykonywać raz w roku, a w przypadku osób będących w grupie ryzyka nawet dwa razy w roku.
Polecane artykuły:
