TIBC (całkowita zdolność wiązania żelaza) – wskazania, normy, przygotowanie

TIBC (całkowita zdolność wiązania żelaza) – wskazania, normy, przygotowanie, przebieg badania

Żelazo to jeden z najważniejszych pierwiastków w organizmie człowieka. Bierze on udział w procesie tworzenia się czerwonych krwinek. Dystrybutorem żelaza w organizmie jest białko o nazwie transferyna. Przejmuje ono jony żelaza, które krążą w krwiobiegu i przenosi się do miejsc, w których są one najbardziej potrzebne, w tym przede wszystkim do szpiku kostnego lub wątroby. W warunkach fizjologicznych transferyna odpowiedzialna jest za przenoszenie ok. 25 mg żelaza dziennie.

Badanie TIBC (całkowita zdolność wiązania żelaza) pozwala w sposób pośredni ocenić poziom transferyny we krwi żylnej, a tym samym określić, jak dużą ilość żelaza białko to jest w stanie związać.

Test TIBC stosowany jest w celu diagnostyki, a także różnicowania problemów związanych z produkcją żelaza w organizmie. Badanie jest często wykorzystywane w potwierdzeniu takich jednostek chorobowych jak talasemie, niedokrwistości sideroblastyczne czy też hemochromatozy.

Skierowanie na TIBC zleca lekarz pierwszego kontaktu (POZ) lub inny specjalista. Wskazaniem do ich wykonania jest badanie podmiotowe, w którym medyk rozpoznana charakterystyczne objawy niedokrwistości.

Wskazaniem do wykonania TIBC są takie objawy jak m.in.:

• odczuwanie permanentnego zmęczenia,
• skurcze mięśni,
• bladość skóry,
• duszność,
• przyspieszone tętno,
• zawroty głowy,
• bezsenność,
• problemy z pamięcią i koncentracją.

W przypadku poważnych problemów z niedokrwistością, u pacjenta diagnozuje się więcej niż jeden symptom.

Oznaczenie TIBS wykonuje się również w przypadku podejrzenia przeciążenia żelazem. Wówczas pacjenci doświadczają takich objawów jak np. bóle brzucha i stawów, idiopatyczny spadek masy ciała, a także uczucie ciągłego zmęczenia.

TIBC (całkowita zdolność wiązania żelaza) – na czym polega badanie?

Materiałem biologicznym, który służy do oceny TIBC jest krew żylna. Na pobranie krwi należy zgłosić się do laboratorium analitycznego, a ocenę parametru można dokonać bezpłatnie w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), posiadając skierowanie od lekarza lub prywatnie (pełnopłatnie). Wynik na ogół otrzymuje się w ciągu 1 dnia roboczego.

Zakresy referencyjne dla TIBC mogą różnić się zależności od laboratorium. Miej jednak na uwadze to, że wynik należy każdorazowo skonsultować z lekarzem, który w razie wątpliwości diagnostycznych skieruje Cię na dodatkowe, bardziej szczegółowe badania.

Normy TIBC wynoszą odpowiednio:

• kobiety – 223-446 µg/dl,
• mężczyźni – 251-391 µg/dl.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Zarówno podwyższone, jak i obniżone stężenie TIBC we krwi może świadczyć o poważnych problemach zdrowotnych.

Podwyższony poziom TIBC może być oznaką:

• niedoboru żelaza np. w ciąży lub w wyniku anemii,
• stosowania doustnej antykoncepcji hormonalnej,
• leczenia estrogenami.

Obniżony poziom TIBC może wskazywać na:

• hemochromatozię,
• niedoczynności tarczycy,
• zespół nerczycowy,
• przewlekłe zakażenie,
• długotrwałe stosowanie kortykosteroidów,
• zaawansowaną chorobę wątroby.

Należy jednak pamiętać, że samo oznaczenie TIBC, może nie być wystarczające do postawienia rzetelnej diagnozy. W związku z tym konieczne jest jednoczesne wykonanie badania takich parametrów jak poziom żelaza, transferyny i ferrytyny.

TIBC (całkowita zdolność wiązania żelaza) – wskazania do wykonania badania

Standardowymi wskazaniami do wykonania oznaczenia stężenia TIBC są objawy niedokrwistości, w tym:

• problemy ze snem,
• bladość powłok skórnych,
• ciągłe uczucie zmęczenia organizmu,
• problemy z koncentracją,
• bóle i zawroty głowy,
• mrowienie kończyn,
• duszności,
• wysokie tętno,
• spadek masy ciała.

Na ogół TIBC jest jedynie jedną składową pełnej diagnostyki niedokrwistości różnego pochodzenia. Dlatego wykonanie pojedynczego pomiaru nie stanowi podstaw do rozpoznania lub wykluczenia określonego schorzenia.

TIBC (całkowita zdolność wiązania żelaza) – przeciwwskazania

Nie istnieją żadne przeciwwskazania do wykonania badania TIBC. Materiałem biologicznym jest próbka krwi, której pobranie z żyły łokciowej jest bardzo dobrze tolerowane przez pacjentów, w tym także dzieci.

TIBC (całkowita zdolność wiązania żelaza) – przygotowanie do badania

Aby wykonać oznaczenie TIBC we krwi, należy zgłosić do punktu pobrań rano (najlepiej w godzinach 7:00-10:00), będąc na czczo (minimum 8 godzin po ostatnim posiłku). Na dobę przed badaniem nie zaleca się przyjmowania preparatów, będących źródłem żelaza.

W celu ułatwienia pobrania krwi, warto na ok. 30 minut przed badaniem wypić szklankę wody. Rekomendowany jest także odpoczynek w pozycji siedzącej.

TIBC (całkowita zdolność wiązania żelaza) – przebieg badania

Przebieg badania TIBC nie różni się od standardowo wykonywanej morfologii. Całość trwa maksymalnie kilka minut. Pobrania krwi dokonuje się w większości przypadków w pozycji siedzącej. Jednakże jeśli masz tendencję do zasłabnięcia lub omdlenia, poproś pielęgniarkę o badanie w pozycji leżącej.

Krew pobierana jest do probówki z EDTA, czyli środkiem zapobiegającym krzepnięciu krwi. Następnie próbka trafia do laboratorium diagnostycznego, gdzie poddawana jest szczegółowej analizie. Najczęściej wybieraną metodą jest metoda kolorymetryczna z ferrozyną.

TIBC (całkowita zdolność wiązania żelaza) – skutki uboczne i powikłania

Pobranie krwi żylnej jest standardową procedurą i na ogół nie powoduje żadnych skutków ubocznych ani powikłań. Badanie jest całkowicie bezpieczne, również dla dzieci. Niewielki odsetek badanych może jednak doświadczać przemijających, niegroźnych powikłań, w tym niewielkiego obrzęku, zasinienia, tkliwości w miejscu wkłucia igły lub zaczerwienienia.

Aby zmniejszyć ryzyko powikłań, pielęgniarka na ogół prosi o uciśnięcie jałowym gazikiem miejsca wkłucia przez kilka minut. Ryzyko omdlenia zmniejsza odpoczynek w pozycji siedzącej przez około 5-10 minut po zakończeniu pobierania krwi.