Troponina – wskazania, normy, przygotowanie, przebieg badania

Troponina – co to za badanie?

Troponina zaliczana jest do białek, które biorą czynny udział w mechanizmie skurczu mięśni poprzecznie prążkowanych serca. Aby proces ten przebiegał prawidłowo, konieczna jest ścisła współpraca trzech rodzajów troponin określanych w skrócie jako C, I i T. To tak naprawdę trzy izoformy, inaczej odmiany, tego samego białka.

Każda z troponin obecna w komórkach serca, czyli kardiomiocytach spełnia określone funkcje i różni się pod względem budowy. I tym samym:

• troponina I – jest jednostką odpowiedzialną za rozluźnienie mięśnia po skurczu,
• troponina C – wiąże się z wapniem, co inicjuje skurcz serca,
• troponina T – rozpoczyna skurcz poprzez wiązanie kompleksu troponiny z tropomiozyną.

W warunkach fizjologicznych, czyli prawidłowych, obecność troponin I i T nie powinna być wykryta. Pojawiają się one we krwi jedynie w przypadku, gdy pacjent doświadczył zawału serca i martwicy. Dochodzi wówczas do przerwania ciągłości błony komórkowej kardiomiocytów. W związku z tym ocena stężenia troponiny jest bardzo czułym wskaźnikiem poważnych chorób kardiologicznych. Co istotne, badanie troponiny pozwala na wykrycie zarówno obecnych, jak i niedawno przebytych zawałów serca.

Zarówno troponina I, jak i T pojawiają się w krwiobiegu po upływie ok. 6 godzin po wystąpieniu epizodu zawałowego. Szczyt stężenia notuje się po upływie doby od wydarzenia. Dość wysoki poziom obu troponin może być jeszcze wykrywalny przez okres około tygodnia.

Wskazaniem do wykonania badania troponiny są symptomy, które skłaniają lekarzy do podejrzenia zawału serca. Jednakże pojedyncze badanie, bez uzupełnienia o bardziej szczegółowe, nie jest wystarczające do postawienia rzetelnej diagnozy. Dodatkowo wykonuje się zatem kilka oznaczeń, w tym badanie poziomu CK-MB. Równie ważne jest wykonanie elektrokardiogramu – EKG.

Troponina – na czym polega badanie?

Oznaczenie troponin sercowych wykonuje się na podstawie analizy próbki krwi. Standardowo wykorzystuje się dwa rodzaje testów, wyróżniających się wysokim stopniem czułości. Dzięki tak zaawansowanej technice zmieniły się zakresy referencyjne dla troponin. Jeszcze do niedawna w materiale biologicznym zdrowego człowieka nie powinno być obecnych żadnych troponin. Teraz jednakże możliwe jest wykrycie minimalnych stężeń tych białek nawet w przypadku braku schorzeń kardiologicznych.

Standardowo u kobiet wykrywa się mniejsze stężenia troponin niż u mężczyzn. Przeciętny czas oczekiwania na wynik badania wynosi 1 dzień roboczy.

Należy pamiętać, że normy dla troponin sercowych mogą różnić się w zależności od placówki, która dokonuje analizy. W związku z tym osoba, która monitoruje stan swojego serca, powinna wykonywać je zawsze w tym samym laboratorium.

Normy dla troponin wynoszą odpowiednio:

• troponina I – <0,014 μg/L,
• troponina T – od 0,009 do 0,4 μg/L.

U noworodków poziom troponin może być nieco wyższy i nie świadczy o patologii mięśnia sercowego.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Podwyższone stężenie troponin sercowym wskazuje z dużym prawdopodobieństwem na występowanie problemów kardiologicznych. Zalicza się do nich m.in.:

• zawał serca lub mikrozawał (mogący nie dawać specyficznych objawów),
• wady zastawki aortalnej,
• uraz serca,
• zapalenie mięśnia sercowego lub osierdzia.

Ponadto, zbyt duży poziom troponin może być ważnym narzędziem diagnostycznym służącym do wykrycia schorzeń, które nie dotyczą mięśnia sercowego. Mowa tutaj przede wszystkim o:

• niedoczynności tarczycy,
• niewydolności nerek,
• oparzeniach,
• zatorowości płucnej,
• posocznicy,
• wylewach podpajęczynówkowych.

Co więcej, wysoki poziom troponin może pojawić się po bardzo intensywnym wysiłku fizycznym np. przebiegnięciu maratonu.

Troponina – wskazania do wykonania badania

Standardowymi wskazaniami do wykonania oznaczenia stężenia troponin sercowych w krwioobiegu są takie objawy jak m.in.:

• silny ból w klatce piersiowej (zwłaszcza o charakterze gniotącym lub ściskającym),
• osłabienie lub omdlenie,
• uczucie niewyjaśnionego lęku,
• duszność,
• kołatanie serca.

Wszystkie powyższe symptomy mogą wskazywać na martwicę komórek serca, w tym przede wszystkim ostre zespoły wieńcowe.

Lekarze kierujący swojego pacjenta na oznaczenie poziomu troponin, na ogół decydują się na wykonanie badania kilkukrotnie. Powtarza się je w ciągu kolejnych godzin – na ogół w warunkach szpitalnych na oddziałach kardiologicznych.

Troponina – przeciwwskazania

Brak przeciwwskazań do wykonania badania troponin sercowych. Materiałem biologicznym do oceny stężenia białek jest krew żylna, której pobranie jest na ogół bardzo dobrze tolerowane przez pacjentów.

Co prawda nie ma przeciwwskazań do badania poziomu troponin u kobiet w ciąży. Jednakże w takich przypadkach istnieje pewne ryzyko uzyskania wyników fałszywie dodatnich, co jest związane z obecnością przeciwciał heterofilnych. W związku z tym diagnostykę na ogół rozszerza się o EKG.

Troponina – przygotowanie do badania

W celu oznaczenia stężenia troponin we krwi należy zgłosić się do punktu pobrań krwi w godzinach porannych, najlepiej między 7:00 a 10:00. Nie trzeba być na czczo, ponieważ poziom tych białek nie jest zależny od faktu spożycia węglowodanów, tłuszczy czy też białek.

Aby ułatwić pobieranie krwi pielęgniarce, na ok. 30 minut przed badaniem, możesz wypić szklankę wody. Nawodni to żyły i sprawi, że żyły łokciowe będą bardziej widoczne. Na ok. 10-15 minut warto odpocząć w pozycji siedzącej.

Troponina – przebieg badania

Badanie na oznaczenie poziomu troponin sercowych trwa zaledwie kilka minut. Materiał biologiczny pobierany jest z żyły łokciowej w pozycji siedzącej. Jeśli masz skłonność do utraty przytomności lub robi i się słabo na widok krwi, warto poprosić pielęgniarkę o wykonanie badania w pozycji leżącej.

Krew umieszczana jest w specjalnych probówkach, których ścianki powlekane są związkiem o nazwie EDTA. Zapobiega on tworzeniu się skrzeplin krwi wewnątrz próbki. Całość trafia do laboratorium analitycznego w celu wykonania szczegółowych badań za pomocą technik immunologicznych.

Troponina – skutki uboczne i powikłania

Pobranie krwi jest rutynowym badaniem, które w większości przypadków jest bardzo dobrze tolerowane przez pacjentów i nie niesie za sobą ryzyka skutków ubocznych czy też powikłań.

Niegroźnymi i samoistnie ustępującymi powikłaniami są m.in.:

• zaczerwienienie w miejscu ukłucia,
• tkliwość,
• pojawienie się siniaka.

Aby zmniejszyć ryzyko pojawienia się powyższych powikłań, zaleca się uciskać jałowym gazikiem miejsce po wkłuciu igły przez kilka minut od momentu pobrania.