USG nerek – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

USG nerek – co to za badanie?

Nerki są parzystym narządem układu moczowego zlokalizowanym po obu stronach kręgosłupa na dole pleców. Ich rolą jest oczyszczanie krwi z zalegających toksyn, a także usuwanie nadmiaru soli, szkodliwych produktów przemiany materii i mocznika. Zaburzenia pracy nerek mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia. Dlatego też szybka diagnostyka niewydolności pracy tego narządu jest ważna i pozwala zmniejszyć powikłania oraz szybciej wdrożyć skuteczne leczenie.

Badanie ultrasonograficzne nerek jest kluczowym narzędziem diagnostycznym w codziennej pracy nefrologów i urologów. Wykonuje się je w ramach USG jamy brzusznej. Nie trwa ono długo (do kilkunastu minut) i jest całkowicie bezbolesne i bezinwazyjne. Wyniki badania są na bieżąco omawiane przez lekarza, a na sam opis czeka się przeciętnie do 30 minut.

USG nerek bardzo rzadko wykonuje się w celach profilaktycznych. W zdecydowanej większości przypadków badania wymagają skierowania na podstawie przeprowadzonego wywiadu i wyników badań laboratoryjnych. Ponieważ USG nerek może nie dać odpowiedzi na wątpliwości lekarza, bardzo często rozszerza się je o badania dopplerowskie, które umożliwiają ocenę przepływów krwi w tym narządzie.

USG nerek – na czym polega badanie?

USG nerek jest badaniem wykorzystującym fizyczne zjawisko rozchodzenia się fal o wysokiej częstotliwości. Ultradźwięki mają zdolność do przenikania przez powłoki skórne i odbijania się od struktur jamy brzusznej. Na tej podstawie informacje o strukturze nerek, ich lokalizacja lub obecność ewentualnych zmian (w tym torbieli i guzów) wyświetlane są w postaci obrazu na ekranie monitora lekarza.

Interpretacja wyników badania leży w gestii lekarza i uzależniona jest od indywidualnego przypadku. Bierze on pod uwagę wiele zmiennych, w tym wiek chorego, obecność chorób współtowarzyszących, a także fakt przewlekłego przyjmowania niektórych substancji aktywnych.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Przyczyn zmian patologicznych w obrębie nerek może być wiele. Badanie USG tego narządu pozwala na wykrycie m.in.:

• guzów,
• torbieli w miąższu nerek,
• zastoju moczu lub innych zaburzeń w jego przepływie,
• kłębuszkowej choroby nerek,
• kamicy nerkowej,
• hipoplazji nerek,
• punktowych zmian świadczących o nowotworze,
• nerek nadliczbowych,
• wodonerczy,
• aktywnych stanów zapalnych.

U osób zdrowych USG nerek nie wykaże żadnych, istotnych odchyleń od normy. Na obrazie ultrasonograficznym pacjenta bez zmian patologicznych w obrębie nadnerczy nie powinno być w ogóle widocznego tego narządu, co m związek z jego wielkością. Duże i wyraźne nadnercza w obrazie USG są wskazaniem do przeprowadzenia pogłębionej diagnostyki.

USG nerek – wskazania do wykonania badania

Wskazaniami do wydania skierowania na badania ultrasonograficzne nerek są objawy świadczące o upośledzeniu funkcjonowania tego narządu. Lekarz podejmuje taką decyzję na podstawie badania podmiotowego i wyników laboratoryjnych swojego pacjenta.

Typowymi wskazaniami do USG nerek są:

• problemy podczas oddawania moczu,
• nieprawidłowe wyniki laboratoryjne moczu,
• bóle występujące w okolicy lędźwiowej,
• nadciśnienie tętnicze,
• obecność krwi w moczu,
• ból kolkowy, który promieniuje w okolicę pachwiny,
• wyczuwalny guz w okolicy jamy brzusznej.

USG nerek – przeciwwskazania

Nie ma wyraźnych przeciwwskazań do wykonania USG nerek. Jest to bowiem badanie standardowe, bezbolesne i bezinwazyjne. Co więcej, można przeprowadzić je kilkukrotnie, nawet w krótkich odstępach czasowych. Fale ultradźwiękowe są w pełni bezpieczne dla zdrowia, również dzieci, co odróżnia je od promieniowania rentgenowskiego, które nie powinno być stosowane często, a jest całkowicie zabronione u kobiet w ciąży.

Jedyne możliwe przeciwwskazania do wykonania ultrasonografii dotyczą sytuacji, gdy głowice urządzenia są wprowadzane do wnętrza ciała np. przez odbytnicę lub pochwę. Jednakże w przypadku USG nerek nie ma takiej możliwości.

USG nerek – przygotowanie do badania

Badania ultrasonograficzne nerek wymagają specjalnego przygotowania. Powinieneś pamiętać o tym, aby dostosować się do zaleceń lekarza. Niektórych z czynności należy dokonać na około dobę przed planowanym terminem USG.

Kluczowe zasady przygotowania do USG nerek to:

• na około dobę przed badaniem unikaj potraw o działaniu wzdymającym np. fasola lub kapusta. Najlepiej już kilka dni wcześniej wprowadź lekkostrawną dietę, bogatą w błonnik naturalnego pochodzenia. Jest to warunek konieczny, ponieważ gazy, które gromadzą się w jelitach, mogą znacznie utrudnić przeprowadzenie badania, a to z kolei przełoży się na możliwą, błędną interpretację wyniku,
• w dniu badania nie należy palić papierosów, gdyż zwiększa to ryzyko pojawienia się pęcherzyków powietrza w okolicy nerek,
• w dniu badania nie należy pić wszelakich napojów gazowanych,
• na ok. 6-8 godzin przed badaniem powstrzymaj się od spożywania jakichkolwiek pokarmów.

Pamiętaj, aby w dniu badania zadbać o luźny, komfortowy strój, który nie będzie krępował twoich ruchów. Ponieważ żel medyczny stosowany podczas USG może pobrudzić ubranie, dobrym rozwiązaniem będzie spakowanie odzieży na zmianę.

Przed planowanym terminem USG należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych przewlekle lekach. Cześć z nich może negatywnie wpływać na widoczność struktur jamy brzusznej.

USG nerek – przebieg badania

Przebieg badania USG nerek nie różni się znacząco od ultrasonografii innych struktur jamy brzusznej. Jest ono przeprowadzane w pozycji leżącej. W razie problemów z uchwyceniem struktur lekarz może poprosić cię o zmianę pozycji do leżenia na boku lub przyjęcia pozycji stojącej.

Na skórę pacjenta nakłada się specjalny żel medyczny, który zmniejsza tarcie pomiędzy głowicą urządzenia a skórą, poprawiając tym samym widoczność uzyskanego obrazu.

Całe badanie nie powinno być dłuższe niż kilkanaście minut. To, co wyświetla się lekarzowi na ekranie monitora, jest na bieżąco komentowane, a sam opis przygotowywany jest zazwyczaj podczas tej samej wizyty.

USG nerek – skutki uboczne i powikłania

Badanie USG nerek jest w pełni bezpieczne i nie powoduje dyskomfortu ani bólu u pacjenta. Dlatego też nie istnieją żadne skutki uboczne, ani powikłania jego wykonywania, nawet częstego. Ultrasonografia nerek może być bez obaw stosowana również u dzieci i kobiet w ciąży.