USG tarczycy – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

USG tarczycy – co to za badanie?

Tarczyca jest nieparzystym narządem zlokalizowanym u podstawy szyi i przylegającym do tchawicy. Gruczoł położony jest stosunkowo blisko skóry, dlatego też badanie palpacyjne, jak i USG nie przysparzają wielu problemów technicznych. Jej czynność kontrolowana jest przez przysadkę mózgową.

Tarczyca jest odpowiedzialna za syntezę trzech hormonów:

• trójjodotyroniny,
• tyroksyny,
• kalcytoniny.

Rola hormonów produkowanych przez tarczycę jest istotna dla funkcjonowania całego organizmu. Są one odpowiedzialne za m.in. przemiany energetyczne, prawidłowy rozwój płodu, odporność organizmu, metabolizm białek, węglowodanów i tłuszczów.

Choroby tarczycy, zwłaszcza jej nadczynność i niedoczynność, są coraz powszechniejsze, głównie wśród kobiet. Niedoczynność tarczycy, w tym choroba Hashimoto, rozwija się w efekcie niedostatecznej produkcji hormonów tego gruczołu, z kolej jej nadczynność, w tym choroba Gravesa-Basedova, polega na nadmiernej syntezie tych związków.

Nie do końca wiadomo, co jest przyczyną rozwoju powszechniejszych chorób tarczycy, ale obecnie uważa się, że powstają one w wyniku zaburzeń autoimmunologicznych. USG tarczycy jest złotym standardem w diagnostyce schorzeń gruczołu, ponieważ pozwala na dokładne zobrazowanie struktury i wykrycie wszystkich patologicznych zmian. Bardzo często, standardowe badanie ultrasonograficzne zostaje uzupełnione o badanie dopplerowskie, pozwalające na ocenę przepływów krwi.

Badanie USG tarczycy wykonywane jest u endokrynologa i może być realizowane bezpłatnie w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) lub w prywatnych placówkach.

USG tarczycy – na czym polega badanie?

Badanie ultrasonograficzne tarczycy jest całkowicie bezinwazyjne, bezbolesne i bezpieczne, również dla kobiet w ciąży. W związku z tym można je wykonywać bez większych ograniczeń, zawsze wtedy, gdy zaistnieje taka konieczność.

USG tarczycy wykorzystuje proste zjawisko rozchodzenia się fal ultradźwiękowych o wysokiej częstotliwości. Mają one zdolność do swobodnego przechodzenia przez powłoki skórne i następnie odbijania się od struktur wewnętrznych. Informacja o ich lokalizacji, kształcie i zmianach patologicznych, wyświetlana jest na monitorze lekarza.

Badanie ultrasonograficzne tarczycy pozwala na:

• ustalenie wielkości gruczołu,
• diagnostykę ognisk stanów zapalnych,
• ocenę zmiany w strukturze miąższu,
• weryfikację echostruktury,
• sprawdzenie stanu węzłów chłonnych szyi.

Interpretacja wyników USG tarczycy znajduje się w gestii lekarza, który bierze pod uwagę wiele czynników, w tym fakt występowania chorób współistniejących, wiek, a nawet przewlekłego przyjmowania niektórych leków.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Badanie ultrasonograficzne tarczycy ma szerokie zastosowanie w diagnostyce chorób tego gruczołu. Odchylenia od normy mogą wskazywać na występowanie wielu schorzeń, w tym:

• obecność guzów o charakterze łagodnym lub złośliwym,
• zwapnień,
• o podłożu autoimmunologicznym i nieautoimmunologicznym,
• woli guzkowych.

Co więcej, USG tarczycy służy także monitorowaniu postępów leczenia farmakologicznego chorób gruczołu, w tym przede wszystkim kontroli wielkości zmian zapalnych. Badanie to jest powszechnie stosowane również podczas biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej.

Warto jednak podkreślić, że samo USG może nie być wystarczające do postawienia rzetelnej diagnozy. Lekarz może wówczas zdecydować o wykonaniu bardziej szczegółowych badań obrazowych, w tym rezonansu magnetycznego lub tomografii komputerowej.

USG tarczycy – wskazania do wykonania badania

Choroby tarczycy mogą dawać różnorodne objawy. Pacjenci zgłaszają się do gabinetów lekarskich najczęściej po wykryciu u siebie guzka podczas samodzielnego badania palpacyjnego. Innym, częstym wskazaniem do wykonania USG tarczycy są nieprawidłowe wyniki badań krwi, w tym przede wszystkim przeciwciał skierowanych przeciwko temu gruczołowi.

Objawami chorób tarczycy mogą być m.in.:

• problemy ze snem – zarówno bezsenność, jak i nadmierna senność,
• duszność,
• spadek lub przyrost masy ciała,
• wypadanie włosów,
• uczucie przewlekłego zmęczenia,
• problemy z przełykaniem,
• występowanie wola,
• długotrwała chrypka,
• drżenie rąk,
• nieregularne miesiączki,
• przesuszona skóra,
• problemy z wypróżnianiem.

USG tarczycy – przeciwwskazania

USG tarczycy jest badaniem bezpiecznym i bezbolesnym, dlatego też może być wykonywane bez obaw o zdrowie, również u kobiet w ciąży. Fale ultradźwiękowe o wysokiej częstotliwości, w przeciwieństwie do fal rentgenowskich nie mają wpływu negatywnego na organizm.

Jedynym przeciwwskazaniem do przeprowadzenia USG tarczycy są otwarte rany i oparzenia, które uniemożliwiają swobodne przesuwanie głowicy urządzenia.

USG tarczycy – przygotowanie do badania

Badanie USG tarczycy nie wymaga specjalnego przygotowania. Nie trzeba być na czczo, ani wypić dużej ilość wody, jak w przypadku badań USG jamy brzusznej. Należy jednak pamiętać o komforcie podczas badania. Ponieważ lekarz nakłada na skórę specjalny żel medyczny, który może zabrudzić odzież, warto mieć przy sobie ten element garderoby na zmianę. Sam ubiór powinien być na tyle luźny, aby nie krępować swobodnych ruchów.

Warto pamiętać, aby na czas badania zdjąć z szyi biżuterię, a mężczyźni powinni pozbyć się zarostu.

USG tarczycy – przebieg badania

Badanie USG tarczycy trwa maksymalnie kilkanaście minut. W większości przypadków wykonywane jest w pozycji leżącej. Tarczyca znajduje się bardzo blisko skóry i dlatego lekarze na ogół nie mają większych problemów z uwidocznieniem tej struktury na ekranie monitora.

Endokrynolog nakłada na skórę specjalny żel, który zmniejsza tarcie między skórą a głowicą urządzenia, co pozwala na uzyskanie wyraźnego obrazu. Ta czynność może powodować lekki dyskomfort ze względu na chłód preparatu. Odczucie jest jednak chwilowe. Niewielki dyskomfort odczuwać można również ze względu na ucisk głowicy na szyję.

Na wynik badania ultrasonograficznego nie trzeba długo czekać. Lekarz na bieżąco omawia z pacjentem stan tarczycy, a wypis powstaje na ogół podczas tej samej wizyty.

USG tarczycy – skutki uboczne i powikłania

Badanie ultrasonograficzne tarczycy jest całkowicie bezinwazyjne, bezpieczne i bezbolesne. W związku z tym jego wykonanie nie niesie za sobą żadnych skutków ubocznych ani powikłań. Może być wykonywane tak często, jak zadecyduje lekarz i wymaga tego sytuacja pacjenta.