Biopsja prostaty – co to za badanie?
Prostata, nazywana także sterczem lub gruczołem krokowym, to niewielki narząd występujący u każdego mężczyzny. Jest częścią układu moczowo-płciowego, odpowiada za produkcję płynu, w którym znajdują się plemniki. Umiejscowiona jest w miednicy mniejszej, pod pęcherzem moczowym. Przywiera do przedniej ściany odbytu, dlatego wstępna diagnostyka chorób prostaty obejmuje badanie per rectum.
Jedną z najczęstszych chorób prostaty jest nowotwór. Jednocześnie to jeden z najczęstszych nowotworów diagnozowanych u mężczyzn. To podstępna choroba, która może mieć charakter bezobjawowy przez bardzo długi czas. Dlatego zaleca się, aby mężczyźni po 45. roku życia regularnie odbywali konsultacje i badania u lekarza urologa. Wczesne rozpoznanie choroby znacząco zwiększa szanse na powrót do zdrowia. W przypadku zaobserwowania nieprawidłowości w badaniu per rectum lub badaniach krwi, wskazane jest wykonanie biopsji.
Biopsja prostaty to jedno z najważniejszych i najczęściej wykonywanych badań diagnostycznych w kierunku raka gruczołu krokowego. Jest to badanie inwazyjne, polegające na pobraniu niewielkich wycinków prostaty drogą przezodbytniczą lub przezkroczową. Pobrany materiał jest następnie oceniany pod mikroskopem przez patomorfologa. Interpretacji wyniku dokonuje lekarz urolog i na jego podstawie ustala dalszy plan leczenia lub ścieżkę diagnostyczną.
Biopsja prostaty – wskazania do wykonania badania
Biopsja prostaty wykonywana jest u pacjentów, u których istnieje podejrzenie występowania raka prostaty. Ze względu na to, że jest to badanie inwazyjne, obarczone jest ono ryzykiem pewnych powikłań, kierowani są na nią mężczyźni po wstępnej, nieinwazyjnej diagnostyce obejmującej najczęściej badanie per rectum oraz badania krwi. Wskazaniami do wykonania biopsji prostaty jest:
- Podwyższony poziom PSA (swoistego antygenu sterczowego) w badaniu krwi,
- Nieprawidłowości w badaniu per rectum,
- Nieprawidłowy obraz rezonansu magnetycznego prostaty,
- Występowanie objawów takich jak konieczność częstego oddawania moczu, krwiomocz, problemy z erekcją.
Biopsja prostaty – przeciwwskazania
Przeciwwskazania do wykonania biopsji prostaty obejmują:
- Brak współpracy pacjenta z lekarzem,
- Niewyrównane zaburzenia krzepnięcia krwi,
- Skazę krwotoczną,
- Ropne zmiany na skórze w badanej okolicy.
W przypadku występowania aktywnego stanu zapalnego układu moczowego, wskazane może być przesunięcie terminu badania. O wszystkich przeciwwskazaniach poinformuje Cię lekarz kwalifikujący do biopsji. Ze swojej strony pamiętaj, aby poinformować go o wszystkich swoich problemach zdrowotnych, przyjmowanych lekach i suplementach.
Biopsja prostaty – przygotowanie do badania
Biopsja prostaty nie wymaga szczególnego przygotowania z Twojej strony. Pamiętaj, aby przed badaniem poinformować lekarza o wszystkich problemach zdrowotnych i objawach (nie tylko tych dotyczących prostaty), przyjmowanych lekach, suplementach. Poinformuj lekarza również, jeśli masz wszczepiony rozrusznik serca lub sztuczne zastawki. Jeśli przyjmujesz leki przeciwkrzepliwe, konieczne może być ich odstawienie, ale nie rób tego bez konsultacji z lekarzem. Biopsja przezodbytnicza wiąże się z nieco wyższym ryzykiem powikłań i zakażeń bakteryjnych, dlatego przed badaniem lekarz może zalecić Ci przyjmowanie antybiotyków przez kilka dni.
Kilka dni przed biopsją prostaty zaleca się zastosowanie diety lekkostrawnej. W dniu badania nie musisz być na czczo, jednak bezpośrednio przed biopsją warto się wypróżnić lub wykonać lewatywę. Na badanie przyjdź w wygodnym, niekrępującym ruchów ubraniu.
Biopsja prostaty – przebieg badania
Biopsja prostaty może być wykonana za pomocą kilku różnych metod. Wybór metody badania zawsze ustalany jest z lekarzem w oparciu o wiek i stan zdrowia pacjenta oraz wyniki dotychczasowych badań.
Najczęściej biopsja prostaty wykonywana jest metodą przezodbytniczą. Badanie polega na wprowadzeniu do odbytnicy głowicy ultrasonograficznej i wstępnej ocenie struktury prostaty. Następnie – specjalnym, wbudowanym w głowicę kanałem biopsyjnym – wprowadzana jest cienka igła. Z jej pomocą lekarz pobiera wycinki do badania histopatologicznego z różnych miejsc w obrębie prostaty.
W niektórych placówkach biopsję prostaty wykonuje się metodą przezkroczową. Polega ona na nakłuciu skóry krocza. Często metoda ta pozwala na uzyskanie większej liczby wycinków, również z bardziej trudnodostępnych obszarów gruczołu krokowego.
Kolejną metodą biopsji prostaty jest tzw. biopsja fuzyjna. Wielu specjalistów uważa ją za najdokładniejsze badanie. W tym badaniu lekarz wykorzystuje nie tylko ultrasonografię, ale również obrazowanie rezonansem magnetycznym. W obrazie rezonansu magnetycznego można wyraźniej zaobserwować zmienione obszary prostaty. Dopiero w drugiej kolejności, po zlokalizowaniu miejsc, w których występują niepokojące zmiany, przeprowadzana jest właściwa biopsja i pobranie wycinków. Pozwala to na pobranie materiału tkankowego z tych konkretnych, potencjalnie zmienionych chorobowo miejsc. Wykorzystanie biopsji fuzyjnej zwiększa wykrywalność nowotworów prostaty w porównaniu do tradycyjnej biopsji przezodbytnicznej oraz ogranicza konieczność wykonywania ponownych biopsji.
Czy biopsja prostaty boli? Nie, nie musisz się tego obawiać. Biopsja prostaty jest badaniem bezbolesnym, ponieważ przeprowadzana jest w znieczuleniu miejscowym, a w niektórych sytuacjach również w znieczuleniu ogólnym. Czas trwania badania uzależniony jest od wybranej metody oraz ilości wycinków pobieranych do analizy histopatologicznej. Najczęściej biopsja prostaty trwa krócej niż godzinę, zazwyczaj ok. 20-40 minut.
Biopsja prostaty – wyniki
Niestety, wyniki biopsji nie są dostępne od ręki. Trzeba na nie poczekać około 2 tygodni w zależności od placówki. Z wynikiem powinieneś udać się na kolejną wizytę do lekarza urologa, który odpowiednio zinterpretuje wyniki, omówi z Tobą dalsze działanie, leczenie lub kolejne kroki diagnostyczne.
Biopsja prostaty – skutki uboczne i powikłania
Biopsja prostaty jest badaniem inwazyjnym, dlatego wiąże się z ryzykiem pewnych skutków ubocznych i powikłań. Po biopsji prostaty przez kilka dni możesz obserwować krew lub skrzepy krwi w moczu, stolcu i nasieniu oraz odczuwać niewielki dyskomfort w obszarze miednicy mniejszej. Nie powinno to jednak wzbudzać Twojego niepokoju. Jest to naturalna konsekwencja naruszenia struktury tkanek. Jednak jeśli krwawienia są bardzo obfite i/lub występuje gorączka przekraczająca 38 stopni, koniecznie udaj się do lekarza. Szczegółowych informacji na temat możliwych powikłań, skutków ubocznych i tego, co powinno Cię zaniepokoić, udzieli Ci Twój lekarz wykonujący badanie.
