Kolonoskopia – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Kolonoskopia – na czym polega badanie?

Kolonoskopia to badanie, które przeprowadza się z użyciem endoskopu. Jest to cienki wziernik medyczny, wprowadzony do odbytu osoby badanej. To właśnie z tego powodu badanie często budzi obawy i niechęć, gdyż kojarzy się z nieprzyjemnymi odczuciami.

Warto jednak wiedzieć, że przed badaniem dozwolone jest zażycie tabletek przeciwbólowych, aby złagodzić dolegliwości. Diagności starają się również ułożyć pacjenta w takiej pozycji, aby badanie sprawiało jak najmniej dyskomfortu.

Dzięki kolonoskopii możliwa jest obserwacja ścian jelita grubego (na końcu endoskopu znajduje się kamera), a także usunięcie niewielkich polipów na ściankach jelita.

Czy kolonoskopia boli?

Próg bólu to bardzo indywidualna kwestia. W związku z tym dla niektórych osób badanie będzie bolesne, a dla innych nie. Przed badaniem można zażyć leki przeciwbólowe, a także sedatywne, które uspokajają układ nerwowy.

To istotne, gdyż dodatkowy stres wpływa na zaciskanie mięśni, co może sprawić, że badanie będzie bardziej bolesne. Istnieje również możliwość skorzystania ze znieczulenia, szczególnie gdy pacjent zmaga się z innymi schorzeniami.

Czy kolonoskopia jest badaniem wiarygodnym?

Jednym z głównych wskazań do wykonania kolonoskopii jest diagnostyka w kierunku raka oraz zmian nowotworowych jelita grubego. Kolonoskopia umożliwia obserwację ścianek jelita grubego w czasie rzeczywistym, a także pozwala zaobserwować narośla czy guzy.

Oprócz tego w trakcie kolonoskopii diagnosta może pobrać kawałek materiału do dalszej analizy. Na tę chwilę kolonoskopia jest jednym z bardziej wiarygodnych badań w zakresie schorzeń jelita grubego, a szczególnie zmian nowotworowych.

Kolonoskopia – wskazania do wykonania badania

Przede wszystkim kolonoskopia należy do przesiewowych badań profilaktycznych wykonywanych w ramach wczesnego wykrywania raka jelita grubego. Dlatego też jest badaniem wskazanym dla każdego, ze szczególnym naciskiem na osoby obciążone czynnikami rodzinnymi, tj. takie, w których rodzinie występowały nowotwory, a zwłaszcza w obrębie układu pokarmowego.

Oprócz tego badanie odbytu endoskopem specjalista może zalecić w sytuacji, gdy podejrzewa:

• wrzodziejące zapalenie jelit,
• chorobę Leśniowskiego-Crohna (choroba autoimmunologiczna związana z występowaniem przewlekłego stanu zapalnego w jelitach, szczególnie w odcinku jelita krętego),
• niedokrwistość z niedoboru żelaza,
• zaburzenia wchłaniania,
• silna biegunka, której przyczynę trudno ustalić,
• krwawienia z przewodu pokarmowego,
• zespół jelita drażliwego (jako element diagnostyki złożonej),
• niepokojąca lub nagła zmiana rytmu wypróżnień.

Poza wskazaniami diagnostycznymi lekarz może zalecić wykonanie kolonoskopii w tzw. celach terapeutycznych.

Wówczas wskazaniem do kolonoskopii jest:

• poszerzanie zwężeń jelita grubego,
• usunięcie ciała obcego oraz polipów,
• zahamowanie krwawień wynikających m.in. z owrzodzeń czy guzów.

Wskazaniem może być również pobranie próbki materiału do analizy histopatologicznej, jednak zwykle odbywa się to przy okazji zaleceń diagnostycznych, np. profilaktyki raka grubego.

Kolonoskopia – przeciwwskazania

Kolonoskopia jest badaniem inwazyjnym, gdyż wiąże się z koniecznością wprowadzenia ciała obcego (w tym przypadku endoskopu) do wnętrza organizmu. W związku z tym istnieje kilka przeciwwskazań do wykonania tego badania.

Przede wszystkim nie zaleca się kolonoskopii wówczas, gdy organizm toczy walkę ze stanem zapalnym. Aby przystąpić do diagnostyki z użyciem endoskopu, wszelkie infekcje powinny być wyleczone.

Oprócz tego przeciwwskazaniem są wszelkie stany zapalne w obrębie poszczególnych odcinków układu pokarmowego oraz uszkodzenia ścian jelit.

Kolonoskopii nie zaleca się w sytuacji, gdy występuje m.in. perforacja ścian jelita grubego czy zapalenie otrzewnej. Inne przeciwwskazania to:

• zawał serca,
• ciąża,
• ostre stany niewydolności oddechowej.

Oprócz tego badania nie zaleca się osobom, które w niedawnym czasie przebyły zabieg operacyjny w obrębie układu pokarmowego.

Kolonoskopia – przygotowanie do badania

Kolonoskopia to badanie, które wymaga wcześniejszego przygotowania. Przede wszystkim, aby zapewnić właściwy przebieg badania, jelito musi być oczyszczone z zalegających resztek. Umożliwi to również lepszy ogląd tego odcinka.

W związku z tym do badania trzeba przygotować się znacznie wcześniej. Minimum 3 dni przed wprowadź dietę ubogoresztkową, a najlepiej tydzień wcześniej zastosuj dietę lekkostrawną.

Na czym polega dieta ubogoresztkowa?

Z codziennego żywienia trzeba wyeliminować przede wszystkim błonnik i produkty bogate w ten składnik. Pobudza on jelita do intensywniejszej pracy, dlatego należy z niego zrezygnować.

Oprócz tego trzeba zrezygnować z:

• owoców,
• warzyw,
• pestek (w tym również pieczywo zawierające ziarna zbóż),
• nasion,
• mleka i przetworów mlecznych,
• napojów gazowanych.

W diecie powinny wówczas znaleźć się produkty półpłynne, np. przeciery, kleiki. Ostatni, bardziej bogaty posiłek powinno się zjeść w porze obiadowej dnia poprzedniego. Zaleca się, aby był to posiłek półpłynny, np. zupa.

Przed badaniem koniecznie trzeba pić dużą ilość płynów: herbaty, wody, naparów. Szczegóły diety najlepiej ustalić wcześniej z osobą wykonującą badanie, gdyż w przygotowaniu do tego badania trzeba uwzględnić czynniki indywidualne.

Przed badaniem warto również zastosować preparaty przeczyszczające (np. makrogole lub fosforany), a jeśli przyjmujesz leki w związku z innymi chorobami, koniecznie poinformuj o tym specjalistę wcześniej. Niektóre leki mogą wpływać na funkcjonowanie jelit i jeśli poinformujesz specjalistę w dniu badania, to może to zaburzyć prawidłowy przebieg kolonoskopii.

Kolonoskopia – przebieg badania

Kolonoskopia polega na wprowadzeniu wziernika do jelita grubego. W trakcie badania pacjent układa się na boku, najczęściej lewym, oraz podciąga kolana do klatki piersiowej, aby ułatwić wprowadzenie endoskopu.

1. W pierwszym etapie specjalista delikatnie bada okolice odbytu i powoli wprowadza wziernik nieco dalej, do dolnego odcinka przewodu pokarmowego.
2. Podczas tego badania specjalista może w pełni obejrzeć ścianki jelita grubego dzięki zamontowanej na końcu endoskopu kamerce.

Aby lepiej zobaczyć ścianki jelit w trakcie badania, pompowana jest dodatkowa ilość powietrza, jednak nie ma potrzeby, aby się tego obawiać – cały proces przeprowadzany jest z dokładną precyzją i w sposób kontrolowany.

Kolonoskopia – skutki uboczne i powikłania

Po kolonoskopii pacjent może odczuwać pewne dolegliwości bólowe, które zazwyczaj ustępują w ciągu kilku dni. Rzadko dochodzi do poważniejszych powikłań, jak przedziurawienie ściany jelita grubego czy silne krwawienia z odbytu.

Należy uważnie obserwować swój organizm po zabiegu kolonoskopii i jeśli pojawiają się takie objawy, jak gorączka, bardzo silne bóle brzucha czy krwawienie, to należy skonsultować się z lekarzem.