USG szyi – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

USG szyi – co to za badanie?

USG szyi jest badaniem łatwym i stosunkowo szybkim do przeprowadzenia, dokładnym, bezpiecznym dla pacjenta i dającym natychmiastowe wyniki. Z tego względu lekarze często sięgają po tę metodę, która stanowi bardzo ważny element diagnostyki w kierunku zmian zapalnych oraz nowotworowych szyi i jamy ustnej. Badanie ultrasonograficzne obrazuje struktury takie jak ślinianki, krtań, tarczyca, przytarczyce, ścięgna, mięśnie i okoliczne węzły chłonne.

USG szyi wykonuje się z wykorzystaniem specjalistycznego urządzenia – ultrasonografu. Jest on wyposażony w głowicę, która emituje fale ultradźwiękowe o zmiennej częstotliwości. Fale swobodnie przenikają przez skórę i wnikają w głąb badanych obszarów. Napotykają na organy, kości, mięśnie i inne struktury, po czym odbijają się od nich pod różnym kątem i wracają do głowicy. Fale ultradźwiękowe są niesłyszalne dla ludzkiego ucha, dlatego badanie nie jest uciążliwe dla pacjenta. Obraz widoczny na ekranie ultrasonografu jest bardzo charakterystyczny – składa się z szarych plam o jaśniejszym i ciemniejszym odcieniu. Powinieneś wiedzieć, że jest on widoczny w czasie rzeczywistym. W razie potrzeby lekarz może zatrzymać obraz i zrobić zdjęcie, które następnie dołączy do Twoich wyników.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Badanie USG szyi pozwala zdiagnozować wszelkie anomalie – zmiany zapalne, nacieki nowotworowe oraz zmiany ropne. Dzięki obrazowi USG lekarz może te zmiany ocenić (określić ich wielkość, położenie, rodzaj granic) oraz dokładnie zmierzyć. Wśród najczęściej spotykanych schorzeń w obrębie szyi, które wykrywa ultrasonograf, należą:

• stany zapalne objawiające się powiększonymi węzłami chłonnymi lub ropniami,
• guzy nowotworowe o różnej etiologii i różnym rokowaniu, m.in. chłoniaki, mięsaki, tłuszczaki czy ziarnice złośliwe,
• ropowica szyi (jej objawami są guzy i opuchnięcie zajętej okolicy),
• guzy tarczycy łagodne i złośliwe,
• kamica ślinianek,
• torbiele boczne i środkowe szyi,
• chorobę kociego pazura (w jej następstwie węzły chłonne zmieniają swoją echogenność),
• choroby tarczycy (m.in. Hashimoto),
• stany zapalne ślinianek.

Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

Ani stosowana przez Ciebie dieta, ani aktywność fizyczna nie mają wpływu na wynik badania. Jedynie tłuste kremy, oliwki lub balsamy stosowane na skórę w dniu wykonywania USG mogą nieco utrudniać przesuwanie głowicy. Generalnie jednak wynik badania zależy od sprzętu oraz umiejętności lekarza wykonującego USG, który powinien posiadać certyfikat Polskiego Towarzystwa Ultrasonografii.

USG szyi – wskazania do wykonania badania

Jeżeli zgłaszasz jakiekolwiek dolegliwości w obrębie szyi lub jamy ustnej, lekarz z pewnością zleci Ci wykonanie USG. Do tych dolegliwości zalicza się przewlekły ból, opuchliznę, zgrubienie wyczuwalne w badaniu palpacyjnym, guzki. Również w sytuacji, gdy Twoje wyniki hormonów tarczycy wykraczają poza granice normy lekarz będzie chciał sprawdzić stan gruczołu przy użyciu ultrasonografu.

Ponadto USG szyi zostanie zlecone w następujących sytuacjach:

• przewlekłego i uciążliwego kaszlu, który nasila się np. w czasie połykania,
• bólu ślinianek, który nasila się przy przyciskaniu,
• bólu promieniującego od żuchwy do skroni,
• kontroli tarczycy przy stwierdzonej nadczynności lub niedoczynności tego gruczołu,
• podejrzenia zaburzeń krążenia w obrębie tętnic szyjnych,
• powiększenia i bolesności węzłów chłonnych,
• zaburzenia krążenia w tętnicach szyjnych.

USG szyi – przeciwwskazania

USG szyi jest badaniem nieinwazyjnym i bezbolesnym. Bazuje na właściwościach fal ultradźwiękowych, które w przeciwieństwie do promieniowania jonizującego nie ma negatywnego wpływu na ludzkie tkanki. Fale nie kumulują się w organizmie, gdy zajdzie taka potrzeba, USG szyi może być powtarzane nawet w krótkich odstępach czasowych – także u kobiet w ciąży, dzieci oraz osób starszych.

Jedynym przeciwwskazaniem do wykonania USG szyi są poparzenia, otwarte rany oraz owrzodzenia szyi. Badanie ultrasonograficzne wymaga przyłożenia głowicy bezpośrednio do skóry, co w wymienionych przypadkach może być niemożliwe lub bolesne dla pacjenta.

USG szyi – przygotowanie do badania

Do badania nie musisz się specjalnie przygotowywać, gdyż nie jest ono wykonywane w znieczuleniu. Przed badaniem nie musisz stosować specjalnej diety ani wykonywać żadnych badań. Wystarczy, że stawisz się na USG szyi z kompletem badań obrazowych (będą stanowiły materiał porównawczy) oraz aktualnym skierowaniem.

Warto również, żebyś odpowiednio się na nie ubrał. Zostaniesz poproszony o odsłonięcie szyi, dlatego najlepiej założyć wygodną bluzkę (nie golf), którą szybko zdejmiesz lub podwiniesz. Badany obszar musi być również wolny od biżuterii, dlatego zostaw ją najlepiej w domu. Mężczyźni powinni stawić się na badanie ze zgolonym lub bardzo krótko przystrzyżonym zarostem.

USG szyi – przebieg badania

Zanim położysz się na leżance, lekarz przeprowadzi z Tobą wywiad medyczny. Zapyta o odczuwane dolegliwości, przebyte lub trwające choroby oraz o wyniki wykonywanych badań. Następnie poprosi Cię o odsłonięcie szyi i przystąpi do badania. W jego trakcie posmaruje sprawdzane miejsce specjalnym żelem i przyłoży sondę. Będzie ją przesuwał i przykładał pod różnym kątem, dzięki czemu uzyska bardzo szczegółowy obraz struktur wewnątrz szyi. W międzyczasie wykona kilka zdjęć, które otrzymasz wraz z opisem badania.

USG szyi trwa od kilkunastu do dwudziestu kilku minut. Poza tym, że w jego trakcie musisz pozostać z głową odchyloną do tyłu, badanie nie powoduje żadnego bólu czy dyskomfortu. Wyniki USG otrzymasz od razu po badaniu, będziesz musiał poczekać kilka minut na jego dokładny opis. Po wyjściu z gabinetu możesz powrócić do swojej normalnej aktywności zawodowej. Z wynikami badań USG szyi powinieneś zgłosić się na poradę do lekarza specjalisty, zwłaszcza wtedy gdy w obrazie występują jakieś niepokojące zmiany.

USG szyi – skutki uboczne i powikłania

USG szyi to badanie nieinwazyjne i bezbolesne. Nie powoduje żadnych skutków ubocznych, powikłań czy większych dolegliwości. Jedynie przykładanie głowicy w miejscach zmienionych chorobowo może spotęgować doskwierający ból. W takich sytuacjach poinformuj lekarza, jeżeli odczuwasz jakiekolwiek dolegliwości i poproś o delikatniejsze wykonywanie badania.