Ceruloplazmina – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Ceruloplazmina – co to za badanie?

Ceruloplazmina, nazywana także ferroksydazą, jest zaliczana do tzw. białek ostrej fazy. Oznacza to, że jest produkowana wtedy, kiedy w organizmie toczy się stan zapalny. Syntezowana jest w wątrobie. Bierze udział m.in. w metabolizmie i transporcie żelaza. Jest również głównym nośnikiem i źródłem miedzi we krwi. Około 90% miedzi występującej w surowicy krwi jest magazynowanych właśnie w cerulopazminie. Z tego względu badanie ceruloplazminy wykonywane jest głównie w przypadku podejrzenia zaburzeń gospodarki jonami miedzi, zwłaszcza choroby Wilsona. Oceny stężenia ceruloplazminy dokonuje się po pobraniu próbki krwi z krwi żylnej. Badanie ceruloplazminy jest jednym z wielu badań, które należy wykonać w celu prawidłowej diagnostyki Choroby Wilsona i innych zaburzeń metabolizmu miedzi, dlatego jego wynik nie przesądza jednoznacznie o diagnozie.

Ceruloplazmina – normy, interpretacja wyniku

Prawidłowe stężenie ceruloplazminy we krwi wynosi 1,5–3,0 µmol/l (200–400 mg/l). Aby dokonać prawidłowej interpretacji wyniku, zalecane jest wykonanie również innych badań m.in. poziomu miedzi we krwi oraz moczu. Analizy wyniku ceruloplazminy zawsze powinien dokonać lekarz w oparciu o całą historię medyczną pacjenta, prezentowane objawy i wyniki innych metod diagnostycznych.

Ceruloplazmina – potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Niskie stężenie ceruloplazminy może wskazywać na chorobę Wilsona lub sugerować niedobór miedzi. Sam wynik badania nie jest jednak wystarczający do postawienia jakiejkolwiek diagnozy i należy go zestawić z innymi metodami diagnostycznymi. Szacuje się, że nawet ok. 40% pacjentów z chorobą Wilsona z objawami wątrobowymi ma prawidłowe stężenie ceruloplazminy. Dlatego, ani wynik prawidłowy, ani zaburzony, bez dalszej diagnostyki nie przesądza o diagnozie i dalszym postępowaniu.

Obniżony poziom ceruloplazminy można zaobserwować również w zespole nerczycowym, zespołach utraty białka oraz stanach chorobowych przebiegających z obniżoną syntezą białek. Z kolei wzrost ceruloplazminy towarzyszy najczęściej stanom zapalnym.

Ceruloplazmina – czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

Nieprawidłowy poziom ceruloplazminy we krwi może występować również w innych sytuacjach, nie tylko tych związanych z zaburzoną gospodarką jonami miedzi. Czynniki, które mogą mieć wpływ na wynik tego badania to:

• stosowanie doustnej antykoncepcji, hormonalnej terapii zastępczej,
• ciąża,
• aktywna infekcja wirusowa, bakteryjna lub pasożytnicza,
• choroby zapalne jelit,
• choroby układowe tkanki łącznej n.in. reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), toczeń układowy,
• ostre zapalenie trzustki,
• nowotwory złośliwe,
• zawał serca,
• okres pooperacyjny.

Dlatego bardzo ważne jest, aby przed badaniem i interpretacją wyniku poinformować lekarza o wszystkich problemach zdrowotnych i przyjmowanych lekach oraz suplementach, aby wyciągnąć prawidłowe wnioski i zaplanować skuteczne, dalsze działanie.

Ceruloplazmina – wskazania do wykonania badania

Głównym wskazaniem do badania stężenia ceruloplazminy we krwi jest podejrzenie choroby Wilsona. Jest to choroba genetyczna, w przebiegu której dochodzi do nadmiernego gromadzenia się miedzi w tkankach m.in. wątroby i mózgu. Może dawać objawy ze strony przewodu pokarmowego oraz neurologicznego, tj. zażółcenie skóry, przewlekłe zmęczenie, powiększenie wątroby, trudności z poruszaniem się i komunikowaniem. Na badanie kierowani się również pacjenci, w których rodzinie występowały przypadki Choroby Wilsona, nawet jeśli u nich aktualnie nie występują żadne objawy.

W przypadku dzieci oznaczenie ceruloplazminy wykonuje się również w diagnostyce innej, bardzo choroby genetycznej, choroby Menkesa. Podobnie jak choroba Wilsona jest ona związana z zaburzonym metabolizmem miedzi. Charakteryzuje się głównie zmianami neurodegeneracyjnymi, patologiami tkanki łącznej, a także bardzo przerzedzonymi, kręconymi włosami.

Lekarz może zlecić badanie ceruloplazminy również w innych sytuacjach m.in.:

• u pacjentów z silną niedokrwistością,
• w przypadku mdłości, bólów brzucha,
• w przebiegu żółtaczki,
• u pacjentów z objawami neurologicznymi takimi jak zmiany zachowania, drgawki, trudności z chodzeniem,
• w przypadku niedożywienia, silnych zaburzeń wchłaniania,

Ceruloplazmina – przeciwwskazania

Badanie stężenia ceruloplazminy we krwi jest metodą bezpieczną i nieinwazyjną. U zdecydowanej większości pacjentów nie występują żadne przeciwwskazania do wykonania tego badania. Nieliczne sytuacje, które mogą stanowić względne przeciwwskazania do pobrania krwi to:

• przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych,
• skaza krwotoczna,
• problemy dermatologiczne, zakażenia i ropnie skórne.

Mimo to nawet we wspomnianych sytuacjach najczęściej można wykonać badanie ceruloplazminy przy dobrej współpracy pacjenta z zespołem medycznym.

Ceruloplazmina – przygotowanie do badania

Przed badaniem stężenia ceruloplazminy nie musisz wprowadzać żadnych zmian, ani specjalnie się do niego przygotowywać. Na badanie powinieneś zgłosić się rano, na czczo, czyli ok. 8-12 godzin po spożyciu ostatniego posiłku. W dniu poprzedzającym badanie unikaj alkoholu. Przed badaniem możesz wypić niewielką ilość wody. Postaraj się też nie podejmować żadnej aktywności fizycznej. 15 min. bezpośrednio przed badaniem najlepiej spędzić w spoczynku.

Ceruloplazmina – przebieg badania

Badanie poziomu ceruloplazminy niczym nie różni się od rutynowego pobrania krwi np. w celu badania morfologicznego. Pierwszym etapem jest zdezynfekowanie skóry przez pielęgniarkę i założenie opaski uciskowej. Następnie za pomocą cienkiej igły, z żyły łokciowej pobierana jest niewielka ilość krwi do specjalnej probówki. Samo pobranie trwa kilka sekund. Przez kilka minut po badaniu powinieneś uciskać miejsce wkłucia jałowym gazikiem, a następnie możesz wrócić do swoich codziennych zajęć.

Ceruloplazmina – skutki uboczne i powikłania

Badanie poziomu ceruloplazminy we krwi nie wiąże się z ryzykiem dla zdrowia ani życia. Ewentualne skutki uboczne lub powikłania występują niezwykle rzadko i obejmują możliwe problemy związane z pobraniem krwi. W miejscu wkłucia może pojawić się siniak, krwiak lub niewielki dyskomfort, które powinny jednak ustąpić w ciągu kilku dni po badaniu. Jednak jeśli zaobserwujesz jakiekolwiek dolegliwości np. silne, nieustępujące zmiany skórne, obrzęk żyły czy gorączkę, koniecznie skonsultuj się z lekarzem.