USG węzłów chłonnych – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

USG węzłów chłonnych – co to za badanie?

Węzły chłonne to struktury, które znajdują się w niemal całym organizmie, jednak największe ich skupiska występują w okolicach dołu pachowego, pachwin, na szyi, za uszami i pod żuchwą. Pełnią szereg ważnych funkcji – są elementem układu limfatycznego, który jest kluczową częścią układu odpornościowego organizmu. Węzły chłonne w połączeniu z naczyniami chłonnymi przewodzą limfę, czyli przefiltrowane białka osocza, z powrotem do układu krążenia.

USG węzłów chłonnych należy do diagnostycznych badań obrazowych, które pozwala ocenić strukturę i wielkość miąższu węzłów chłonnych, określić ich echogeniczność oraz ukrwienie (w tym celu wykonuje się USG Doppler). Wykrywa również większość zmian patologicznych w obrębie tych struktur. W badaniu ultrasonograficznym wykorzystuje się właściwości fal ultradźwiękowych (rodzaj fal akustycznych niesłyszalnych dla ludzkiego ucha), które są nieszkodliwe dla tkanek organizmu. Emitowane są one przez głowicę ultrasonografu (specjalne urządzenie do przeprowadzania badań USG) w bezpośrednim kontakcie do skóry. Fale ultradźwiękowe swobodnie pokonują kolejne warstwy skóry i rozchodzą się wewnątrz badanego obszaru. Napotykając na kości, mięśnie, organy oraz inne struktury o różnej gęstości i twardości, odbijają się pod różnym kątem i wracają do głowicy. Tam są zbierane i przetwarzane na impulsy elektryczne, dzięki czemu powstaje charakterystyczny obraz szarych plam, który można zaobserwować na ekranie ultrasonografu.

USG węzłów chłonnych obrazuje badane struktury w czasie rzeczywistym. W razie potrzeby lekarz przeprowadzający procedurę może wykonać zdjęcia wybranych obszarów, dokonać dokładnych pomiarów, przybliżyć obraz. Dzięki tym funkcjom USG węzłów chłonnych dostarcza szczegółowych danych i umożliwia postawienie właściwej diagnozy.

Za pomocą ultrasonografu najczęściej bada się węzły:

• pachowe,
• krezkowe,
• pachwinowe,
• okolic szyi,
• nad- i podobojczykowe.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

USG węzłów chłonnych pozwala zlokalizować wszelkie nieprawidłowości i stwierdzić, czy mają one charakter nowotworowy, czy są konsekwencją stanów zapalnych, czy jest to torbiel, ropień lub cysta. Nieprawidłowości wychwycone w badaniu ultrasonograficznym mogą wskazywać na:

• choroby bakteryjne – np. gruźlicę, zakażenie gronkowcem,
• poważne choroby wirusowe, tj. zakażenie wirusem HIV, mononukleoza zakaźna,
• choroby autoimmunologiczne, np. toczeń układowy,
• toksoplasmozę,
• choroby nowotworowe.

Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

Na wynik badania w dużej mierze wpływają umiejętności lekarza wykonującego USG i sprzęt, na którym pracuje. Polskie Towarzystwo Ultrasonografii przyznaje certyfikaty poświadczające posiadanie odpowiednich kompetencji przez specjalistę. Udziela również akredytacji dla sprzętów spełniających określone normy.

USG węzłów chłonnych – wskazania do wykonania badania

Na USG węzłów chłonnych z pewnością zostaniesz pokierowany, jeżeli w badaniu palpacyjnym lekarz wykryje jakieś nieprawidłowości – wyczuje guzki, tkliwość lub powiększenie danych struktur. Do innych wskazań wykonania badania ultrasonograficznego należą:

• bolesność uciskowa,
• zmiany dermatologiczne wokół określonych węzłów chłonnych bez wyraźnej przyczyny,
• planowana biopsja,
• kontrola w kierunku przerzutów nowotworowych,
• ból w okolicach węzłów chłonnych.

USG węzłów chłonnych – przeciwwskazania

Badanie opiera się na właściwościach fal ultradźwiękowych i podczas jego wykonywania zostaniesz poddany ekspozycji na te fale. Na szczęście są one obojętne dla ludzkiego zdrowia, dlatego USG mogą wykonywać nawet osoby szczególnie wrażliwe, takie jak kobiety w ciąży, małe dzieci, pacjenci z osłabioną odpornością. Jedyne przeciwwskazanie do wykonania USG węzłów chłonnych wiąże się z potrzebą przyłożenia głowicy sondy bezpośrednio do powierzchni skóry. Jeżeli masz otwarte rany, poparzenia lub owrzodzenia, może stanowić to przeciwwskazanie do przeprowadzenia USG lub wskazanie do odłożenia badania w czasie.

USG węzłów chłonnych – przygotowanie do badania

USG węzłów chłonnych jest badaniem nieinwazyjnym, niewymagającym zastosowania znieczulenia czy narkozy. W związku z tym nie musisz się do niego w szczególny sposób przygotowywać. Możesz je wykonać na czczo lub bezpośrednio po posiłku, rano lub w ciągu dnia – nie wpłynie to znacząco na wynik badania (wyjątek stanowi USG węzłów chłonnych zlokalizowanych w brzuchu – badanie to musisz wykonać na czczo).

Do gabinetu przyjdź w wygodnym ubraniu, które nie będzie stanowiło przeszkody w odsłonięciu badanego obszaru. Kobiety powinny stawić się bez biżuterii (naszyjniki, długie koczyki), mężczyźni natomiast powinni zgolić lub mocno przystrzyc zarost. W każdym przypadku wskazane jest zabranie wyników dotychczasowych badań USG lub innych obrazujących dane struktury.

USG węzłów chłonnych – przebieg badania

Badanie ultrasonograficzne trwa z reguły od 15 do 30 minut. Przed przystąpieniem do niego lekarz przeprowadzi z Tobą krótką ankietę dotyczącą zgłaszanych dolegliwości, przebytych chorób, operacji i wykonanych dotychczas badań.

Następnie poprosi Cię o położenie się na leżance w wygodnej pozycji, w której zostaniesz do końca procedury (chyba że badane będą węzły chłonne zlokalizowane w dole pachowym – wtedy musisz założyć ręce za głowę). Po odsłonięciu badanego obszaru posmaruje skórę specjalnym żelem, który ułatwia przesuwanie głowicy. W czasie USG lekarz wielokrotnie przesuwa głowicę, przykłada ją pod różnym kątem, czasami dociska do badanej struktury. Uzyskuje w ten sposób jak najdokładniejszy obraz, który stanowi wynik badania.

Po zakończeniu USG przekaże Ci zdjęcia poszczególnych struktur oraz szczegółowy opis, z którym będziesz mógł udać się do lekarza specjalisty. Po badaniach ultrasonograficznych możesz od razu powrócić do normalnej aktywności.

USG węzłów chłonnych – skutki uboczne i powikłania

USG węzłów chłonnych to badanie całkowicie bezpieczne, które nie wiąże się z żadnymi powikłaniami czy skutkami ubocznymi. Ekspozycja na fale ultradźwiękowe powtarzana nawet w krótkich odstępach czasu nie powoduje dolegliwości nawet u osób szczególnie wrażliwych. Jedyna nieprzyjemność wiąże się z dotykiem głowicy do węzłów chłonnych, które są tkliwe, powiększone i bolesne. USG może te objawy dodatkowo potęgować.