Kto to jest patomorfolog?
Patomorfolog zajmuje się badaniem zmian patologicznych w tkankach i komórkach ludzkiego organizmu za pomocą metod mikroskopowych, biochemicznych, molekularnych i innych technik laboratoryjnych. Patomorfologia umożliwia precyzyjne diagnozowanie wielu chorób, m.in. nowotworów, chorób zakaźnych czy procesów zapalnych. Specjalistyczne badania dostarczają informacji niezbędnych nie tylko do określenia typu choroby, ale również stopnia zaawansowania i rokowań. To niezwykle istotne informacje uwzględniane przy opracowywaniu planu leczenia. Patomorfolog przeprowadza również badania (autopsyjne) pośmiertne, które pozwalają na ustalenie przyczyny zgonu.
Patomorfolog – czym się zajmuje?
Patomorfolog wykrywa i identyfikuje zmiany chorobowe w tkankach oraz komórkach pobranych od pacjenta. Szczegółowy zakres pracy patomorfologa obejmuje:
- analizę materiału biopsji – próbek tkankowych pobranych w celu diagnozy,
- badanie preparatów chirurgicznych – tkanki usuniętej podczas operacji,
- ocenę cytologiczną wymazów – wykrywanie zmian nowotworowych i innych chorób na poziomie komórkowym,
- interpretację wyników badań molekularnych – określają obecność markerów genetycznych,
- wykonywanie autopsji – pomaga w ustaleniu przyczyny zgonu; w niektórych przypadkach pozwala zrozumieć procesy chorobowe i może mieć znaczenie dla diagnostyki i leczenia chorób dziedzicznych w rodzinie.
Z jakimi materiałami i w jakim celu kieruje się do patomorfologa?
Pacjenci nie mają bezpośredniego kontaktu z patomorfologami. Lekarz otrzymuje jedynie materiał biologiczny pobrany przez lekarza innej specjalizacji (np. chirurga, onkologa, gastroenterologa, ginekologa). Uzyskiwane z nich preparaty umożliwiają przeprowadzenia badań patomorfologicznych i odgrywają istotną rolę w procesie diagnostycznym oraz leczniczym. Tkanki i komórki pobrane od pacjenta przekazywane są patomorfologom w celu:
- zdiagnozowania (lub wykluczenia) zmian patologicznych – np. w materiale z biopsji, cytologii czy operacji,
- określenia stopnia zaawansowania choroby i jej charakteru (łagodny czy złośliwy),
- uzyskania informacji dotyczących rokowań,
- monitorowania postępów leczenia i oceny efektów terapii.
Jak wygląda proces diagnozowania przez patomorfologa?
Patomorfolog po otrzymaniu materiału biologicznego przygotowuje go do analizy. W zależności od rodzaju (tkanki, komórki) proces obejmuje m.in. utrwalenie, wycięcie, barwienie czy osadzenie w parafinie. Następnie może wykonać przekroje tkankowe, które są badane pod mikroskopem. Patomorfolog ocenia morfologię tkanek i komórek, szukając nieprawidłowości lub zmian charakterystycznych dla określonej choroby. Raport z badania zawiera szczegółowy opis zmian patologicznych oraz, w przypadku nowotworów, informacje o typie, a zwykle również stopniu zaawansowania choroby.
Patomorfolog – jakie badania może zlecić?
Zdarza się, że podstawowe badania mikroskopowe nie pozwalają na precyzyjne rozpoznanie lub wskazują na nieprawidłowości, które wymagają bardziej szczegółowych informacji. W takiej sytuacji patomorfolog może zlecić lub przeprowadzić dodatkowe badania, takie jak:
- immunohistochemia – pozwala na wykrycie określonych białek w tkankach, charakterystycznych dla niektórych typów komórek nowotworowych (stosuje się przeciwciała charakterystyczne dla określonego antygenu),
- badania molekularne – również testy na mutacje genetyczne, które są ważne przy diagnostyce i doborze terapii celowanych,
- FISH (fluorescencyjna hybrydyzacja in situ) – służy do analizy zmian chromosomalnych w komórkach nowotworowych.
Co po otrzymaniu wyników od patomorfologa?
Po otrzymaniu opisu od patomorfologa lekarz prowadzący pacjenta analizuje wyniki badania i na ich podstawie podejmuje decyzje dotyczące dalszego leczenia. Prawidłowe wyniki badań patomorfologicznych pozwalają często na zakończenie procesu leczenia lub wymagają jedynie wizyt kontrolnych. W przypadku zmian patologicznych dalsze postępowanie zależy przede wszystkim od rodzaju nieprawidłowości. Wyniki mogą wiązać się z koniecznością podjęcia specjalistycznego leczenia (np. chemioterapii, radioterapii), zmiany schematu dotychczasowej terapii, wykonania dodatkowych badań. Mogą też umożliwić wprowadzenie terapii celowanej.
