Wizytacja stanowiska pracy – pielęgniarka

Wizytacja stanowiska pracy przez pielęgniarkę medycyny pracy pozwala lepiej poznać warunki, w jakich pracownicy wykonują swoje codzienne obowiązki, oraz zwrócić uwagę na czynniki mogące mieć znaczenie dla ich zdrowia. Bezpośrednia obserwacja środowiska pracy może ułatwić identyfikację obciążeń, zagrożeń i potrzeb profilaktycznych, a następnie pomóc w planowaniu działań wspierających zdrowie i bezpieczeństwo zespołu.

Pielęgniarki należą do osób wykonujących zadania służby medycyny pracy. Sama służba medycyny pracy została powołana między innymi po to, aby ograniczać niekorzystny wpływ środowiska i sposobu wykonywania pracy na zdrowie osób pracujących. Jej zadania obejmują współdziałanie z pracodawcą przy rozpoznawaniu czynników występujących w miejscu pracy oraz ocenie ryzyka zawodowego.

Na czym polega wizytacja stanowiska pracy przez pielęgniarkę?

Wizytacja polega na bezpośrednim zapoznaniu się z miejscem i sposobem wykonywania pracy. Pielęgniarka może dzięki temu zobaczyć warunki, których nie zawsze da się w pełni opisać w dokumentacji, skierowaniach na badania czy rozmowie z pracodawcą.

Ustawa o służbie medycyny pracy przewiduje, że w ramach współpracy z jednostką medycyny pracy pracodawca powinien zapewnić możliwość przeglądu stanowisk pracy w celu dokonania oceny warunków pracy.

W praktyce wizytacja może obejmować obserwację:

• sposobu organizacji pracy,
• wykonywanych przez pracowników czynności,
• obciążenia fizycznego,
• pozycji przyjmowanej podczas pracy,
• powtarzalności wykonywanych ruchów,
• występujących czynników szkodliwych lub uciążliwych,
• stosowanych środków ochrony,
• warunków mogących wpływać na bezpieczeństwo i zdrowie pracowników.

Dokładny zakres wizytacji zależy od rodzaju przedsiębiorstwa i specyfiki danego stanowiska. Inne elementy mogą mieć znaczenie w biurze, inne na hali produkcyjnej, w magazynie, laboratorium czy zakładzie usługowym.

Jaką rolę pełni pielęgniarka medycyny pracy?

Pielęgniarka medycyny pracy patrzy na stanowisko przede wszystkim z perspektywy profilaktyki zdrowotnej.

Do zadań służby medycyny pracy należy między innymi współdziałanie z pracodawcą w rozpoznawaniu i ocenie czynników środowiska pracy oraz sposobów wykonywania obowiązków, które mogą mieć niekorzystny wpływ na zdrowie. Służba medycyny pracy uczestniczy również w działaniach dotyczących ryzyka zawodowego i informowaniu o jego możliwych następstwach zdrowotnych.

Pielęgniarka może dzięki temu zwrócić uwagę nie tylko na bezpośrednie zagrożenie wypadkiem, ale również na obciążenia, które działają stopniowo i mogą wpływać na zdrowie w dłuższej perspektywie.

Mogą to być na przykład:

• długotrwała praca w wymuszonej pozycji,
• powtarzalne ruchy,
• duże obciążenie fizyczne,
• kontakt z określonymi czynnikami środowiska pracy,
• nieprawidłowa organizacja stanowiska,
• potrzeba wzmocnienia działań z zakresu profilaktyki lub edukacji zdrowotnej.

Profilaktyka i edukacja zdrowotna

Rola pielęgniarki medycyny pracy nie musi ograniczać się do samego zauważenia potencjalnego problemu. Zadania służby medycyny pracy obejmują również promocję zdrowia, inicjowanie działań pracodawcy służących ochronie zdrowia pracowników oraz informowanie o sposobach zmniejszania ryzyka zawodowego.

Wizytacja może więc pomagać w określeniu, jakie działania edukacyjne lub profilaktyczne byłyby najbardziej przydatne dla konkretnego zespołu.

W zależności od charakteru pracy mogą one dotyczyć między innymi:

• ergonomii,
• właściwego sposobu wykonywania określonych czynności,
• profilaktyki przeciążeń,
• ograniczania ekspozycji na szkodliwe czynniki,
• stosowania środków ochrony,
• zasad pierwszej pomocy,
• promocji zdrowia w miejscu pracy.

Co może być oceniane podczas wizytacji?

Nie istnieje jeden identyczny schemat wizytacji odpowiedni dla każdego zakładu pracy. Zakres obserwacji powinien wynikać z rzeczywistych warunków zatrudnienia.

Pielęgniarka może zwracać uwagę między innymi na czynniki:

Fizyczne

W zależności od stanowiska mogą to być na przykład hałas, drgania, temperatura, warunki mikroklimatyczne czy inne elementy środowiska wpływające na komfort i zdrowie pracownika.

Ergonomiczne

Istotne mogą być pozycja ciała, sposób organizacji stanowiska, konieczność podnoszenia lub przemieszczania ciężarów, częstotliwość wykonywania powtarzalnych czynności czy możliwość odpowiedniego dostosowania miejsca pracy.

Chemiczne i biologiczne

Na niektórych stanowiskach znaczenie może mieć kontakt z substancjami chemicznymi, pyłami, materiałami biologicznymi lub innymi czynnikami wymagającymi odpowiedniej profilaktyki i ochrony.

Związane z organizacją pracy

Znaczenie dla zdrowia może mieć również sposób organizacji wykonywanych zadań, tempo pracy, możliwość regeneracji czy charakter występujących obciążeń.

Nie każda wizytacja będzie obejmowała wszystkie te obszary. Jej celem jest przede wszystkim rozpoznanie tych elementów, które rzeczywiście występują w danym środowisku pracy.

Wizytacja pielęgniarki a ocena ryzyka zawodowego

Wizytacja może dostarczać informacji przydatnych podczas działań związanych z ryzykiem zawodowym, ale nie zastępuje formalnej oceny ryzyka wykonywanej przez pracodawcę.

Kodeks pracy wskazuje jednoznacznie, że to pracodawca ma obowiązek oceniać i dokumentować ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą, stosować odpowiednie środki profilaktyczne oraz informować pracowników o zagrożeniach.

Służba medycyny pracy pełni natomiast funkcję wspierającą. Jej przedstawiciele mogą pomagać spojrzeć na rozpoznane zagrożenia pod kątem możliwych konsekwencji dla zdrowia.

Dzięki temu wiedza techniczna i organizacyjna może zostać uzupełniona o perspektywę medyczną oraz profilaktyczną.

Czy wizytacja jest kontrolą pracodawcy?

Nie. Wizytacja wykonywana w ramach medycyny pracy nie powinna być utożsamiana z kontrolą przeprowadzaną przez Państwową Inspekcję Pracy lub inne organy nadzoru.

Jej podstawowym zadaniem nie jest wyszukiwanie uchybień w celu nałożenia sankcji, lecz poznanie środowiska pracy i wspieranie ochrony zdrowia pracowników.

Może ona służyć przede wszystkim:

• rozpoznaniu występujących narażeń,
• lepszemu zrozumieniu sposobu wykonywania pracy,
• wskazaniu obszarów wymagających profilaktyki,
• wymianie informacji między pracodawcą a służbą medycyny pracy,
• planowaniu działań prozdrowotnych,
• wspieraniu ograniczania ryzyka zawodowego.

Osoby realizujące zadania służby medycyny pracy są przy tym ustawowo niezależne od pracodawców i pracowników podczas wykonywania swoich czynności zawodowych.

Wizytacja pielęgniarki a wizytacja lekarza medycyny pracy

Obie usługi mogą dotyczyć tego samego środowiska pracy, ale kompetencje pielęgniarki i lekarza nie są identyczne.

Pielęgniarka może realizować określone ustawowo zadania służby medycyny pracy związane między innymi z profilaktyką, rozpoznawaniem zagrożeń, promocją zdrowia czy współpracą z pracodawcą.

Nie należy jednak utożsamiać jej wizytacji z badaniem lekarskim ani z wydawaniem orzeczenia o zdolności do pracy. Badania wstępne, okresowe i kontrolne oraz orzecznictwo przewidziane w Kodeksie pracy należą do zadań realizowanych przez odpowiednio uprawnionych lekarzy.

Wizytacja pielęgniarki może natomiast stanowić wartościowy element szerszej współpracy zespołu medycyny pracy z przedsiębiorstwem.

Co daje pracodawcy wizytacja pielęgniarki medycyny pracy?

Bezpośrednie poznanie środowiska pracy pomaga lepiej dopasować działania profilaktyczne do rzeczywistych potrzeb zatrudnionych osób.

Wizytacja może wspierać pracodawcę w:

• rozpoznawaniu problemów wpływających na zdrowie pracowników,
• identyfikowaniu potrzeb z zakresu profilaktyki,
• planowaniu edukacji zdrowotnej,
• rozwijaniu działań dotyczących ergonomii,
• poprawie współpracy z jednostką medycyny pracy,
• ograniczaniu niekorzystnego wpływu środowiska pracy na zdrowie,
• planowaniu działań z zakresu promocji zdrowia i pierwszej pomocy.

Daje również możliwość zestawienia informacji znajdujących się w dokumentacji z tym, jak praca wygląda w codziennej praktyce.

Dlaczego wizytacja stanowiska pracy jest ważna?

Ochrona zdrowia pracowników nie kończy się na wykonywaniu badań wstępnych, okresowych i kontrolnych. Ważne jest również rozpoznawanie warunków, które mogą wpływać na zdrowie podczas wielogodzinnego, powtarzanego wykonywania obowiązków.

Wizytacja stanowiska pracy przez pielęgniarkę medycyny pracy pozwala spojrzeć na środowisko zawodowe z perspektywy profilaktyki. Może pomóc wcześniej zauważyć niekorzystne obciążenia, lepiej zaplanować działania edukacyjne i wspierać pracodawcę w tworzeniu warunków bardziej sprzyjających zdrowiu.

Jest więc elementem współpracy między zakładem pracy a służbą medycyny pracy, której nadrzędnym celem jest ograniczanie negatywnego wpływu pracy na zdrowie oraz wspieranie bezpiecznego i zdrowego środowiska zawodowego.