Według badania przeprowadzonego przez Szlachetną Paczkę aż 86 proc. Polaków uważa, że bycie wolontariuszem to powód do dumy oraz doskonały sposób, aby zdobyć nowe doświadczenia i kompetencje. Ale czy równie wielu robi coś w tym kierunku? W badaniu CBOS „Aktywności i doświadczenia Polaków w 2022 roku” wolontariat deklarowało zaledwie 8 proc. ankietowanych i w większości byli to ci najmłodsi (18-24 lata), czyli uczniowie i studenci.
Znacznie więcej Polaków, bo aż 71 proc., przekazało w 2022 roku pieniądze na cele dobroczynne, a 22 proc. na taki sam cel przeznaczyło swoje usługi lub pracę (np. rolnicy, przedsiębiorcy). Trzeba jednak wziąć pod uwagę, że rok 2022 był wyjątkowy – ogromną chęć pomagania wzbudziła w Polakach wojna w Ukrainie, a wielu z nas było w jakimś stopniu zaangażowanych w pomoc dla uchodźców. Najbardziej intensywny pod tym względem był okres od 21 lutego do 20 marca 2022 roku – w tym czasie aż 37 proc. Polaków w wieku 15-89 lat zdecydowało się dać coś od siebie potrzebującym (dane GUS „Wolontariat w 2022 r.”), co stanowi najwyższy odsetek od ponad dekady.
Niedawno obserwowaliśmy natomiast zryw solidarności Polaków w związku z wrześniową powodzią na Dolnym Śląsku. Ciężka fizyczna praca przy ratowaniu zalanych przez wodę budynków, układanie worków z piaskiem, dowożenie wody, żywności, paliwa i sprzętu, ratowanie zwierząt domowych i ogromna pomoc materialna – tak pomagali Polacy we wrześniu tego roku.
Co nam daje wolontariat?
Wolontariat niesie korzyści dla obu stron – pomoc dla osób potrzebujących wsparcia oraz rozwój osobisty wolontariusza. Angażując się w działania charytatywne, sprawiamy, że życie innych ludzi staje się lżejsze, a jednocześnie wzbogacamy nasze własne.
Wolontariusze:
- uczą się empatii, obcując z cierpieniem innych ludzi, widząc z bliska ich problemy,
- uczą się zarządzania czasem i dobrej organizacji pracy,
- wchodzą w interakcje społeczne, uczą się pracy zespołowej,
- rozwijają umiejętność współpracy z ludźmi z różnych środowisk i kultur,
- odkrywają swoje mocne i słabe strony,
- zwiększają swoją samoocenę i pewność siebie poprzez realizację zadań i pomoc innym,
- uczą się wytrwałości i cierpliwości,
- zdobywają doświadczenie w radzeniu sobie ze stresem i z wyzwaniami,
- stają się odpowiedzialni za podejmowane przez siebie decyzje i działania,
- budują sieć kontaktów społecznych, która może mieć wpływ na ich dalszy rozwój zawodowy i osobisty.
Jak mądrze pomagać?
Wolontariat może być koordynowany przez organizacje, fundacje i stowarzyszenia z ustalonymi strukturami i programami wsparcia lub mieć charakter nieformalny, stanowiąc oddolną inicjatywę wolontariusza lub grupy znajomych. W Polsce osoby, które chcą zostać wolontariuszami, mają bardzo dużo możliwości do wyboru, a to tylko niektóre z nich:
- pomoc w organizacjach charytatywnych – zaangażowanie w działalność organizacji pozarządowych, fundacji i stowarzyszeń, praca jako koordynator akcji, pomoc w organizacji zbiórek, wspieranie bieżących działań instytucji, np. przez pracę biurową lub kontakt z darczyńcami;
- wolontariat w szpitalach – w wielu placówkach medycznych wolontariusze pomagają pacjentom, wspierając ich nie tylko emocjonalnie, ale również praktycznie. Mogą to być zajęcia dla hospitalizowanych dzieci lub pomoc dla ich rodziców (np. robienie drobnych zakupów lub zastępowanie ich przy łóżku dziecka), zapewnianie towarzystwa starszym pacjentom, czytanie na głos książek, gra w planszówki i wiele innych. Wolontariusze czasami pomagają także w działaniach administracyjnych lub wspierają personel medyczny;
- pomoc w schroniskach i fundacjach dla zwierząt – dbanie o dobrostan zwierzaków, pomoc w organizowaniu adopcji i zbiórek, udział w kampaniach edukacyjnych, kontakt z potencjalnymi adoptującymi, kontrole poadopcyjne;
- wolontariat środowiskowy – może obejmować akcje sprzątania lasów, rzek czy plaż, sadzenie drzew oraz zwiększanie świadomości ekologicznej;
- wsparcie dla seniorów – wolontariat w domach opieki lub w ramach sąsiedzkiej pomocy to doskonała opcja dla osób, które lubią towarzystwo seniorów. Wolontariusze mogą spędzać czas na rozmowach, pomagać w zakupach, organizować zajęcia rekreacyjne, które wzbogacają życie samotnych osób;
- wsparcie osób z niepełnosprawnościami – nieoceniona pomoc dla osób, które zmagają się z różnymi ograniczeniami fizycznymi, sensorycznymi czy intelektualnymi. Wolontariusze mogą pomagać im w codziennych czynnościach, takich jak poruszanie się, zakupy czy wizyty u lekarza, a także wspierać je w integracji społecznej, np. zabierając na wydarzenia kulturalne;
- wolontariat w szkołach i instytucjach edukacyjnych – wolontariusze mogą pomagać w organizowaniu zajęć pozalekcyjnych, dawać korepetycje słabszym uczniom, brać udział w programach mentorskich. To okazja do dzielenia się wiedzą i doświadczeniem z młodszym pokoleniem;
- pomoc w organizacji wydarzeń kulturalnych – organizacja festiwali czy koncertów często wymaga wsparcia wolontariuszy, którzy pomagają w logistyce, obsłudze gości czy obsłudze technicznej. To świetna opcja dla osób, które chcą zaangażować się w życie kulturalne swojego miasta, a nagrodą za ich pracę jest bezpłatne uczestnictwo w wydarzeniach (np. kilkudniowych festiwalach muzycznych);
- wsparcie dla uchodźców – wolontariusze mogą pomagać w tłumaczeniach, organizacji pomocy prawnej, zbiórkach odzieży czy żywności, a także w integracji społecznej uchodźców;
- pomoc w schroniskach dla bezdomnych – wolontariusze mogą wspierać osoby w kryzysie bezdomności, dostarczając im (samodzielnie lub poprzez organizacje pomocowe) żywność i ubrania. Wsparcie może obejmować również pomoc w znalezieniu pracy i uzyskaniu samodzielności;
- pomoc międzynarodowa – osoby chętne mogą angażować się w programy pomocy humanitarnej i rozwojowej za granicą. Działania te obejmują pomoc w krajach rozwijających się, wspieranie lokalnych społeczności, fauny i flory oraz uczestnictwo w projektach edukacyjnych i zdrowotnych. Wyjazdy trwają zazwyczaj cztery tygodnie, podczas których wolontariusze mają zwykle zapewnione zakwaterowanie i wyżywienie, a na miejscu wykonują nieodpłatną pracę.
Kto może zostać wolontariuszem?
Wolontariuszem może zostać niemal każdy, niezależnie od wieku, wykształcenia czy doświadczenia zawodowego. Ważne są przede wszystkim chęci, motywacja do działania i gotowość bezinteresownego niesienia pomocy innym.
Osoby młode często angażują się w wolontariat szkolny, studencki czy w ramach różnych organizacji młodzieżowych, zdobywając pierwsze doświadczenia zawodowe oraz rozwijając umiejętności społeczne. Ósmoklasiści za określoną liczbę godzin przepracowanych na rzecz osób potrzebujących lub instytucji kulturalnych mogą otrzymać dodatkowe punkty, które mają znaczenie w rekrutacji do szkół średnich.
Dorośli mogą dzielić się swoim czasem i kompetencjami zawodowymi, a seniorzy doskonale sprawdzają się w obszarach, w których ich doświadczenie życiowe i wiedza mogą przynieść korzyści innym. W wielu przypadkach wolontariuszem może zostać również osoba z niepełnosprawnością, o ile charakter pracy wolontariackiej jest dostosowany do jej możliwości. Wolontariat jest właściwie dla każdego – wystarczy chcieć.
Poszukaj w internecie:
http://wolontariat.org.pl
lub zadzwoń:
Ogólnopolska Sieć Centrów Wolontariatu:
bezpłatna infolinia 0 800 300 594
