Kalprotektyna to białko obecne w białych krwinkach, które jest wydzielane podczas stanów zapalnych przewodu pokarmowego. Badanie poziomu kalprotektyny w kale stało się istotnym narzędziem diagnostycznym w monitorowaniu chorób zapalnych jelit, zwłaszcza choroby Crohna i wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. U zdrowych osób ilość kalprotektyny w kale jest niewielka. Jednak w przypadku stanów zapalnych jelit, np. owrzodzenia czy zapalenia błony śluzowej, dochodzi do uwolnienia większych ilości tego białka. Decyzję o zleceniu badania kalprotektyny oraz interpretację wyników powinien podejmować lekarz gastroenterolog, który uwzględni wszelkie istotne elementy historii klinicznej pacjenta i dodatkowe badania diagnostyczne. Jakie są wskazania do przeprowadzenia badania kalprotektyny w kale? Sprawdź!
Kalprotektyna w kale – co to za badanie?
Badanie kalprotektyny w kale to diagnostyczny test mający na celu ocenę aktywności stanów zapalnych w obrębie przewodu pokarmowego, zwłaszcza w kontekście chorób zapalnych jelit takich jak choroba Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego.
Kalprotektyna to białko obecne głównie w neutrofilach, czyli rodzaju białych krwinek zaangażowanych w reakcje zapalne. W sytuacji występowania stanu zapalnego w obrębie jelit komórki te uwalniają kalprotektynę, a jej stężenie w kale wzrasta. Badanie poziomu kalprotektyny umożliwia więc ocenę stopnia aktywności procesu zapalnego w jelitach, co może być istotne w diagnostyce i monitorowaniu wymienionych wcześniej chorób oraz ocenie skuteczności terapii.
Badanie kalprotektyny w kale jest stosunkowo łatwe do przeprowadzenia i ma pewną przewagę nad innymi metodami diagnostycznymi ze względu na swoją nieinwazyjność. Jednak decyzję o zleceniu tego badania powinien zawsze podejmować lekarz, który uwzględnia całość danych klinicznych pacjenta.
Kalprotektyna w kale – normy oraz interpretacja wyniku badania
Normy dla zawartości kalprotektyny w próbce kału mogą różnić się w zależności od laboratorium. Zazwyczaj przyjmuje się, że wynik od 50 do 150 μg/mg jest prawidłowy. Stężenie kalprotektyny wyższe niż 150-200 μg/mg może wskazywać na stan zapalny. Po odebraniu wyników badań wskazana jest konsultacja z lekarzem, który zadecyduje o dalszym postępowaniu.
Potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Wykrycie kalprotektyny w kale może wskazywać na występowanie zmian zapalnych w jelitach, a co za tym idzie – chorób zapalnych jelit, np. choroby Leśniewskiego-Crohna lub wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Obie te choroby cechują się przewlekłym i nawracającym stanem zapalnym przewodu pokarmowego.
Choroba Leśniewskiego-Crohna to przewlekła choroba zapalna jelit, która może dotyczyć dowolnej części przewodu pokarmowego, od jamy ustnej, aż do odbytu. Najczęściej jednak obejmuje jelito cienkie i grube. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to natomiast przewlekłe schorzenie zapalne, ograniczające się zwykle do śluzówki jelita grubego. Proces zapalny obejmuje często okrężnicę i odbytnicę.
Pozostałe przyczyny wzrostu stężenia kalprotektyny w kale to:
- nowotwory jelita grubego,
- choroby nowotworowe niezwiązane z przewodem pokarmowym,
- aktywne choroby reumatyczne,
- ostre zapalenie trzustki,
- marskość wątroby,
- zapalenie płuc.
Jeśli u pacjenta występują dolegliwości wskazujące na nieswoiste choroby zapalne jelit, a w próbce kału nie zostanie odnaleziona kalprotektyna, bardzo możliwe, że cierpi na IBS, czyli zespół jelita drażliwego. Jest to tzw. przewlekłe schorzenie czynnościowe, co oznacza, że w tkankach jelita nie występują zmiany biochemiczne ani organiczne.
Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania
Czynnikiem mogącym zafałszować wynik badania kalprotektyny w kale jest przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ).
Kalprotektyna w kale – wskazania do wykonania badania
Podstawowym wskazaniem do wykonania badania kalprotektyny w próbce kału jest szukanie przyczyn występowania niepożądanych objawów związanych z nieprawidłową pracą układu pokarmowego. Uciążliwe i zarazem niepokojące dolegliwości mogą dawać zarówno choroby zapalne, jak i czynnościowe i to na wczesnych etapach, przy czym mogą być one do siebie bardzo podobne.
W praktyce lekarz zleca badanie kalprotektyny w kale, jeśli ma podejrzenie występowania u pacjenta choroby Leśniewskiego-Crohna lubi wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. W obu przypadkach występują rozległe zmiany zapalne w jelitach oraz związane z nimi objawy i powikłania zdrowotne.
Wykonanie badania kalprotektyny w kale zalecane jest osobom, u których występują dolegliwości mogące wskazywać na organiczne lub czynnościowe schorzenia jelit. Do przeprowadzenia diagnostyki powinny skłonić przede wszystkim objawy takie jak:
- silne bóle brzucha ze skurczami,
- przewlekłe biegunki lub zaparcia,
- niepokojący wygląd stolca (np. zmiana zabarwienia, tłuszczowy charakter, odbarwienie),
- nieprawidłowa częstotliwość wypróżnień,
- przewlekłe wzdęcia,
- nudności.
Badanie kalprotektyny w kale często wykorzystywane jest też celem oceny skuteczności wdrożonego leczenia.
Potrzebujesz rzetelnej diagnostyki?
Zobacz, gdzie wykonasz to badanie w Świecie Zdrowia
Kalprotektyna w kale – przeciwwskazania
Nie ma przeciwwskazań do przeprowadzenia badania kalprotektyny w kale. Może je zrobić każdy, jeśli istnieje ku temu potrzeba.
Kalprotektyna w kale – przygotowanie do badania
Do badania kalprotektyny w kale nie trzeba się specjalnie przygotowywać ani przestrzegać żadnych zaleceń. Ważne jest jednak, aby prawidłowo pobrać materiał, o czym więcej poniżej.
Kalprotektyna w kale – przebieg badania
Chcąc uzyskać wiarygodne wyniki, należy przestrzegać pewnych zasad, aby prawidłowo pobrać próbkę do badania kalprotektyny w kale.
- Przygotuj specjalny pojemnik do pobrania próbki kału. Dostaniesz go w laboratorium diagnostycznym.
- Przed rozpoczęciem procedury dokładnie umyj ręce mydłem i wodą, następnie je dobrze osusz.
- Skorzystaj z toalety i wykonaj standardową defekację do wcześniej przygotowanego pojemnika lub na solidną nakładkę zrobioną z papieru toaletowego.
- Unikaj kontaktu próbki kału z moczem lub wodą z toalety podczas jej pobierania, aby jej nie zanieczyścić. Mogłoby to doprowadzić do zafałszowania wyników.
- Pobierz próbkę z różnych obszarów kału, aby uzyskać reprezentatywny materiał.
- Po pobraniu próbki dobrze zamknij pojemnik i prawidłowo go oznacz.
- Dostarcz próbkę do laboratorium w ciągu 2 godzin od jej pobrania. Jeśli nie masz takiej możliwości, przechowuj ją w lodówce (maksymalnie 48 godzin) i później dostarcz ją do laboratorium.
Kalprotektyna w kale – skutki uboczne i powikłania
Badanie kalprotektyny w kale jest całkowicie nieinwazyjne. Oznacza to, że nie niesie za sobą żadnych skutków ubocznych ani powikłań.
Bibliografia:
- Albrecht P., Znaczenie kalprotektyny w diagnostyce i ocenie wyników terapii w NZJ, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2014 (witryna internetowa:https://www.mp.pl/gastrologia/diagnostyka/101258,znaczenie-kalprotektyny-w-diagnostyce-i-ocenie-wynikow-terapii-w-nzj).
- Dziekiewicz M., Jak interpretować wyniki badania kalprotektyny w stolcu?, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2023 (witryna internetowa:https://www.mp.pl/pytania/pediatria/najnowsze-pytania/320722,jak-interpretowac-wyniki-badania-kalprotektyny-w-stolcu).
