Kreatynina – na czym polega badanie?
Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej do analizy laboratoryjnej. Kreatynina to białko, które jest syntetyzowane w wątrobie, a jej funkcją jest przede wszystkim magazynowanie energii potrzebnej mięśniom.
W jaki sposób pozwala więc ocenić pracę czynnościową nerek?
Otóż kreatynina nie wiąże się z innymi białkami występującymi we krwi i samodzielnie jest filtrowana przez kłębuszek nerkowy, a następnie wydalana z organizmu wraz z moczem. To właśnie etap filtrowania jest kluczowy – nerki są tym narządem, w którym odbywają się wszelkie procesy filtracji.
Jeśli praca tego narządu jest zaburzona czy nerki są niewydolne, to wówczas widoczne jest w stężeniu m.in. kreatyniny.
Badanie to jest pierwszym krokiem w kierunku diagnostyki chorób nerek, w kolejnych etapach, w zależności od wyników, lekarz może zlecić m.in. diagnostykę obrazową. W tym przypadku oznaczenie poziomu kreatyniny również jest istotne, gdyż pozwala podjąć decyzję odnośnie do zastosowania kontrastu w badaniach obrazowych nerek.
Kreatynina – normy, interpretacja wyników
Normy referencyjne dla kreatyniny mieszczą się w przedziale: 53–115 µmol/l.
Warto jednak pamiętać o tym, że nieco inaczej poziom tej substancji może kształtować się u kobiet i u mężczyzn, a także u osób aktywnych fizycznie. Intensywna aktywność fizyczna wpływa na większe stężenie kreatyniny we krwi.
Przy interpretacji wyników należy wziąć pod uwagę również fakt, iż laboratoria korzystają z różnych metod diagnostycznych i mogą przyjmować nieco inne wartości referencyjne. Dlatego otrzymane wyniki badań zawsze należy skonsultować z lekarzem.
Możliwe przyczyny odchyleń od normy
Za odchylenia od normy uznaje się wyniki poniżej normy lub powyżej. Sytuacja, gdy mamy do czynienia z podwyższonym wynikiem kreatyniny, sugeruje gorszą pracę nerek.
Główne przyczyny to:
- ostra niewydolność nerek,
- przewlekła niewydolność nerek,
- kwasica ketonowa,
- rabdomioliza (intensywny rozpad tkanki mięśniowej).
Oprócz tego wynik powyżej normy można zaobserwować u osób odwodnionych, a także przyjmujących niektóre leki. Dlatego zawsze należy poinformować specjalistę o przyjmowanych farmaceutykach.
Przy jednorazowym badaniu podwyższony poziom kreatyniny może wynikać np. z aktywności fizycznej, uprawianej na krótko przed badaniem. W takim przypadku lekarz może zalecić ponowne badanie z oznaczeniem kreatyniny w surowicy krwi.
Z kolei niski poziom kreatyniny można zaobserwować u osób, które zmagają się z niedożywieniem lub niską masą mięśniową, a także u seniorów oraz kobiet w ciąży.
W związku z tym większe znaczenie diagnostyczne ma przede wszystkim zbyt wysoki poziom kreatyniny, który jest sygnałem świadczącym o gorszej pracy nerek, choć zbyt niski ma szczególne znaczenie w przypadku podejrzeń o wyniszczenie organizmu (silne niedożywienie, odwodnienie) – wówczas zalecana jest dodatkowa diagnostyka.
Czynniki, które mogą mieć wpływ na wynik badania
Wpływ na wynik badania przede wszystkim może mieć aktywność fizyczna. Kreatynina jako białko związane z procesami energetycznymi w organizmie jest bardzo wrażliwa na wszelki wysiłek fizyczny.
Taka aktywność zwiększa poziom kreatyniny we krwi, w związku z tym zaleca się, aby minimum 1 dzień przed badaniem zrezygnować z intensywnego wysiłku. W przeciwnym razie otrzymane wyniki mogą być zafałszowane.
Kreatynina u kobiet w ciąży
U kobiet w ciąży wszelkie zmiany fizjologiczne wymagają ścisłej kontroli medycznej. Dopuszczalne są pewne odchylenia od normy, wynikające z ogromnych zmian zachodzących w organizmie.
W przypadku ciężarnych za normę uznaje się stężenie poniżej 50 umol/l, co wynika ze zwiększonej filtracji kłębuszka nerkowego w tym okresie. Z kolei stężenie powyżej normy to sytuacja wymagająca szybkiej diagnostyki, gdyż może sugerować zaburzenia pracy nerek.
Kreatynina – wskazania do wykonania badania
Głównym wskazaniem do badania są wszelkie podejrzenia w kierunku zaburzonej pracy nerek, szczególnie stany zapalne lub niewydolność narządu.
Do diagnostyki w tym kierunku powinny skłonić m.in. takie objawy, jak:
- pieczenie podczas mikcji,
- gorączka,
- nudności,
- dolegliwości bólowe w obrębie nerek,
- niepokojące zmiany w zabarwieniu moczu.
Oznaczenie stężenia kreatyniny w surowicy krwi zaleca się również u pacjentów z nadciśnieniem, a także chorujących na cukrzycę (wysoki poziom cukru we krwi, który utrzymuje się na ciągłym podwyższaniu, może negatywnie wpływać na naczynia krwionośne ciał nerkowatych, co w konsekwencji może wpłynąć na kondycję i stan nerek).
Kreatynina – przeciwwskazania
Badanie z oznaczeniem kreatyniny jest w pełni bezpieczne, dlatego nie ma żadnych przeciwwskazań do jego wykonania.
Kreatynina – przygotowanie do badania
Aby wyniki otrzymane w analizie stężenia kreatyniny we krwi były właściwe, należy przede wszystkim przyjść na badanie na czczo. Zaleca się również, aby ostatni posiłek spożyć najpóźniej 8 godzin przed badaniem oraz zrezygnować z intensywnego wysiłku fizycznego. Oprócz tego kreatynina jest podatna na zmienność dobową, dlatego próbkę krwi najlepiej oddać w godzinach 7-10.
Kreatynina – przebieg badania
Badanie z oznaczeniem stężenia kreatyniny przebiega bardzo szybko i wygląda tak jak klasyczna morfologia. Cała procedura polega na pobraniu jednej próbki krwi żylnej do analizy laboratoryjnej. Wyniki zwykle dostępne są szybko, w przeciągu 1-3 dni. Czas ten zależy od konkretnej placówki.
Kreatynina – skutki uboczne i powikłania
Kreatynina jest badaniem nieinwazyjnym, dlatego nie powoduje żadnych skutków ubocznych. Wyjątkiem może być niewielkie zasinienie w miejscu nakłucia, które mija w ciągu paru dni.
Aby ograniczyć ryzyko jego wystąpienia, warto kilka minut po badaniu lekko uciskać miejsce nakłucia. Badanie z oznaczeniem stężenia kreatyniny we krwi jest w pełni bezpieczne, a więc może być wykonywane zarówno u dzieci, jak i kobiet w ciąży.
