W dermatologii opisywane są różne postaci liszaja:
- lśniący – rzadkie schorzenie o nieznanej przyczynie
- płaski – rzadka choroba dotykająca głównie starsze osoby
- prosty (zwykły) – forma odpowiedzi skóry na uraz
- śluzowaty – często u starszych osób w przebiegu chorób hematologicznych
- twardzinowy i zanikowy – w dwóch grupach wiekowych: u dzieci przed okresem pokwitania oraz u kobiet w wieku pomenopauzalnym
Liszaj płaski to zmiany na skórze w postaci grudek o ciemnej, zazwyczaj sinofioletowej barwie. Zmiany są swędzące i bolesne (szczególnie te zlokalizowane w jamie ustnej). Należy dbać o prawidłową higienę skóry i stosować maści przeciwświądowe, aby liszaj się nie rozprzestrzeniał. Dla liszaja płaskiego charakterystyczny jest objaw Koebnera, który polega na możliwości rozniesienia liszaja w wyniku urazu skóry, np. zadrapania.
Liszaj płaski najczęściej występuje symetrycznie w zgięciach kończyn (nadgarstki, łokcie), na błonach śluzowych, narządach płciowych, skórze owłosionej głowy. Na niektórych zmianach, które utrzymują się długo, można zauważyć prążki Wickhama, czyli cienkie linie pokrywające zmiany.
Liszaj płaski bardzo często powstaje po infekcjach wirusowych lub po lekach.
Liszaj a liszajec zakaźny
Liszaj płaski zazwyczaj występuje u ludzi starszych. Zmianą, która jest charakterystyczna dla dzieci, jest liszajec zakaźny, czyli powierzchowna infekcja skóry wywołana przez bakterie gronkowca złocistego lub paciorkowce.
Liszajcem łatwo się zakazić – wystarczy kontakt z chorym albo zabawa przedmiotami, których dotykał. Liszajec wygląda zupełnie inaczej niż liszaj. Na początku z reguły pojawia się pojedyncza mała plamka zlokalizowana wokół nosa lub ust. Zmiana gwałtownie rośnie i rozsiewa się, pojawiają się wiotkie pęcherze wypełnione płynem, które po około 2 dniach ciemnieją i zmieniają się w miodowe strupy. Liszajec może występować także w postaci bez pęcherzy. Wtedy obserwujemy przede wszystkim żółtawe strupy.
Liszajec u dziecka – leczenie
W każdym przypadku to lekarz powinien ocenić zmianę skórną i zadecydować o leczeniu. W leczeniu liszaja płaskiego zazwyczaj stosuje się maści z glikokortykosteroidami na skórę. Jeśli mamy do czynienia z liszajcem zakaźnym, niezbędne może być wdrożenie antybiotyku – najpierw w postaci maści, ale jeśli nie będzie efektu, lekarz może przepisać antybiotykoterapię doustną.
Leczenie liszaja powinno obejmować także odpowiednią higienę i stosowanie maści łagodzących świąd skóry, aby poprzez rozdrapywanie nie doszło do powstawania nadżerek i dalszego rozsiewania zmian. Ważne jest niewystawianie skóry na słońce, stosowanie delikatnej, bawełnianej odzieży oraz częste mycie rąk.
W otoczeniu pacjenta często stwierdza się nosicieli gronkowca złocistego (na błonie śluzowej nosa i/lub gardła), dlatego przy częstych nawrotach zmian konieczne bywa leczenie nosicieli.
