Co zrobić, gdy u dziecka pojawi się pokrzywka? Czy niepokojące zmiany na ciele wymagają konsultacji lekarskiej? Jakie sposoby na pokrzywkę warto od razu zastosować, by ulżyć maluszkowi w bólu?
Pokrzywka u dziecka – co to jest?
Pokrzywka to powszechnie występująca dolegliwość skórna, która często dotyka dzieci. Przyczyny jej wystąpienia są różne, za to przebieg zazwyczaj jest mniej więcej taki sam – zmiany pojawiają się nagle i przybierają postać bąbli pokrzywkowych, obrzęku lub obu zjawisk łącznie. Zmianom towarzyszy świąd opisywany czasem nawet jako uczucie piekącego bólu w miejscu pojawienia się bąbli.
Zmiany skórne towarzyszące pokrzywce do złudzenia przypominają poparzenie pokrzywą, stąd też nazwa choroby. Nie ma żadnej reguły w zakresie miejsca występowania pokrzywki – objawy mogą pojawić się na całej skórze lub wyłącznie na wybranych jej partiach, np. twarzy lub dekolcie.
Rodzaje pokrzywki u dzieci
Pokrzywka jest chorobą, w której kluczową rolę odgrywają komórki zapalne zwane mastocytami (komórki tuczne). Identyczne zmiany skórne mogą występować też w innych sytuacjach, jednak wówczas nie nazywamy tego pokrzywką. Rozróżnienie jest ważne ze względu na wybór postępowania – zarówno diagnostycznego, jak i leczenia.
Do najważniejszych czynników mogących prowokować wystąpienie pokrzywki zaliczamy:
- przewlekłe zakażenia (u dzieci np. pasożytnicze),
- autoprzeciwciała uszkadzające pośrednio lub bezpośrednio komórki tuczne,
- alergeny,
- czynniki fizykalne (ciepło, zimno, wibracje, ucisk, promieniowanie UV),
- leki (m.in. aspiryna, środki kontrastowe, opiaty).
Pokrzywka może wystąpić jednorazowo lub mieć nawrotowy/przewlekły charakter.
Pokrzywka u dziecka – jak rozpoznać?
Przy pokrzywce na skórze dziecka nagle pojawiają się bąble, które przybierają nieregularny kształt i dowolne rozmiary – zwykle mają parę milimetrów średnicy, ale równie dobrze mogą być rozległe nawet na kilka centymetrów. Zmiany są wyraźnie oddzielone od zdrowej skóry; w centrum zmiana lekko blednie, a dookoła występuje zaczerwienienie, zatem można je zauważyć bez większego problemu. Zmianom pokrzywkowym zwykle towarzyszy swędzenie lub piekący ból, rzadziej obrzęk skóry (w niespełna połowie przypadków). Bąble pokrzywkowe zazwyczaj ustępują bez pozostawienia śladów w ciągu minut lub kilkunastu godzin, obrzęk czasami utrzymuje się kilka dni. Warto zatem wykonać zdjęcia zmian skórnych na potrzeby konsultacji z lekarzem.
Jeżeli w przebiegu pokrzywki pojawiają się dodatkowe objawy, takie jak duszność, biegunka i/lub wymioty, osłabienie, spadek ciśnienia, należy pilnie skonsultować się z lekarzem. W takich sytuacjach trzeba pamiętać, że pokrzywka jest jednym z najczęstszych objawów anafilaksji (ale nie jedynym).
Co jeszcze powinniśmy wiedzieć o pokrzywce?
Przewlekłą pokrzywkę możemy potraktować nie jako osobną chorobę, ale przede wszystkim jako objaw innych chorób, czasami bardzo poważnych. Dlatego też w przypadku przedłużania się dolegliwości należy spróbować ustalić przyczynę, zaczynając od ognisk przewlekłych zapaleń (np. próchnicze zęby, zakażenia wirusowe i pasożytnicze, Helicobacter pylori).
Pokrzywka bywa również mylona z innymi chorobami skóry, takimi jak świerzb, rumień guzowaty czy choroby pęcherzowe. Dlatego warto dokumentować rodzaj wykwitów, ich lokalizację oraz sytuacje, w których się pojawiają (np. po wysiłku, po ekspozycji na zimno, po zjedzeniu określonych pokarmów, przy infekcji itd.).
Pokrzywka u dziecka – jak długo może trwać?
Ze względu na czas trwania obowiązuje podział na pokrzywkę ostrą i pokrzywkę przewlekłą. Pokrzywka ostra trwa do 6 tygodni, zazwyczaj jednak ustępuje już po kilku godzinach lub maksymalnie kilku dniach. Zmiany przy pokrzywce przewlekłej potrafią za to utrzymywać się lub nawracać na skórze nawet przez kilka lat. Na szczęście u dzieci pokrzywka przewlekła zdarza się bardzo rzadko.
Jeżeli chodzi o częstość występowania pokrzywki w populacji, to zakłada się, że 1/5 pacjentów zaobserwuje te zmiany u siebie przynajmniej raz w życiu.
Jakie skutki może mieć pokrzywka u dziecka?
W większości przypadków pokrzywkowe zmiany na ciele ustępują same w ciągu kilku dni od momentu pojawienia się, nie pozostawiając żadnych śladów ani blizn. Mimo wszystko stan dziecka trzeba bacznie monitorować – w szczególności wtedy, gdy pojawiają się jakiekolwiek dodatkowe objawy poza zmianami skórnymi.
Pokrzywka u dziecka – czy trzeba iść do lekarza?
Pokrzywka zwykle nie trwa dłużej niż kilka godzin – w takich przypadkach wizyta nie jest konieczna. Jeśli objawy utrzymują się dłużej, warto skonsultować się z pediatrą lub alergologiem. Natomiast w sytuacji, gdy zmiany na skórze są bardzo nasilone lub szybko postępują, zajmując większe powierzchnie skóry, warto skontaktować się pilnie z lekarzem.
Natychmiastowej konsultacji z lekarzem wymagają również towarzyszące pokrzywce inne objawy, np. duszności i problemy z oddychaniem. Jest to stan zagrożenia życia, zatem tego typu objawów pod żadnym pozorem nie można bagatelizować.
Jak leczyć pokrzywkę u dzieci?
W leczeniu pokrzywki przewlekłej istotne jest zidentyfikowanie jej przyczyny i unikanie czynników wywołujących chorobę lub ją zaostrzających. Podstawą leczenia farmakologicznego pokrzywki są leki przeciwhistaminowe eliminujące zarówno świąd, jak i zmiany skórne. W razie długotrwałego przebiegu konieczne może być wdrożenie glikokortykosteroidów systemowych lub innych leków.
Pamiętaj jednak, że o sposobie leczenia powinien zdecydować lekarz.
Autor: Redakcja
