Potworniak, po łacinie teratoma, to nowotwory będące zlepkiem różnych tkanek z całego organizmu. Potworniaki rozwijają się z komórek zarodkowych, czyli takich, które mogą dać początek każdej tkance, jaka tworzy ludzki organizm. Dlatego są to nowotwory o bardzo nietypowej budowie: zawierają włosy, zdeformowane zęby, łój, przypominają zdeformowane organy. Zazwyczaj atakują jajniki u kobiet i jądra u mężczyzn, bardzo często są wykrywane przypadkiem. Medycynie znane są potworniaki, które wytwarzały hormony zaburzając pracę całego organizmu, a nawet takie, które dawały mylne sygnały o ciąży.
Potworniaki – jaki to rodzaj nowotworu?
Potworniaki dzieli się na dojrzałe i niedojrzałe. Zazwyczaj zmiany dojrzałe nie są inwazyjne i uznaje się je za nowotwory niezłośliwe. Znane są przypadki oddzielenia się komórek potworniaka dojrzałego i powstanie nowotworu z nowotworu, tzw. raka potworniakowego.
Potworniaki niedojrzałe to nowotwory złośliwe, które szybko rosną, naciekają sąsiednie narządy i dają przerzuty.
Potworniaki – objawy
Potworniaki wykrywa się zazwyczaj albo u dzieci do 3. roku życia albo u nastolatków około 12. roku życia. Najczęściej zmiany dotyczą jajników i jąder. Objawy mogą być bardzo niespecyficzne:
- ból przy oddawaniu moczu,
- ból przy parciu na stolec,
- upławy,
- uczucie ciężkości w podbrzuszu,
- wyczuwalne zgrubienie w mosznie,
- uczucie ciężkości w mosznie,
- obrzęk moszny,
- a także objawy ze strony układu pokarmowego: wzdęcia, zaparcia, bóle, uczucie pełności.
Bywa, że potworniaki niedojrzałe są zbudowane z tkanki tarczycy, tworzą wole jajnikowe (lokalizują się bowiem na jajnikach). Wydzielają hormony tarczycy dając dodatkowo objawy zaburzenia miesiączkowania, nadczynności tarczycy. Potworniaki wydzielające hormony dają objawy zależne od rodzaju produkowanego hormonu.
Potworniaki – guzy wrodzone
Medycyna przyjmuje, że potworniaki kształtują się już na etapie życia płodowego, są to guzy wrodzone. U płodów potworniaki lokalizują się w okolicy kręgosłupa, jako guzy krzyżowo-ogonowe. Gdy są duże mogą zaburzać krążenie. W takiej sytuacji zalecane jest ich usunięcie w łonie matki lub w pierwszym tygodniu po urodzeniu.
Potworniaki mogą latami nie dawać objawów i pacjenci często żyją nie wiedząc o ich obecności.
Jak leczyć potworniaki?
Leczenie potworniaków dojrzałych polega na chirurgicznym usunięciu. Z kolei leczenie niedojrzałych potworniaków na usunięciu i zastosowaniu chemioterapii uzupełniającej.
Najdziwniejsze potworniaki
Potworniaki mogą lokalizować się nie tylko w jajnikach i jądrach, choć tam spotkać je można najczęściej. Bywa, że znajdują się w płucach – medycyna opisuje przypadki pacjentów, którym zdarzało się odkrztuszać włosy, niczym kot. Powodem były potworniaki zlokalizowane w płucach. Na skutek produkowania włosów przez potworniaki doszło do uszkodzenia drzewa oskrzelowego, a w wyniku jego podrażnienia pacjenci odkrztuszali włosy właśnie (często pojawiało się krwioplucie).
Innymi przykładami potworniaków są nowotwory przypominające zdeformowany płód lub rozwijające się wraz z płodem w jego wnętrzu.
Znane są także potworniaki składające się ze zdeformowanych zębów i występujące w układzie rozrodczym kobiet.
Polecane artykuły:
