Sposób działania plastrów antykoncepcyjnych
Plaster antykoncepcyjny zawiera hormony syntetyczne będące odpowiednikami estrogenu i progesteronu. Po jego przyklejeniu hormony stopniowo uwalniają się do krwiobiegu przez skórę. Ich działanie polega na hamowaniu owulacji, zwiększaniu gęstości śluzu szyjkowego oraz zmianie błony śluzowej macicy. Plastry działają więc podobnie jak tabletki antykoncepcyjne, inny jest tylko sposób dostarczania składników hormonalnych do organizmu. W przypadku tabletek odbywa się to przez układ pokarmowy, w przypadku plastrów – przez skórę (metodą transdermalną).
Plastry antykoncepcyjne – skuteczność
Skuteczność plastrów antykoncepcyjnych jest zbliżona do skuteczności innych środków hormonalnych, takich jak tabletki antykoncepcyjne czy wkładki domaciczne. Wskaźnik Pearla dla plastrów wynosi 0,59–0,99 przy idealnym stosowaniu oraz 0,71–1,24 przy typowym zastosowaniu. Wartość ta oznacza liczbę ciąż zaistniałych u 100 par stosujących określone metody antykoncepcji przez rok. Na tej podstawie można stwierdzić, że plastry antykoncepcyjne są bardzo skuteczną formą antykoncepcji. Im ściślej przestrzega się zaleceń dotyczących prawidłowego stosowania plastrów, tym mniejsze jest prawdopodobieństwo zajścia w nieplanowaną ciążę.
Polecamy: Wskaźnik Pearla – jakie metody antykoncepcji są najskuteczniejsze?
Jak stosować plastry antykoncepcyjne?
Plastry antykoncepcyjne zmienia się co 7 dni. Jeśli w poprzednim cyklu nie była stosowana antykoncepcja hormonalna, stosowanie plastrów najlepiej rozpocząć w 1. dniu cyklu, czyli w 1. dniu krwawienia miesięcznego. Kolejny plaster należy przykleić 8. dnia, po wcześniejszym usunięciu poprzedniego plastra (odklejenie starego plastra i naklejenie nowego powinno odbyć się w tym samym dniu). Plastry zmienia się w tym samym dniu tygodnia przez 3 tygodnie, a po 3 tygodniach stosowania robi się 7-dniową przerwę, w trakcie której powinno rozpocząć się krwawienie. Po tym czasie przerwę należy zakończyć, przyklejając plaster z nowego opakowania (zakładając, że korzystamy z opakowań zawierających 3 plastry).
Co, jeśli zapomnimy zmienić plaster antykoncepcyjny w odpowiednim dniu? Mamy 48 godzin, by sobie o tym przypomnieć – w tym czasie utrzymywana jest ochrona antykoncepcyjna.
Przyklejanie plastra – najważniejsze zasady
Plaster antykoncepcyjny przykleja się na suchą, czystą oraz nieowłosioną skórę. Wcześniej trzeba też sprawdzić, czy skóra w wybranym miejscu nie jest podrażniona lub skaleczona.
Miejsca, na których można umieścić plaster antykoncepcyjny, to:
- ramiona,
- brzuch,
- pośladki,
- górna część pleców.
Plaster należy mocno docisnąć, tak aby brzegi dobrze przylegały. Na obszarze, na którym został umieszczony, nie powinno się stosować kremów, olejków ani balsamów, ponieważ może to prowadzić do jego odklejenia się. Plastra nie trzeba osłaniać przed światłem słonecznym ani promieniowaniem UV.
Każdy kolejny plaster należy przyklejać w innym miejscu, by zapobiec podrażnieniu skóry. Plaster można umieścić na tej samej części ciała, ale np. parę centymetrów wyżej.
Odklejenie się plastra antykoncepcyjnego
Samoistne częściowe lub całkowite odklejenie się plastra antykoncepcyjnego zdarza się dość rzadko, może się jednak przytrafić – zwłaszcza kobietom aktywnym fizycznie, chodzącym na basen lub korzystającym z sauny. W związku z tym warto codziennie sprawdzać, czy plaster prawidłowo przylega do skóry.
Po odklejeniu się plastra powinniśmy jak najszybciej przykleić go ponownie w tym samym miejscu lub zastosować nowy plaster antykoncepcyjny – mamy na to maksymalnie 24 godziny. Następny plaster należy przykleić jak zwykle w dniu zmiany plastra. W takiej sytuacji nie ma konieczności stosowania dodatkowej metody antykoncepcji podczas stosunku.
Jeśli od odklejenia się plastra minęła więcej niż doba (lub gdy nie jesteśmy pewni, kiedy doszło do odklejenia) trzeba przerwać aktualny cykl stosowania preparatu i natychmiast rozpocząć nowy, naklejając pierwszy plaster z kolejnego opakowania. Przez pierwszy tydzień nowego cyklu należy stosować dodatkową metodę antykoncepcji niehormonalnej.
Plastry antykoncepcyjne – od kiedy działają?
Jeśli pierwszy plaster antykoncepcyjny został przyklejony w 1. dniu cyklu miesięcznego, zaczyna chronić przed zajściem w ciążę od razu. Jeśli plaster został naklejony później, przez pierwszy tydzień po jego naklejeniu należy stosować dodatkowe zabezpieczenie podczas stosunku.
Warto dodać, że kobieta jest chroniona przed zajściem w ciążę także w trakcie 7-dniowej przerwy, o ile po jej zakończeniu przyklei kolejny plaster w zalecanym czasie.
Cena i dostępność plastrów
Opakowanie 3 plastrów antykoncepcyjnych kosztuje od 45 do 80 zł. W sprzedaży można też znaleźć większe opakowania, zawierające 9 lub 18 plastrów. Plastrów antykoncepcyjnych bez recepty nie można kupić w Polsce – środek ten wydaje się wyłącznie z przepisu lekarza. Inne środki antykoncepcji hormonalnej również są dostępne tylko na receptę.
Polecamy: Stosunek przerywany – czy jest skuteczny? Stosunek przerywany a ciąża
Skutki uboczne stosowania plastrów antykoncepcyjnych
Stosowanie antykoncepcji hormonalnej może powodować wystąpienie skutków ubocznych. Bardzo częste działania niepożądane (czyli takie, które mogą wystąpić u więcej niż 1 na 10 kobiet) związane ze stosowaniem plastrów to:
- bóle głowy,
- nudności,
- tkliwość piersi.
Jako częste działania niepożądane, występujące u mniej niż 1 na 10 kobiet, wymienia się m.in.:
- zaburzenia nastroju (depresja, huśtawki nastroju, lęk, płaczliwość),
- zawroty głowy,
- ból brzucha i wzdęcia,
- wymioty,
- trądzik, wysypkę, świąd skóry lub podrażnienie skóry,
- powiększenie piersi lub guzki w piersiach,
- zmiany cyklu miesięcznego,
- bolesne krwawienia,
- upławy,
- uczucie zmęczenia lub złe samopoczucie,
- zwiększenie masy ciała.
Wymienione objawy często mają charakter łagodny bądź umiarkowany i ustępują po 2–3 cyklach. Jeśli dolegliwości są uciążliwe lub nie ustępują, należy skonsultować się z lekarzem ginekologiem, który zaleci stosowanie innej metody antykoncepcji.
Warto też pamiętać, że stosowanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych wiąże się z ryzykiem wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.
Kto nie może stosować plastrów?
Przeciwwskazania do stosowania plastrów antykoncepcyjnych to:
- występowanie zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej,
- predyspozycje do występowania żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej,
- zawał serca lub udar w wywiadzie,
- dusznica bolesna lub przemijający napad niedokrwienny mózgu w wywiadzie,
- ciężka cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi,
- ciężkie nadciśnienie tętnicze,
- nieprawidłowości w lipidogramie,
- migrena z objawami neurologicznymi,
- rak piersi lub jego podejrzenie,
- nowotwory zależne od estrogenów.
Plastrów nie należy stosować także wtedy, gdy kobieta wymaga zabiegu chirurgicznego lub nie będzie chodziła przez długi czas. Panie o wadze 90 kg lub większej powinny wiedzieć, że ochrona antykoncepcyjna przy stosowaniu plastrów w ich przypadku może być zmniejszona.
Plastry antykoncepcyjne – opinie
Nie ulega wątpliwości, że plastry antykoncepcyjne mają wiele zalet, które czynią je chętnie wybieraną metodą antykoncepcji. Kobiety cenią sobie zwłaszcza ich skuteczność oraz wygodę stosowania. O plastrach nie trzeba pamiętać codziennie, jak w przypadku tabletek, w związku z czym trudniej o pominięcie dawki. Co więcej, sposób dostarczania składników hormonalnych pozwala uniknąć nasilania dolegliwości ze strony układu pokarmowego i nadmiernego obciążania wątroby. Jeśli wystąpią wymioty lub biegunka, skuteczność plastrów nie zostanie obniżona.
Jako wady użytkowniczki wymieniają dość duży koszt tej metody antykoncepcji (wysoka cena plastrów), nieprzyjemne dolegliwości miejscowe, które czasami towarzyszą jej stosowaniu, a także obawę o odklejenie się plastra. Niektórym paniom przeszkadza też nieestetyczny wygląd plastra i fakt, że bywa on widoczny dla innych.
Polecamy: Neuroróżnorodność, czyli nowe spojrzenie na autyzm
