Zaburzenia równowagi i zawroty głowy to wrażenie kołowego ruchu otoczenia lub złudzenie wirowania i kołysania własnego ciała. Zawroty głowy mogą występować pod wrażeniem niestabilności podłoża, falowania, osłabienia i stanów przedomdleniowych. Dolegliwość ta jest bardzo częsta, ale nieswoista – przyczyny mogą być różnorakie, dlatego też rozpoznanie powodu zawrotów głowy wiąże się z wykonaniem wielu badań diagnostycznych.
Zawrotom głowy mogą towarzyszyć nudności, wymioty, bóle głowy, szumy w uszach, a także napadowe objawy neurologiczne (uczucie lęku, niepokój, oczopląs, mroczki przed oczami, zaburzenia ostrości widzenia, zaburzenia mowy).
Fundamentalnymi dla równowagi elementami układu nerwowego są: błędnik, czyli część ucha wewnętrznego, nerw statyczno-słuchowy przesyłający informacje z błędnika do układu nerwowego, móżdżek, jądro przedsionkowe w pniu mózgu. Nawet niewielki uraz w obrębie tych struktur może skutkować zawrotami głowy.
Przyczyny zawrotów głowy
Zawroty głowy mogą wynikać zarówno z niegroźnego stanu, jak i wskazywać na poważną chorobę. Możliwe przyczyny dolegliwości to:
- urazy głowy;
- choroby ucha zewnętrznego, zatkane ucho (woszczyna, ciało obce w uchu);
- choroby ucha środkowego (zapalenie trąbki słuchowej);
- choroby ucha wewnętrznego (zapalenie błędnika);
- choroby neurologiczne (zaburzenia naczyniowe, zaburzenia naczyniowe, stwardnienie rozsiane);
- migrena;
- choroba lokomocyjna;
- nadciśnienie tętnicze;
- podciśnienie tętnicze;
- klimakterium;
- przewlekłe zmęczenie;
- brak snu;
- niewłaściwa dieta;
- anemia;
- cukrzyca (szczególnie: hipoglikemia, czyli obniżenie poziomu cukru);
- miażdżyca;
- padaczka;
- zaburzenia rytmu serca;
- niektóre leki (jako efekt uboczny);
- guz nowotworowy.
Zawroty głowy – diagnostyka
Przyczyny zawrotów głowy są bardzo różnorodne, dlatego istotny jest szczegółowy wywiad lekarski i wykluczenie poważnych chorób jako przyczyny zawrotów głowy.
Niezwykle ważne w diagnostyce jest określenie częstotliwości występowania zawrotów głowy, opisanie objawów towarzyszących oraz sprawdzenie, które czynności nasilają wrażenie wirowania (w niektórych przypadkach zawroty głowy może nasilać chodzenie, w innych – leżenie lub zamknięcie oczu).
Duże znaczenie ma również:
- pomiar ciśnienia tętniczego;
- zbadanie, czy występuje oczopląs;
- ocena równowagi;
- konsultacja laryngologiczna z oceną zmian w uszach;
- badanie neurologiczne;
- obrazowe badanie mózgu (TK, MRI).
Jednym z badań pomagających w obrazowej diagnostyce przy zawrotach głowy jest rezonans magnetyczny. Badanie to jest bezbolesne i bezinwazyjne, trwa około 20 minut. Stanowi bardzo ważny etap w rozpoznaniu przyczyn zawrotów głowy, ponieważ umożliwia ocenę wszystkich struktur mózgu.
Innymi sposobami diagnostyki są:
- badanie EKG;
- badania laboratoryjne;
- próby kaloryczne;
- USG tętnic szyjnych.
Pilnej konsultacji z lekarzem wymagają zawroty głowy z objawami towarzyszącymi, takimi jak: nagłe i silne zawroty głowy z bólem głowy, mroczki przed oczami, zaburzenia mowy, nieregularny rytm serca, sztywność karku, ból w klatce piersiowej, drętwienie kończyn, gorączka, osłabienie mięśni nóg, zaburzenia słuchu.
Leczenie zawrotów głowy
Zawroty głowy nie są chorobą, tylko objawem i sygnałem organizmu wskazującym na problem ze strukturami odpowiedzialnymi za utrzymanie równowagi. Kluczowe jest więc leczenie przyczynowe – doraźne sposoby na zawroty głowy i leczenie objawowe najczęściej stanowią uzupełnienie terapii wdrażanej w zależności od ustalonego rozpoznania. Leki stosowane w leczeniu objawowym zawrotów głowy to m.in. preparaty o działaniu naczyniowym, neuroleptyki, preparaty przeciwhistaminowe i preparaty ziołowe.
Autor: Jacek Krajl
