Migrena i jej objawy. Leki na bóle migrenowe

Co to jest migrena?

Migrena, nazywana dawniej „globusem”, całkiem słusznie kojarzy się z bólem głowy. Od tej zwykłej dolegliwości odróżnia ją jednak kilka cech. Przede wszystkim jest to przewlekła, nieuleczalna choroba dziedziczna, a nie chwilowa niedyspozycja. Cierpi na nią ok. 8 proc. Polaków.

Migrena objawia się nawracającym, napadowym, silnym bólem – zwykle o charakterze pulsującym i narastającym. Najczęściej jest on zlokalizowany z jednej strony głowy, zwykle za gałką oczną i skronią.

Migreny należą do tzw. pierwotnych bólów głowy. Oznacza to, że nie są wynikiem innych towarzyszących chorób. „Wiernymi kompanami” migreny są objawy neurologiczne.

Migrena – objawy i rodzaje migreny

Poza bólem migrenie może towarzyszyć kilka objawów:

• światłowstręt (fotofobia);
• nadmierna wrażliwość na dźwięki (fonofobia);
• nadwrażliwość na zapachy (osmofobia);
• nudności;
• wymioty;
• aura.

Ponadto wyróżnia się kilka rodzajów migren:

• Migrena oczna (klasyczna) – przed pojawieniem się bólu zlokalizowanego w okolicy oczodołu występują zaburzenia neurologiczne – połowiczne niedowidzenie, obniżona ostrość wzroku lub nawet całkowita ślepota krótkotrwała; nudności i wymioty.
• Migrena z aurą – ból jest poprzedzony zaburzeniami wzroku (migocący obszar obejmujący coraz więcej pola widzenia oraz zaburzenia perspektywy). Migrena z aurą trwa zwykle do 3 godz., ból obejmuje oczy i głowę. Czasami dochodzi do porażenia wzroku, paraliżu rąk, trudności w mówieniu. Mogą wystąpić mdłości.
• Migrena okoporaźna – występują bóle głowy połączone z częściowym lub całkowitym porażeniem mięśni okoruchowych (opadnięcie powieki oraz upośledzenie ruchów gałek ocznych, podwójne widzenie).
• Migrena porażenna (skojarzona) – występują okresowe pulsujące bóle głowy; ogniskowe objawy mózgowe: parestezja (mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry – uczucie silnego gorąca lub zimna; uczucie „przebiegnięcia prądu”), afazji (trudności z mówieniem lub rozumieniem mowy oraz z pisaniem i czytaniem) lub dyzartrii (mowa powolna, niewyraźna, bezgłośna, sprawia wrażenie mowy „z kluskami w ustach”), niedowłady oraz napady padaczki Jacksona i objawy migreny okoporaźnej.
• Stan migrenowy – migrena trwająca powyżej 72 godzin, uporczywe wymioty, zaczerwienienie i pocenie skóry twarzy, obfite wydzieliny z nosa oraz łzawienie.
• Przewlekła aura migrenowa bez udaru – rzadka i słabo zbadana; zaburzenia widzenia, może występować jako powikłanie po migrenie z aurą. Objawy trwają miesiącami lub nawet latami.
• Śnieg optyczny – przewlekłe zaburzenie wzroku, które może być związane z migreną oraz z zaburzeniami nerwicowymi.

Migrena – przyczyny i „wyzwalacze”

Przyczyny migren nie zostały jednoznacznie określone. Migrena może mieć związek genetyczną predyspozycją do nadwrażliwych reakcji neuronaczyniowych. Nieco więcej wiadomo o czynnikach sprzyjających występowaniu lub nasilaniu migren. Są to tzw. wyzwalacze bólów migrenowych:

•     stres emocjonalny lub odprężenie po stresie;
•     zmiany hormonalne u kobiet;
•     pozostawanie na czczo lub ograniczanie jedzenia;
•     zmiany pogody;
•     zmiany rytmu snu;
•     zapachy (zwłaszcza nieprzyjemne lub silne perfumy);
•     ból karku;
•     światło;
•     alkohol (zwłaszcza czerwone wino i wermut);
•     niektóre pokarmy.

Czytaj także: Leczenie bólu – czym jest, jak wygląda i kiedy warto zgłosić się do specjalisty? 

Migrena – rozpoznanie. Jak odróżnić migrenę od bólu głowy?

W związku z mylnym rozumieniem migren jako zwykłych bólów głowy ważne jest właściwe rozpoznanie tej choroby. Naturalnie kluczowa jest diagnoza lekarska, przeprowadzana na podstawie wywiadu z pacjentem.

Czasami konieczne jest wykonanie dodatkowych badań, takich jak EEG czy tomografia komputerowa. Mają one na celu nie tyle rozpoznanie migreny, co wyeliminowanie innych chorób mających podobne objawy. Mowa o takich jednostkach, jak:

• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych;
• zapalenie tętnicy skroniowej;
• ostry napad jaskry;
• krwotok podpajęczynówkowy.

Jakie objawy decydują jednak o tym, że rozpoznaje się je jednoznacznie jako migrenę? Jedną z metod proponuje „Międzynarodowa klasyfikacja bólów głowy”. Migrena (bez aury) jest rozpoznawana w przypadku, gdy:

(a) wystąpiło co najmniej 5 napadów spełniających kryteria b–d;
(b) napady (ataki) bólów głowy trwające 4–72 godz. (nieleczone lub leczone nieskutecznie);
(c) ból głowy charakteryzuje się dwoma lub więcej poniższymi cechami: jednostronnym umiejscowieniem bólu, pulsującym charakterem, nasilaniem się bólu pod wpływem rutynowej aktywności fizycznej;
(d) w czasie bólu głowy występują co najmniej: nudności i/lub) wymioty, fotofobia i fonofobia;
(e) brak jest danych wskazujących na inną przyczynę bólu.

Migrena – leki na migrenę i leczenie migreny

Co na migrenę? Leczenie migreny dzieli się na doraźne i profilaktyczne. W przypadku pierwszego stosuje się popularne leki przeciwbólowe, a także pochodne ergotaminy. W ciężkich bólach migrenowych stosuje się również tryptany. Przy nudnościach i wymiotach można zastosować leki przeciwwymiotne i/lub podawać leki dożylnie. Przyjmowanie dużej ilości leków przeciwbólowych wiąże się z ryzykiem rozwoju polekowego bólu głowy. Gdy napady migreny są częste i bardzo uciążliwe, należy rozpatrzyć leczenie profilaktyczne.

Profilaktyczne leczenie migreny koncentruje się na codziennym przyjmowaniu leków mających na celu ograniczenie ataków migrenowych. Ich zadaniem nie jest łagodzenie bólu, ale można je kojarzyć z lekami przeciwbólowymi.

W leczeniu profilaktycznym migren są stosowane różne grupy leków:

• leki kardiologiczne (propranolol, flunaryzyna);
• leki przeciwpadaczkowe (kwas walproinowy, topiramat);
• leki przeciwdepresyjne (amitryptylina).

Migrena w ciąży i u dzieci

Migrena w ciąży wiąże się z ograniczeniem przyjmowania leków z uwagi na ochronę zdrowia dziecka. Dopuszcza się leczenie doraźne paracetamolem czy niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (od II trymestru). W profilaktyce migreny u ciężarnych można stosować metoprolol i magnez.

Przeciwwskazane leki na migrenę w ciąży:

• alkaloidy sporyszu;
• tryptany (w skrajnych przypadkach zagrożenia cięży z powodu objawów migreny dopuszczalne jest stosowanie sumatryptanu i ryzatryptanu).

Migreny mogą występować także u dzieci. Na chorobę zapada około 4–5 proc. dzieci poniżej 12. roku życia. Gwałtowny wzrost liczby przypadków migreny u dziewcząt następuje po okresie dojrzewania.

U dzieci i młodzieży ból jest zwykle obustronny i towarzyszą mu m.in. nadwrażliwość na światło i dźwięki, nudności, wymioty. W przypadku najmłodszych dzieci migrenę może sugerować np. bladość skóry, nudności lub wymioty, zmniejszona aktywność.