Co to jest osutka?
Osutka to zmiany w obrębie skóry i błon śluzowych, zazwyczaj w postaci kostek, pęcherzyków, grudek czy nawet plam. Może wystąpić w jamie ustnej, nosowej, a także na narządach płciowych. Zazwyczaj jest reakcją na leki bądź choroby zakaźne. Reakcja alergiczna na lek rozwija się najczęściej dopiero po 3 tygodniach od zażycia danej substancji. Mogą ją powodować takie leki jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki przeciwdrgawkowe, moczopędne, antybiotyki beta-laktamowe, a także leki nasenne czy preparaty na reumatyzm.Kolejną przyczyną osutki jest także zakażenie bakteryjne i wirusowe, na przykład zakażenie paciorkowcowe, a także wirusem różyczki, odry, mononukleozy, HIV oraz ospy wietrznej.
Osutka w postaci grudek i plam na skórze pojawia się także na skutek zmian hormonalnych na ostatnich etapach ciąży, a także jako reakcja na trujące rośliny i substancje chemiczne.
Osutka – rodzaje
Ze względu na wygląd zmian możemy wyróżnić kilka rodzajów osutki. Są to między innymi:- Osutka plamista – zmiany są płaskie, nieregularne i zazwyczaj są lekko zaczerwienione.
- Osutka plamisto-grudkowa – na skórze oprócz plamek pojawiają się twardsze wypukłości podobne do grudek.
- Osutka krostkowa – objawia się małymi krostkami na skórze, które nie są związane z mieszkami włosowymi.
- Osutka grudkowa – w tej postaci na skórze występują tylko drobne grudki.
- Osutka liszajopodobna – występujące grudki są lekko błyszczące i układają się liniowo, przypominają liszaj skóry.
Osutka polekowa pojawia się najczęściej na tułowiu lub na rękach. Z czasem plamki i krostki mogą przenosić się w dół ciała. Niestety ze względu na dużą różnorodność objawów osutka polekowa jest ciężka do zdiagnozowania, ponieważ leki mogą powodować różne objawy u kilku różnych pacjentów.
Istnieje również osutka świetlna, która występuje pod wpływem ekspozycji na promieniowanie UV w trakcie zażywania niektórych leków. Jet to reakcja fotoalergiczna lub fototoksyczna.
Osutka w ciąży
Osutka ciążowa najczęściej występuje w postaci osutki pokrzywkowo-grudkowej. Pojawić się może w 3 trymestrze ciąży pod wpływem gwałtownych zmian hormonalnych. Zazwyczaj można ją zauważyć na brzuchu, ponieważ tkanki są tam rozciągnięte, co dodatkowo zwiększa ryzyko wystąpienia osutki. Objawia się wykwitami skórnymi, które przypominają pokrzywkę. Towarzyszą im także drobne grudki.W miarę postępu choroby zmiany skórne mogą przenosić się na ramiona czy uda, jednak nie obejmują zmiany ani okolicy wokół pępka. Osutka ciężarnych powoduje dosyć uciążliwy świąd, jednak nie powoduje innych objawów. Nie wymaga hospitalizacji i ustępuje najczęściej kilka dni lub tygodni po porodzie.
Diagnostyka i leczenie osutek
Diagnostyka osutek opiera się na dokładnym wywiadzie medycznym. Lekarz może także zlecić wykonanie testów ekspozycji, jednak zazwyczaj wykonywane są one w szpitalach ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktycznej. Można również korzystać z testów radio-alergo-absorpcyjnych RAST, które wykrywają swoiste przeciwciała IgE przeciwko alergenom.Osutka polekowa zazwyczaj wymaga jedynie odstawienia leków, które wywołują reakcję. Warto jednak udać się do lekarza, aby uniknąć poważnych powikłań. Jeśli odstawienie leków nie pomaga, konieczne może być stosowanie środków przeciwhistaminowych, które mają za zadanie blokować reakcje alergiczne.
Osutka wirusowa mija samoistnie po kilku tygodniach, ponieważ jest objawem infekcji. W łagodzeniu objawów pomocne mogą być glikokortykosteroidy lub maści o działaniu odkażającym. Jeśli przyczyną jest infekcja bakteryjna, konieczne jest stosowanie antybiotyków.
Autor: Redakcja
