Kiedy zaczyna się klimakterium?
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje okres okołomenopauzalny jako obejmujący ok. 5 lat poprzedzających ostatnią miesiączkę i rok po jej ustąpieniu. Okres okołomenopauzalny rozpoczyna się w momencie pojawienia się endokrynologicznych, biologicznych i klinicznych zmian związanych z klimakterium. Menopauza występuje przeważnie między 48. a 55. rokiem życia, choć bywają przypadki, że dzieje się to parę lat wcześniej lub później.
Szacuje się, że w Polsce rozpoczyna się najczęściej pomiędzy 45. a 49. rokiem życia i trwa około 10 lat, przy czym menopauza, czyli „szczyt” klimakterium, przypada przeciętnie na 50. rok życia. Czas wystąpienia pierwszych objawów przekwitania zależy przede wszystkim od uwarunkowań genetycznych. O przyspieszeniu wystąpienia menopauzy decyduje też niehigieniczny tryb życia np. stres, niezdrowa dieta, palenie papierosów.
Objawy menopauzy
Niedogodności menopauzalne, określane jako objawy wypadowe, można podzielić na dwie grupy:
- natury psychicznej (gorsze samopoczucie, huśtawki emocjonalne, stany depresyjne, osłabienie koncentracji, rozdrażnienie),
- natury fizycznej (uderzenia gorąca, pocenie nocne, zwiększenie poziomu złego cholesterolu, osteoporoza).
Część z tych symptomów pojawia się już na samym początku klimakterium. Do wczesnych oznak przekwitania zalicza się uderzenia gorąca, tzw. wary (odczuwane jako nagłe fale ciepła przepływającego od głowy do tułowia). Trwają one od kilku minut do pół godziny, a mogą występować nawet kilkanaście razy na dobę.
Początkom menopauzy towarzyszą też nocne poty, które zaburzają sen, co skutkuje uczuciem zmęczenia i rozdrażnienia w ciągu dnia. Ponadto w tym okresie kobieta może zmagać się z zaburzeniami pamięci, przygnębieniem, bezsennością oraz pogorszeniem koncentracji.
Z kolei niedogodności występujące w szczytowym okresie klimakterium wynikają z zakłócenia równowagi hormonalnej. Najczęściej spotyka się wtedy objawy menopauzy ze strony układu krążenia oraz układu kostnego. Gdy poziom hormonów jest zaburzony, kobiety bardziej niż mężczyźni są narażone na chorobę wieńcową, zawał serca lub udar mózgu. Szybkie obniżenie stężenia wapnia w tkance kostnej w okresie menopauzy zwiększa ryzyko osteoporozy. Kości stają się wtedy mniej wytrzymałe i są bardziej podatne na złamania.
Menopauza – zmiany w obrębie narządów płciowych
U kobiet zmiany chorobowe i procesy fizjologiczne związane ze starzeniem się organizmu mogą powodować problemy w funkcjonowaniu seksualnym i wpływać na decyzje o kontynuowaniu pożycia seksualnego. Zmiany w obrębie kobiecych narządów płciowych, które mogą utrudniać utrzymywanie stosunków seksualnych, a czasami wręcz je uniemożliwiać, polegają głównie na:
- zwężeniu wejścia do pochwy,
- wysuszeniu błony śluzowej przedsionka pochwy,
- skróceniu pochwy,
- dyspareunii (bolesności przy stosunku),
- anorgazmii.
Testy wykrywające menopauzę
Menopauza to czas w życiu kobiety, w którym wygasają funkcje jajników. W organizmie kobiety dochodzi wówczas do zmniejszenia stężenia estrogenów, a zwiększenia stężenia hormonów przysadkowych: luteinizującego (LH) oraz folikulotropowego (FSH). Mechanizm działania testu na menopauzę wykorzystuje fakt podwyższonego poziomu FSH w moczu.
Wynik testu odczytuje się wzrokowo, obserwując pojawienie się linii w polu kontrolnym C oraz testowym T. Dodatni wynik testu świadczy o podwyższonym poziomie hormonu FSH oraz o mogącym się zbliżać klimakterium. Czułość diagnostyczna testu menopauzalnego jest na poziomie 99,9 proc.
Hormonalna terapia zastępcza w okresie menopauzy
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) polega na stosowaniu przez kobietę w okresie menopauzy naturalnych lub syntetycznych żeńskich hormonów płciowych – zwykle estrogenów lub kombinacji estrogenów i gestagenów – w celu wyrównania ich poziomu w organizmie. Ich przyjmowanie może wywołać tzw. cykl pozorny wraz z krwawieniem z dróg rodnych. Hormony podaje się doustnie w formie tabletek lub drogą pozajelitową. HTZ jest bardzo efektywna w leczeniu dolegliwości zespołu klimakterycznego, ponadto zmniejsza ryzyko zachorowania na osteoporozę i choroby układu krążenia.
Czas trwania HTZ jest związany z celem leczenia – w celu przeciwdziałania dokuczliwym objawom menopauzy stosuje się ją przez kilka miesięcy, do kilku lat, natomiast w celu zapobiegawczym, głównie przeciw osteoporozie lub chorobom serca – leczenie trwa kilka, czasami kilkanaście lat.
Przyjmowanie hormonów niesie ze sobą pewne działania niepożądane – może powodować bóle głowy, podwyższenie ciśnienia tętniczego, zaburzenia w krzepliwości krwi, krwawienie lub zatrzymanie wody w organizmie, co prowadzi np. do obrzęków i bólów piersi. O ewentualnym zastosowaniu HTZ decyduje lekarz ginekolog.
Dieta przy menopauzie
Co zrobić, gdy wystąpią wyraźne przeciwwskazania do stosowana HTZ? Pomóc mogą fitoestrogeny, związki pochodzenia roślinnego, o zbliżonej budowie i działaniu do naturalnych estrogenów kobiecych. Wyciągi z soi oraz koniczyny czerwonej są bogatym źródłem fitoestrogenów. W krajach, gdzie konsumpcja soi jest duża, kobiety mają znacznie mniejsze problemy z objawami menopauzy.
Źródłem fitohormonów może być też: lilia wodna, bananowiec czy dziko rosnąca tygrysia trawa. Wyciąg z maki dzięki swym właściwościom energetyzującym zwiększy witalność, doda energii i złagodzi huśtawki emocjonalne. Z kolei ekstrakt z nasion lnu pozwala zmniejszyć uderzenia gorąca i ułatwia utrzymanie poziomu dobrego cholesterolu (HDL) we krwi. Ekstrakt z nasion lnu korzystnie wpływa też na stan i wygląd skóry.
Fitohormony dla urody
Fitohormony stały się skutecznym orężem w walce z czasem. Stymulują wiele komórek skóry, w tym keratynocyty. Już po 4 tygodniach stosowania takich kosmetyków zmienia się struktura i wygląd skóry. Komórki naskórka szybciej się odnawiają, poprawia się spójność warstwy rogowej naskórka, co pozwala na jego lepsze nawilżenie. Melanocyty powracają do równomiernej produkcji i rozprowadzania melaniny, efektem czego jest ładny kolor cery i brak nieestetycznych przebarwień. W skórze właściwej pojawia się więcej fibroblastów, czyli przekształconych limfocytów, odpowiedzialnych za produkcję kolagenu i elastyny. Skóra odzyskuje elastyczność.
Autor: Iga Hintz
