Zapalenie płuc jest stanem zapalnym pęcherzyków lub tkanki podścieliskowej w płucach, czyli miąższu płucnego. W związku z powstaniem wysięku zapalnego dochodzi do zmniejszenia powietrzności płuc. Pojawiają się wtedy pierwsze objawy zapalenia płuc, czyli przyspieszenie oddechu, duszność, ból w klatce piersiowej, kaszel. Objawy zapalenia płuc mogą się nieco różnić w zależności od tego, czy zapalenie jest wirusowe, bakteryjne, czy grzybicze.
Zapalenie płuc – objawy
- kaszel;
- zmęczenie;
- ogólne osłabienie;
- złe samopoczucie;
- uczucie rozbicia;
- brak apetytu;
- bóle głowy;
- duszność (szczególnie w ciężkich przypadkach);
- odkrztuszanie ropnej plwociny;
- odkrztuszanie żółtej wydzieliny;
- ból w klatce piersiowej;
- dreszcze;
- świszczący oddech;
- szmery w płucach.
Jednym z objawów zapalenia płuc może być ból w klatce piersiowej – ból zlokalizowany jest najczęściej w bocznych częściach klatki piersiowej (nie jest to ból za mostkiem) – nasila się przy kaszlu i głębokim oddychaniu. Objawami zapalenia płuc może być również krwioplucie – jako efekt podrażnienia gardła w wyniku przewlekłego suchego kaszlu.
Oportunistyczne zapalenia płuc
Zapalenie płuc możemy podzielić na kilka rodzajów. Jednym z nich jest oportunistyczne zapalenie płuc. W tym przypadku infekcja wywoływana jest przez drobnoustroje. Często są one obecne w organizmie chorego nawet przez wiele lat, lecz przyjmują formę utajoną. Infekcja nie daje żadnych objawów, dopóki odpowiedzialne za nią organizmy nie staną się aktywne. Najczęściej atak następuje w chwili spadku odporności organizmu.
Ten rodzaj zapalenia płuc wywołują przede wszystkim grzyby, pierwotniaki, wirusy i niektóre bakterie, a także nietypowe prątki gruźlicy. Szczególnie infekcja wywołana przez grzyby charakteryzuje się cięższym przebiegiem zapalenia płuc. Objawy oportunistycznego zapalenia płuc nie są charakterystyczne, więc mają postać zbliżoną do infekcji wywołanych w inny sposób.
Śródmiąższowe zapalenie płuc
Zupełnie inny charakter ma śródmiąższowe zapalenie płuc. W tym przypadku dochodzi do uszkodzenia pęcherzyków płucnych. Choroba jest szczególnie uciążliwa, ponieważ utrudnia wymianę gazową, a możliwości wyleczenia daje tylko stosunkowo wczesne wykrycie. Niemniej, śladem choroby po jej wyleczeniu pozostają zwłóknienia i ubytki obecne w tkance płucnej.
Ten rodzaj zapalenia płuc stanowi następstwo innych, nierzadko bardzo poważnych chorób. Zaliczają się do nich schorzenia kości, infekcje bakteryjne, choroby ziarniniakowe, wirus HIV czy inne zakażenie wirusowe. Za śródmiąższowe zapalenie płuc mogą także odpowiadać nałogowe palenie, przyjmowanie niektórych leków wpływających na obniżenie odporności, ale także kontakt z toksycznymi substancjami. W tym przypadku charakterystyczne objawy to suchy i męczący kaszel, duszności, świszczący i przyspieszony oddech oraz ogólne osłabienie organizmu. Zmiany, które zachodzą w płucach są zwykle łatwo wykrywalne.
Zapalenie płuc u dziecka – objawy
Zapalenie płuc u dzieci i dorosłych objawia się podobnie. Dodatkowym objawem zapalenia płuc u dzieci może być sinica, czyli sinienie na palcach u rąk i wokół ust. Zapalenie płuc u niemowlaka może się objawiać przyspieszonym oddechem i płaczliwością dziecka.
Zapalenie płuc – przyczyny
Przyczyną zapalenia płuc mogą być wirusy, bakterie, pasożyty, grzyby lub czynniki zewnętrzne. Najczęstszą przyczyną zapalenia płuc jest Streptococcus pneumoniae, czyli dwoinka zapalenia płuc. Zapalenie płuc dzielimy na:
- bakteryjne zapalenie płuc – wywołane często przez: Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae oraz Chlamydophila pneumoniae. Do tego rodzaju zapalenia płuc zaliczane jest również wywołane przez Mycoplasma pneumoniae mykoplazmatyczne zapalenie płuc;
- grzybicze zapalenie płuc (kandydozowe zapalenie płuc) – wywołane często przez Histoplasma capsulatum, Blastomyces, Cryptococcus neoformans, Pneumocystis jiroveci i Coccidioides immitis;
- wirusowe zapalenie płuc – wywołane często przez: wirus grypy, adenowirusy, rynowirusy, RSV (Respiratory Syncytial Virus), koronawirusy;
- alergiczne zapalenie płuc – wywołane przez środowiskowe antygeny;
- chemiczne zapalenie płuc – wywołane przez substancje chemiczne; do tej grupy zaliczany jest też zespół Mendelsona, czyli zachłystowe zapalenie płuc, którego przyczyną są bakterie; czynnikiem ryzyka zachłystowego zapalenie płuc może być refluks żołądkowo-przełykowy (zarzucanie treści żołądkowej do płuc i drzewa oskrzelowego);
- pasożytnicze zapalenie płuc – wywołane często przez: Toxoplasma gondii, Strongyloides stercoralis, Plasmodium malariae i Ascaris lumbricoides.
Zapalenie płuc – rodzaje ze względu na lokalizację zapalenia:
- odoskrzelowe zapalenie płuc – drobnoustroje przenikają od strony oskrzeli; odoskrzelowe zapalenie płuc może się rozpocząć od zapalenia oskrzeli;
- płatowe zapalenie płuc – najczęściej wywołane bakterią paciorkowca Streptococcus pneumoniae; stan zapalny pojawia się w jednym lub obu płatach płuc;
- segmentalne zapalenie płuc – ten rodzaj zapalenia płuc charakteryzuje się występowaniem stanu zapalnego w konkretnym segmencie płuc.
Zapalenie płuc – czynniki ryzyka
- wcześniactwo;
- wrodzone wady układu oddechowego;
- alergia układu oddechowego;
- choroby przewlekłe;
- niedrożność dróg oddechowych;
- palenie papierosów;
- alkoholizm;
- przewlekła obturacyjna choroba płuc;
- stosowanie niektórych leków (inhibitory pompy protonowej).
Zapalenie płuc bez gorączki. Bezobjawowe zapalenie płuc
Temperatura w zapaleniach płuc najczęściej bywa wyższa niż 38 stopni Celsjusza. Czy zapalenie płuc może przebiegać bez gorączki i kaszlu? Określenie „bezobjawowe zapalenie płuc” jest potoczne – nie jest to termin medyczny, oznacza stan zapalny w obrębie płuc bez charakterystycznych objawów zapalenia płuc. Symptomami takiego stanu może być przewlekłe zmęczenie, obniżenie samopoczucia i sprawności ruchowej. Gorączka i kaszel mogą pojawić się dopiero w trakcie rozwoju choroby.
Zapalenie płuc – czy jest zaraźliwe?
Najczęściej zapalenie płuc wywołują bakterie – przede wszystkim pneumokoki (Streptococcus pneumoniae), ale też: Mycoplasma pneumoniae, Legionella pneumphila, Chlamydophilla pneumoaniae, Haemophylus influenzae. Rzadziej przyczyną choroby są wirusy i grzyby. Infekcja bakteryjna i wirusowa jest zakaźna. Zarażeniu sprzyja obniżenie odporności – krótkotrwałe (wywołane np. przeziębieniem) lub długotrwałe (w grupie ryzyka są osoby z cukrzycą, AIDS, zaburzeniami neurologicznymi, pacjenci w trakcie leczenia chorób nowotworowych).
Zapalenie płuc – leczenie w domu
W trakcie zapalenia płuc należy pozostać w domu na czas rekonwalescencji. Zalecany jest odpoczynek, przyjmowanie dużej ilości płynów, zaprzestanie palenia papierosów. Domowe metody (np. bańki, zioła) nie wyleczą zapalenia płuc – można je traktować jako wsparcie w leczeniu.
Zgodnie z zaleceniami lekarza można stosować leczenie objawowe (leki przeciwbólowe). W trakcie antybiotykoterapii ważne jest przyjmowanie leków osłonowych i stosowanie diety bogatej w żywe kultury bakterii (kefiry, jogurty).
Czytaj także: Ćwiczenia oddechowe na stres i w chorobach – jak je wykonać? Przykłady technik oddychania
Zapalenie płuc – jakie antybiotyki?
Antybiotykoterapia w przypadku bakteryjnego zapalenia płuc trwa 7 dni. Należy przyjmować leki zgodnie z zaleceniami lekarza. Antybiotyki przepisywane na zapalenie płuc to m.in.:
- amoksycylina – na amoksycylinę wrażliwe są: gronkowce, paciorkowce, laseczki wąglika i dwoinka zapalenia płuc. Antybiotyk ten stosuje się w leczeniu zakażeń górnych i dolnych dróg oddechowych, zapaleń ucha środkowego i zatok;
- penicylina;
- tetracyklina;
- kotrimoksazol;
- makrolidy.
