Co to jest niewydolność oddechowa?
Niewydolność oddechowa jest stanem, podczas którego w płucach dochodzi do zaburzenia wymiany gazowej, czyli wymiany tlenu i dwutlenku węgla – w efekcie następuje niedotlenienie komórek i tkanek organizmu. U pacjenta z niewydolnością oddechową może dojść do spadku ciśnienia parcjalnego tlenu poniżej 60 mmHg (mówi się wtedy o hipoksemii) lub wzrostu ciśnienia dwutlenku węgla powyżej 45 mmHg (ten stan jest nazywany hiperkapnią).
Rodzaje niewydolności oddechowej
Najczęściej stosowany podział niewydolności oddechowej dotyczy czasu trwania zaburzenia. W zależności od przebiegu możliwa jest więc:
- Ostra niewydolność oddechowa – rozwija się w ciągu kilku minut lub godzin u uprzednio zdrowej osoby. Jest to zazwyczaj stan odwracalny, choć może rozwinąć się niewydolność wielonarządowa, która prowadzi do śmierci.
- Przewlekła niewydolność oddechowa – rozwija się w ciągu tygodni lub miesięcy i nie można w pełni odwrócić jej przebiegu.
Sprawdź: Śpiączka farmakologiczna – czym jest, kiedy się ją stosuje i jak przebiega?
Mechanizm powstawania niewydolności oddechowej
Wyróżnia się kilka mechanizmów prowadzących do wystąpienia niewydolności oddechowej. Wśród nich występują:
- zaburzenia dyfuzji,
- przeciek płucny,
- zaburzenia stosunku wentylacji,
- hipowentylacja pęcherzykowa,
- małe stężenie tlenu we wdychanym powietrzu.
Sprawdź: Śpiączka – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania
Przyczyny niewydolności oddechowej
Do niewydolności oddechowej mogą prowadzić czynniki związane z układem oddechowym lub zależne od innych układów.
Przyczyny związane z układem oddechowym
Możliwe przyczyny niewydolności oddechowej zależne od układu oddechowego to m.in.:
- infekcje górnych dróg oddechowych (np. zapalenie krtani lub nagłośni),
- infekcje dolnych dróg oddechowych (np. zapalenie płuc lub oskrzelików),
- choroby opłucnej (np. odma opłucnej, krwiak opłucnowy, wysięk opłucnowy),
- zaostrzenie przewlekłych chorób płuc (np. mukowiscydozy, astmy oskrzelowej).
Przyczyny związane z innymi układami
Choroby spoza układu oddechowego, które mogą stać się powodem wystąpienia niewydolności oddechowej, to:
- choroby układu krążenia (np. niewydolność krążenia, wady serca),
- choroby neurologiczne (np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzy mózgu),
- choroby mięśni (np. dystrofia, miastenia),
- choroby klatki piersiowej zaburzające oddychanie (np. złamanie mostka lub żeber, wady żeber, skrzywienia kręgosłupa),
- zatrucia (np. jadem kiełbasianym, tlenkiem węgla, lekami lub toksycznymi gazami),
- posocznica.
Objawy niewydolności oddechowej
Najbardziej typowym objawem niewydolności oddechowej jest duszność, która może mieć charakter spoczynkowy lub wysiłkowy. Pozostałe objawy można podzielić w zależności od typu niewydolności i choroby podstawowej, która ją wywołała.
Objawy ostrej niewydolności oddechowej
Objawy ostrej niewydolności oddechowej to m.in.:
- kaszel z odkrztuszaniem plwociny,
- krwioplucie,
- ból w klatce piersiowej,
- przyspieszony oddech,
- tachykardia,
- gorączka,
- sinica.
Objawy przewlekłej niewydolności oddechowej
Objawy przewlekłej niewydolności oddechowej to m.in.:
- przyspieszone tętno,
- przyspieszony oddech,
- senność,
- splątanie,
- ból głowy,
- sinica,
- przerost dodatkowych mięśni oddechowych,
- wdechowe ustawienie klatki piersiowej,
- osłabienie siły mięśniowej,
- objawy neurologiczne,
- zaczerwienienie skóry i spojówek.
Co robić w przypadku wystąpienia objawów niewydolności oddechowej?
Pojawiająca się w ciągu kilku minut lub godzin ostra niewydolność układu oddechowego jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. W przypadku zaobserwowania jej charakterystycznych objawów należy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe. Jeśli dojdzie do bezdechu i zatrzymania krążenia, konieczna jest też resuscytacja. Pacjenci, u których rozpoznano przewlekłą niewydolność oddechową, powinni natomiast pozostawać pod stałą opieką lekarza specjalisty.
Leczenie niewydolności oddechowej
Rozpoznanie niewydolności oddechowej umożliwia badanie gazometryczne. Lekarz najczęściej poszerza diagnostykę w zależności od podejrzeń co do źródła dolegliwości. Postępowanie lecznicze jest uzależnione od wyników przeprowadzonych badań.
W przebiegu niewydolności oddechowej leczy się przede wszystkim przyczynę, która do niej doprowadziła. Proces ten jest złożony i wielokierunkowy. Ważnym elementem postępowania jest leczenie tlenem, które ma na celu poprawienie utlenowania krwi. Często konieczne jest również wspomaganie wentylacji poprzez podłączenie do respiratora.
Autor: Redakcja
