Prawidłowy puls – normy. Za niski puls, tętno prawidłowe, tętno spoczynkowe, za wysoki puls

Puls serca to potoczne określenie częstotliwości bicia serca, czyli liczby wyczuwalnych uderzeń serca w ciągu minuty. Normy pulsu zależą od wieku, płci i kondycji fizycznej. Puls po dużym wysiłku może wynosić nawet 180 uderzeń na minutę i nie jest to zjawisko patologiczne. Powodem do niepokoju są dodatkowe objawy: duszności, ból w klatce piersiowej, zawroty głowy, płytki oddech.

Czytaj więcej: Ból w mostku, ból w klatce piersiowej i plecach – przyczyny

Puls – normy. Jaki jest prawidłowy puls?

Prawidłowy puls mieści się w przedziale od 60 do 100 uderzeń serca na minutę.

Wartości prawidłowego pulsu

• puls niemowląt – ok. 130 uderzeń na minutę
• puls dzieci starszych – ok. 100 uderzeń na minutę
• puls młodzieży – ok. 85 uderzeń na minutę
• puls dorosłych – ok. 70 uderzeń na minutę
• puls ludzi starszych – ok. 60 uderzeń na minutę

Jak mierzyć puls?

Badanie tętna wykonuje się zwykle na tętnicy promieniowej, czyli jednej z dwóch (obok tętnicy łokciowej) większych tętnic na przedramieniu. Tętno można zbadać również na innych tętnicach:

• tętnicy szyjnej zewnętrznej;
• tętnicy ramiennej;
• tętnicy udowej;
• tętnicy podkolanowej;
• tętnicy podkolanowej;
• tętnicy grzbietowej stopy.

Pomiar pulsu – jak mierzyć puls krok po kroku

1. Palcem środkowym i wskazującym prawej dłoni uciśnij zagłębienie na szyi pod żuchwą (tętnica szyjna) lub nadgarstek (tętnica promieniowa). Uwaga: nie należy przykładać kciuka!
2. Jeśli wyczujesz tętno, włącz stoper i zacznij liczyć uderzenia.
3. Uzyskaną po 15 sekundach pomiaru liczbę pomnóż przez cztery – uzyskasz przybliżoną liczbę uderzeń na minutę.

Szczegółowej oceny tętna powinien dokonać lekarz, który zbada nie tylko częstotliwość pulsu, ale także inne czynniki.

Prawidłowa ocena tętna

W badaniu tętna zwraca się uwagę na sześć czynników.

Częstotliwość pulsu (częstość pulsu)

Częstość tętna to liczba uderzeń serca na minutę – u dorosłych od 60 do 80 uderzeń na minutę. Wyróżnia się tętno szybkie (pulsus frequens) oraz tętno wolne (pulsus rarus).

Miarowość tętna

Wartość ta określa odstępy między uderzeniami i siłę uderzeń; miarowe tętno – odstępy między uderzeniami są jednakowe, uderzenia mają jednakową siłę, są zgodne z biciem serca. Jeśli stwierdza się nieprawidłowości, tętno jest niemiarowe. Wyróżnia się trzy rodzaje niemiarowości: niemiarowość zupełna, niemiarowość ekstrasystoliczna, niemiarowość oddechowa.

Napięcie tętna

Napięcie tętna to siła oporu tętnicy, którą można wyczuć przy badaniu palpacyjnym, oraz cecha pulsu, która jest związana z ciśnieniem tętniczym. Wyróżnia się tętno miękkie (pulsus mollis) i tętno twarde (pulsus dursus). Możliwa przyczyna tętna twardego to zwężenie zastawki aortalnej.

Wypełnienie tętna

Wypełnienie tętna (wysokość fali tętna) jest zależne od wypełnienia tętnicy krwią. Chodzi tutaj o różnicę skurczowo-rozkurczową, czyli amplitudę ciśnienia tętniczego. W zależności od wypełnienia wyróżniamy:

• tętno wysokie (pulsus altus, pulsus magnus) – duża fala, dobrze wypełnione;
• tętno małe (pulsus parvus) – mała fala;
• tętno nierówne i dziwaczne (pulsus paradoxus) – wypełnienie zmniejszone, zupełny zanik w momencie głębokiego wdechu, większa fala w czasie wydechu;
• tętno nitkowate, równe (pulsus equalis) – tętno słabe, ledwo wyczuwalne, częste;
• tętno naprzemienne (pulsus alterans) – naprzemienne fale: słabiej / silniej wypełnione.

Chybkość tętna

Chybkość zależna to inaczej szybkość opróżniania i wypełniania tętnicy. Tętno szybkie (pulsus celer) stwierdza się, gdy fala równie szybko podnosi się, jak opada; tętno leniwe (pulsus tardus) – płaska fala tętna przy rozciągniętej różnicy skurczowo-rozkurczowej.

Symetria tętna

Przykładowo: jeśli pomiaru dokonuje się na tętnicy promieniowej, wartości tętna powinny być takie same po lewej i po prawej stronie.

Za wysoki puls – przyczyny

Podwyższony puls może być spowodowany spożyciem alkoholu, kawy, zielonej herbaty, yerba mate, napojów energetycznych. Wysoki puls (nawet 180–200 uderzeń na minutę) może być wynikiem silnego pobudzenia emocjonalnego, silnego stresu, dużego wysiłku fizycznego. W takich sytuacjach występuje tachykardia zatokowa, czyli prawidłowa reakcja organizmu w momencie zwiększenia zapotrzebowania metabolicznego. Tachykardia zatokowa – przyspieszenie bicia serca do ponad 100 uderzeń na minutę – może wynikać zarówno z przyczyn fizjologicznych, jak i patologicznych.

Polecamy artykuł: Częstoskurcz serca – rodzaje, objawy. Jak leczyć?

Przyczyny wysokiego pulsu

• stres
• używki
• wysiłek fizyczny
• wady serca
• niedotlenienie
• niewydolność serca
• niewydolność krążenia
• anemia
• gorączka, infekcje
• utrata krwi
• odwodnienie
• nadczynność tarczycy
• hipoglikemia

Jak obniżyć puls?

Tachykardia może wynikać również z zaburzeń lękowych. Nerwica może sprawić, że tętno będzie bardzo wysokie – bez wyraźnej fizycznej przyczyny. Pomóc mogą leki regulujące pracę serca, warto spróbować także technik relaksacyjnych. Wysoki puls w spoczynku bez wyraźnej przyczyny to stan, który wymaga konsultacji lekarskiej i dalszej diagnostyki, tak aby wyleczyć przyczynę wysokiego pulsu, a nie tylko skutek choroby.

Sprawdź też: Zaburzenia lękowe – rodzaje. Jakie są objawy lęku?

Za niski puls – przyczyny

Bradykardia, czyli za niskie tętno (poniżej 60 uderzeń na minutę), często występuje u sportowców. Przyczynami niskiego tętna mogą być:

• niedoczynność tarczycy;
• choroby serca;
• zespół chorego węzła zatokowego;
• choroby układu nerwowego.

Bradykardia może być wynikiem działania leków lub zaburzeń metabolicznych. Bradykardia może powodować osłabienie, zawroty głowy i duszności.

Przeczytaj: Bradykardia – przyczyny, objawy, leczenie. Czy bradykardia zawsze jest niebezpieczna?

Sprawdź i zarezerwuj wizytę:

• Kardiolog
• Internista

Autor: Jacek Krajl