Stan przedzawałowy – co to za zjawisko?
Stan przedzawałowy to nie do końca precyzyjna nazwa na zespół objawów, który wynika z niedokrwienia mięśnia sercowego. Bardziej precyzyjne i poprawne określenie tego schorzenia to dławica piersiowa.Stan ten wynika z choroby niedokrwiennej serca, której przyczyną jest, ogólnie mówiąc, niedostateczne zaopatrzenie serca w tlen i substancje odżywcze. Stan przedzawałowy to określenie bardziej zrozumiałe dla pacjentów, dlatego też wielu lekarzy posługuje się nim na co dzień.
Stan przedzwałowy – przyczyny schorzenia
Najważniejszą przyczyną stanu przedzawałowego, a co za tym idzie – choroby niedokrwiennej serca, jest miażdżyca naczyń wieńcowych, które zaopatrują mięsień sercowy w tlen i wszystkie potrzebne substancje odżywcze.Blaszki miażdżycowe znajdujące się w naczyniach wieńcowych w różnym stopniu zamykają światło tego naczynia krwionośnego i ograniczają przepływ krwi bogatej w tlen. Tworzeniu się blaszek miażdżycowych sprzyja istotnie podwyższony poziom cholesterolu we krwi, a szczególnie tak zwanego złego cholesterolu, czyli cholesterolu LDL. Początkowo miażdżyca naczyń wieńcowych jest bezobjawowa, jednak w miarę narastania zwężenia pojawiają się objawy kliniczne dławicy piersiowej.
Zwężenia naczynia krwionośnego można podzielić na kilka typów:
- zwężenie nieistotne – w tym przypadku mamy do czynienia ze zmniejszeniem średnicy tętnicy o mniej niż 50% i zmniejszeniem pola przekroju światła tętnicy o mniej niż 75%;
- zwężenie istotne – w tej sytuacji przy zwiększonym zapotrzebowaniu mięśnia sercowego na tlen (np. w czasie wysiłku fizycznego) pojawiają się objawy dławicowe;
- zwężenie krytyczne – w tym przypadku średnica tętnicy wieńcowej zmniejszona jest o więcej niż 80%, a symptomy niedokrwienia mięśnia sercowego obecne są już w spoczynku.
Stan przedzawałowy – objawy kliniczne
Symptomy kliniczne stanu przedzawałowego są dość charakterystyczne. Najważniejszy objaw to ból w klatce piersiowej. Dla lekarza bardzo ważne są konkretne jego cechy. Typowy ból wieńcowy charakteryzuje się tym, że pacjent odczuwa go zamostkowo, może on promieniować – najczęściej do lewego barku, lewego ramienia, żuchwy, a rzadziej do okolicy międzyłopatkowej.Ból wieńcowy jest wywoływany przede wszystkim przez wysiłek fizyczny i stres, natomiast nasila go zimne powietrze i spożywanie posiłku. Ból wieńcowy nie zależy od pozycji, jaką przyjmuje pacjent, ani od fazy cyklu oddechowego (wdech/wydech). Ból w dławicy piersiowej ustępuje zwykle po przyjęciu podjęzykowo nitrogliceryny – substancji, która w krótkim czasie powoduje rozszerzenie naczynia krwionośnego i zwiększenie dopływu krwi do mięśnia sercowego.
Warto mieć świadomość, że nie zawsze w przypadku stanu przedzawałowego będziemy mieć do czynienia z typowym bólem wieńcowym. W niektórych przypadkach zamiast tego typowego bólu występują jego „maski”, nazywane też równoważnikami bólu dławicowego. Należy do nich:
- duszność wysiłkowa – taka maska występuje częściej u pacjentów z cukrzycą i u osób w podeszłym wieku;
- zmęczenie;
- ból brzucha i nudności.
Stan przedzawałowy – postępowanie i leczenie
Stan przedzawałowy jest informacją, że nasze serce nie jest odpowiednio zaopatrywane w tlen, a w naszych tętnicach odkłada się cholesterol, co przyczynia się do ograniczenia przepływu krwi.Należy podjąć kroki, które zahamują niekorzystne zmiany w naczyniach wieńcowych. Niezwykle ważna jest zmiana stylu życia, a przede wszystkim zmiana diety, która przyczyni się do obniżenia stężenia cholesterolu we krwi. Pacjenci, którzy doświadczyli stanu przedzawałowego, powinni ograniczyć spożywanie tłuszczów zwierzęcych, czerwonego mięsa i słodyczy, a równocześnie wzbogacić swoją dietę w warzywa, owoce, a także ryby.
Stan przedzawałowy może w przyszłości wiązać się z wystąpieniem stanu o wiele groźniejszego – czyli zawału serca. Z tego powodu należy wyeliminować czynniki sprzyjające jego wystąpieniu:
- palenie papierosów;
- nieprawidłowe ciśnienie tętnicze;
- nieprawidłową glikemię;
- nieprawidłowe wartości cholesterolu.
Stan przedzawałowy – leczenie farmakologiczne
Do leków, które są powszechnie stosowane w dławicy piersiowej, należą:- statyny – są to leki obniżające poziom cholesterolu we krwi oraz stabilizujące blaszkę miażdżycową;
- kwas acetylosalicylowy – lek przeciwpłytkowy, który ma działanie przeciwzakrzepowe;
- leki na nadciśnienie tętnicze – takie jak inhibitory konwertazy angiotensyny, sartany czy diuretyki.
Autor: Redakcja
Bibliografia:
1. Dąbrowski A., Podręcznik: Wielka Interna – Gastroenterologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010.
2. Szczeklik A., Gajewski P., Interna Szczeklika – Podręcznik Chorób Wewnętrznych, Medycyna praktyczna, Kraków 2020/2021.
