Często mówimy o chorobach serca, płuc, wątroby, jelit, głowy itd., a bardzo rzadko – kości. A kości też potrafią chorować. Nie każdy zdaje sobie sprawę, że mamy ich w naszym organizmie aż… 200.
Choroby kości – przyczyny
Najczęstsze przyczyny chorób kości to:
- wiek,
- czynniki genetyczne,
- przeciążenia, kontuzje,
- zaburzenia hormonalne (w związku z tym na niektóre choroby kości częściej zapadają kobiety).
Dlatego tak ważne jest, aby się dokładnie obserwować, nie lekceważyć bólu i reagować, gdy tylko coś nas zaniepokoi.
Układ kostny – budowa
W skład układu kostnego człowieka wchodzi:
- czaszka,
- kręgosłup,
- żebra i mostek,
- łopatki i obojczyki,
- układ kostno-stawowy dłoni,
- miednica,
- kończyny dolne,
- układ kostno-stawowy stóp.
Układ kostny – funkcje
Układ kostny pełni w naszym organizmie m.in. następujące funkcje:
- zapewnia kształt naszemu ciału,
- chroni narządy wewnętrzne (np. czaszka ochrania mózg, klatka piersiowa – płuca).
Choroby kości i stawów – jak zapobiegać?
Odpowiedni styl życia wpływa na układ kostny, dlatego warto przestrzegać na co dzień następujących reguł:
- stosować dietę bogatą w minerały oraz witaminy (szczególnie D),
- nie zapominać o regularnej aktywności ruchowej – unikać jednak dużych obciążeń,
- nosić wygodne obuwie,
- zamienić torbę noszoną na jednym ramieniu na plecak,
- zadbać o ergonomiczne stanowisko pracy.
Choroby kości – rodzaje
Do najbardziej znanych chorób kości, należą:
Osteoporoza
Osteoporoza (zrzeszotnienie kości) to choroba układowa szkieletu, charakteryzuje się obniżeniem masy kostnej ze zmianami w ich strukturze. Występuje zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, choć zdecydowanie najczęściej u pacjentek po 60. roku życia (choroba może zacząć się już po 40. roku życia wraz z wejściem w okres pomenopauzalny). Na początku nie daje żadnych objawów – pierwszym jest zazwyczaj złamanie z błahego powodu – w wyniku schylania, potknięcia, czy podnoszenia ciężarów. Najbardziej groźną konsekwencją tej choroby jest złamanie szyjki kości udowej.
Osteomalacja
Osteomalacja jest chorobą metaboliczną kości, występuje u osób dorosłych. Z powodu niedoboru witaminy D dochodzi do zmniejszenia gęstości kości, a także nieodpowiedniej mineralizacji. Schorzenie to może się rozwinąć przez zbyt krótkie przebywanie na słońcu, jak również przyjmowanie niektórych leków, choroby nerek czy wątroby. Osteomalacja objawia się bólem kości, szybkim męczeniem się mięśni – wstawanie z krzesła i chodzenie stają się coraz trudniejsze. W zaawansowanym stadium choroby kości mogą się zniekształcać i być podatne na złamania.
Krzywica
Podobnie jak w przypadku osteomalacji jej przyczyną jest niedobór witaminy D, z tym, że krzywica występuje u dzieci (najczęściej do 3. roku życia). Jej konsekwencją może być deformacja klatki piersiowej oraz żeber, zniekształcenia miednicy, płaskostopie czy koślawe kolana. W krajach rozwiniętych choroba ta jest już dość rzadko spotykana.
Adynamiczna choroba kości
To podtyp ostedystrofii. Rozwija się przez nadmierną supresję przytarczyc. Często diagnozowana jest u pacjentów z dużymi stężeniami wapnia, niekontrolowanym, intensywnym przyjmowaniu witaminy D oraz po usunięciu gruczołów przytarczycowych.
Choroba Pageta
Choroba w wyniku której zostaje zaburzony proces odbudowy kości (przyrastanie kości ulega przyspieszeniu). Dochodzi do złamań i deformacji kości (w przypadku kości długich – udowej i piszczelowej), jeżeli ognisko choroby zlokalizowane jest w miednicy bądź kręgosłupie pojawia się ból. Choroba może mieć również przebieg bezobjawowy. Prawdopodobnie ma podłoże genetyczne. Częściej chorują mężczyźni.
Rak kości – mięsak Ewinga
Agresywny nowotwór kości dotykający dzieci i młodzież. Może dawać przerzuty do węzłów chłonnych, szpiku kostnego czy płuc. Najczęściej diagnozuje się go u osób w przedziale 15-19 lat. Częściej u chłopców. Bardzo ważne jest, aby diagnoza była postawiona jak najszybciej – podobnie jak w przypadku każdego nowotworu – im szybsze wdrożenie leczenia, tym większe szanse dla pacjenta.
Rzadkie choroby kości
Choroba Albersa-Schönberga (marmurkowość kości, osteopetroza)
Genetyczna, rzadka choroba kośćca. Kości chorego mają zwiększoną gęstość, a przez to zwiększoną tendencję do złamań, rosną zbyt szybko. Zaburzeniu ulega również szpik. Choroba może mieć łagodny przebieg i zostać wykryta dopiero podczas prześwietleniu kości, po złamaniu. W ostrzejszym przebiegu ujawnia się już w dzieciństwie, a do zgonu w wyniku zakażeń i niedokrwistości dochodzi już w pierwszych latach życia.
Choroba Olliera (enchondromatoza, chrzęstniakowatość śródkostna)
Choroba genetyczna. Charakteryzuje się powstawaniem chrzęstniaków (rodzaj guzów), najczęściej obok chrząstki wzrostowej kości długich. Mogą pojawiać się one w kręgach, czaszce czy żebrach. Choroba zostaje najczęściej wykryta we wczesnym dzieciństwie. Niektóre chrzęstniaki mogą przeistoczyć się w zmiany rakowe (szczególnie te w okolicach czaszki).
