Długość jelit
Układ pokarmowy człowieka rozpoczyna się od jamy ustnej. Pod koniec swojej wędrówki spożywany przez nas pokarm musi przejść przez jelita zakończone odbytnicą. Długość całego przewodu pokarmowego dorosłego człowieka wynosi aż ok. 8 m. Najdłuższą jego część stanowią jelita (jelito cienkie ma ok. 4-6 m, a grube ok. 1,5 m).
Budowa jelit
Jelita dzielą się na dwie zasadnicze części: jelito cienkie oraz jelito grube.
W skład jelita cienkiego wchodzi:
- dwunastnica,
- jelito czcze,
- jelito kręte,
W jelicie grubym możemy rozróżnić:
- jelito ślepe (kątnicę),
- okrężnicę,
- odbytnicę.
Z kolei okrężnicę możemy podzielić jeszcze na:
- wstępującą (wstępnica),
- poprzeczną (poprzecznica),
- zstępującą (zstępnica),
- esowatą (esica).
Jelito cienkie od grubego oddziela zastawka krętniczo-kątnicza, tzw. zastawka Bauhina.
Jelito cienkie – funkcje
Jelito cienkie jest nam potrzebne do trawienia pokarmu, jego dalszego przetwarzania oraz oddzielania pożytecznych składników od nieistotnych resztek. W jelicie czczym kosmki wchłaniają mleczko pokarmowe, które następnie wraz z krwią jest rozprowadzane do wszystkich komórek organizmu.
Jelito grube – funkcje
Jelito grube wyciąga z kolei resztki wody i składniki odżywcze z pokarmu, wcześniej przetrawionego w żołądku i jelicie cienkim. Zbija pozostałości w masę kałową, która jest później wydalana.
Objawy charakterystyczne dla chorób jelit
- bóle brzuszne,
- wzdęcia, niestrawność,
- nudności i wymioty,
- zaburzenia w oddawaniu stolca (biegunki lub zaparcia),
- objawy niespecyficzne (brak łaknienia, ogólne osłabienie, zmniejszenie masy ciała, anemizacja i wyniszczenie organizmu).
Choroby jelita cienkiego
Najczęstsze choroby jelita cienkiego to:
- zespoły upośledzonego wchłaniania,
- celiakia glutenogenna,
- zapalenia jelita cienkiego (wirusowe, bakteryjne, grzybicze),
- choroby niedokrwienne jelit,
- lambioza,
- niedrożność jelita cienkiego,
- choroba Leśniowskiego-crohna,
- nowotwory jelita cienkiego.
Nowotwory jelita cienkiego występują bardzo rzadko i stanowią ok. 2 proc. wszystkich nowotworów układu pokarmowego. Występują zarówno w postaci łagodnej, jak i złośliwej.
Choroby jelita grubego
Najczęściej występujące choroby jelita grubego to:
- zespół jelita drażliwego,
- niedrożność jelita grubego,
- uchyłkowatość jelita grubego,
- zapalenie nieswoiste jelita grubego:
- wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
- niedokrwienne zapalenie jelita grubego,
- choroba Leśniowskiego-crohna,
- rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego,
- nowotwory jelita grubego o odbytnicy.
Zespół jelita drażliwego
Zespół jelita drażliwego (IBS) to zaburzenie czynnościowe jelita grubego. Szacuje się, że z IBS zmaga się nawet 15-20 proc. populacji (wśród chorych jest dwa razy więcej kobiet niż mężczyzn, choroba ujawnia się najczęściej do 45. roku życia). IBS charakteryzuje się dyskomfortem w jamie brzusznej lub kurczowym bólem brzucha. Pacjent odczuwa ulgę po wypróżnieniu się. Na początku dolegliwości zmienia się konsystencja stolca, zmianie ulec może również rytm wypróżnień. Niekiedy chorobie towarzyszą też:
- nieprawidłowa częstość wypróżnień,
- wydalenie śluzu,
- nasilone parcie,
- wzdęcia,
- biegunki na przemian z zaparciami.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Obejmuje błonę śluzową odbytu lub jelita grubego. W tych miejscach toczy się przewlekły stan zapalny. Błona śluzowa łatwo krwawi i jest obrzęknięta.
Objawy choroby:
- bóle brzucha,
- krwawienia z odbytu,
- częste luźne stolce krwawo-śluzowe,
- bolesne parcie na stolec,
- brak apetytu,
- chudnięcie,
- osłabienie,
- przyśpieszona akcja serca.
Przyczyny wrzodziejącego zapalenia jelita grubego nie są znane. Wiemy jednak, że jest to choroba autoimmunologiczna i można mieć do niej predyspozycje genetyczne. Pierwsze objawy pojawiają się zazwyczaj u młodych osób między 15. a 25. rokiem życia. Choroba niekiedy ujawnia się również u pacjentów powyżej 50. roku życia.
Rak jelita grubego
To jeden z najczęściej występujących nowotworów w Polsce i Europie. Każdego roku w naszym kraju taką diagnozę otrzymuje ok. 18 tys. osób. Rak jelita grubego zazwyczaj jest rozpoznawany u pacjentów powyżej 50. roku życia (rzadko młodszych).
Choroba rozwija się powoli. Na samym początku chorzy nie odczuwają żadnych objawów lub są one bardzo niespecyficzne, charakterystyczne dla wielu schorzeń układu pokarmowego, w związku z tym często lekceważone.
Najczęściej występujące objawy raka jelita grubego:
- krew w stolcu,
- bóle brzucha,
- zmiana rytmu wypróżnień,
- ogóle osłabienie organizmu,
- utrata masy ciała,
- niedokrwistość,
- naglące, bolesne parcie,
- zaburzenia oddawania stolca.
W zależności od lokalizacji guza objawy te mogą się różnić. Jak to zwykle bywa w przypadku nowotworów, im szybsza diagnoza, tym większa szansa na wyleczenie.
